Παρουσίαση του Αρχιμ. Αθηναγόρα Λουκατάρη, από τον Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Πέτρο Παναγιωτόπουλο

ΚΕ_39

Τιμητική εκδήλωση με θέμα: «Ανθρώπων διακονία: Τιμής χρέος προς τους ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο» (Αίθουσα τελετών Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, 8 Μαΐου 2019)

Θεοφιλέστατε,

Σεβαστοί Πατέρες,

Κύριε Αντιπρύτανη, Κύριε Κοσμήτορα, Κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Η συγκίνηση που μας διακατέχει όλους απόψε, σε μια πραγματικά περίλαμπρη μέρα για το Πανεπιστήμιό μας και τις θεολογικές του σπουδές, μπορεί νομίζω να δικαιολογήσει την αίσθηση του βάρους της τιμής και της ευθύνης στην παρουσίαση μιας πολυσχιδούς προσωπικότητας, που άλλαξε την ιστορία μιας περιοχής και μαζί μετέβαλε στερεότυπα, αλλά και τον τρόπο που συνηθίζουμε να βλέπουμε δύσκολα και περίπλοκα κοινωνικά ζητήματα.

Ο π. Αθηναγόρας είναι ένα πραγματικό γέννημα και θρέμμα της Δυτικής πλευράς της πόλης μας. Οι σπουδές του τον οδηγούν στην Ανωτέρα Εκκλησιαστική Ακαδημία και στο Τμήμα Θεολογίας της Σχολής μας. Διακονεί ως κληρικός την Εκκλησία από το 2001 στη Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως και το Μάρτιο του 2003, δέχεται την κλήση από τα χείλη του Επισκόπου του, κυρού Διονυσίου, να υπηρετήσει την Εκκλησία σε μια ευαίσθητη περιοχή των δυτικών εσχατιών του πολεοδομικού συγκροτήματος της πόλης, το Δενδροπόταμο. Η εργατικότητα και η ευσυνειδησία του θα τον φέρουν δύο χρόνια αργότερα, το Φεβρουάριο του 2005, σε μια νέα κλήση και πρόκληση μαζί: την ίδρυση και την λειτουργία του «Κέντρου προστασίας ανηλίκων ROM» αλλά και του «Κέντρου υποδοχής εθισμένων νέων», στην ίδια περιοχή.

ΚΕ_44

Με εφόδια την ευλογία του νέου ιεράρχη, Σεβασμιωτάτου Βαρνάβα, την αγάπη των συνεφημερίων του και την αφοσίωση των ενοριτών του, θα επιχειρήσει μια πραγματική τομή στην ποιότητα ζωής των νέων κατοίκων της συνοικίας αλλά και στην ανθρωπογεωγραφία της περιοχής. Ο κατ’ ουσίαν νεαρός ιεραπόστολος έχει μέσα στα χρόνια που πέρασαν δημιουργήσει μια σφύζουσα ζωής δομή, με παραγωγικές υπηρεσίες αφύπνισης, διατροφής, εκπαίδευσης, στέγασης, υγείας, ψυχολογικής υποστήριξης, δημιουργικής απασχόλησης, συνεργατισμού και αθλητισμού, προσφέροντας ταυτόχρονα και έναν άλλο παράδειγμα παρέμβασης και προσφοράς της Εκκλησίας στον ευαίσθητο τομέα της Νεότητας.

Τα παιδιά του «Φάρου του Κόσμου» διακρίνονται πλέον συστηματικά στις μαθητικές και αθλητικές επιδόσεις, στη ρομποτική, συμμετέχουν στη Βουλή των Εφήβων και αποδεικνύουν ότι οι Ρομά αξίζουν μεγαλύτερης προσοχής και περισσότερων ευκαιριών έναντι της περιθωριοποίησης και της απαξίωσης. Ο ίδιος δε ο π. Αθηναγόρας, περιζήτητος στην Ελλάδα και το εξωτερικό, για τις καλές πρακτικές που έχει να επιδείξει ο Φάρος του Κόσμου μας πλέον, βραβεύεται από Εθνικούς και Διεθνείς Φορείς (ανάμεσά τους η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ), φανερώνοντας ότι είναι πολύ δύσκολο να υποτιμήσεις το ράσο όταν γίνεται δότης τόσο μεγάλης αγάπης και σύμβολο τόσο έμπρακτης θυσίας.

ΚΕ_53

Προτού καλέσουμε τον τρίτο Σαμαρείτη της αποψινής βραδιάς να ανέλθει στο βήμα, θα μας επιτρέψετε να τον ευχαριστήσουμε επιπλέον και για έναν ιδιαίτερο λόγο: Διότι εδώ και μια δεκαετία σχεδόν, οι πόρτες του Φάρου του Κόσμου είναι ζεστές και προσφέρουν τη θερμή αγκαλιά τους και στις φοιτήτριες και τους φοιτητές του Τμήματός μας, οι οποίοι διενεργούν στους ζωντανούς του χώρους την Πρακτική τους Άσκηση. Έτσι, οι αυριανοί θεολόγοι μας έχουν τη μοναδική ευκαιρία να διδαχθούν ένα ακόμη μάθημα. Ότι η αγάπη, η θυσία και το ταπεινό φρόνημα μπορούν να επιτελέσουν θαύματα, να υπερβούν τα «δεν μπορώ» και «δεν γίνεται» και να αλλάξουν σταδιακά τον πεπτωκότα κόσμο μας. Ταυτόχρονα, εκεί τους προσφέρεται αρχοντικά η ευκαιρία να γνωρίσουν εκ του σύνεγγυς πώς και κατά πόσο η διακονούσα Εκκλησία γίνεται το μικρό ζυμάρι που αλλοιώνει προς το καλό την όλη κοινωνία μας.

Πατέρα Αθηναγόρα, έχετε το λόγο!

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παρουσίαση του Αρχιμ. Αθηναγόρα Λουκατάρη, από τον Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Πέτρο Παναγιωτόπουλο

Παρουσίαση του Πρωτ. Αντωνίου Παπανικολάου, από τον Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Χρήστο Τσιρώνη

ΚΕ_25

Τιμητική εκδήλωση με θέμα: «Ανθρώπων διακονία: Τιμής χρέος προς τους ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο» (Αίθουσα τελετών Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, 8 Μαΐου 2019)

«Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσιν καὶ κλέπτουσιν· θησαυρίζετε δὲ ὑμῖν θησαυροὺς ἐν οὐρανῷ, ὅπου οὔτε σὴς οὔτε βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν· ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρός σου, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία σου» (Μτ. 6,19 -6,21).

Ποιος είναι ο θησαυρός της ζωής και που είναι η καρδιά των ανθρώπων; Στο ερώτημα αυτό που σοφοί, στρατηλάτες, ποιητές, και τόσοι άλλοι στην ανθρωπότητα προσπαθούν αενάως να απαντήσουν, η απάντηση του Χριστού -τόσο παραστατικά δοσμένη- αλλάζει καθετί που θεωρείται δεδομένο στις κοινωνικές μας συμβάσεις. Πραγματικά δικό μας είναι ότι δίδουμε, ο πραγματικός θησαυρός μας είναι ανεκτίμητος γιατί δεν έχει χρηματιστηριακή αξία.

Η επί του όρους Ομιλία και οι μακαρισμοί του Χριστού δίνουν πρόσωπο και ελπίδα στους απελπισμένους. Προσκαλούνται ακόμη όσοι έχουν πίστη να φροντίσουν για τους «πτωχούς, αναπείρους, χωλούς, τυφλούς» (Λκ. 14, 13). Αυτή η φροντίδα δεν εκπηγάζει από αισθήματα ελεημοσύνης ή ενοχών, αλλά από τη διαβεβαίωση ότι η ελεύθερη διακονία και αλληλεγγύη προς κάθε άνθρωπο είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα της καινής δημιουργίας σε προσωπικό και κοινοτικό επίπεδο. Ο Χριστός δεν κηρύττει μια συμπεριφορική στάση σε μια δύσκολη περίσταση, ούτε την αλληλεγγύη μεταξύ των συγγενών και των ομοίων μας αλλά αναγγέλλει μια καινούργια ζωή. Για αυτόν τον λόγο βιώνεται ως αρχετυπικό παράδειγμα διακονίας ο ίδιος Χριστός (Λκ.22,27), που με τον λόγο Του υποδεικνύει στους μαθητές του πως η σχάση μεταξύ της διακονίας του λόγου και της διακονίας των τραπεζών είναι αδιανόητη, αλλά και πως η φροντίδα για τον πάσχοντα άνθρωπο πρέπει να αποτελεί μόνιμη κατάσταση ζωής.

ΚΕ_29

Η διακονία στις Πράξεις των Αποστόλων περιγράφεται ως το άμεσο αποτέλεσμα βιωμένης αγάπης, ως μια κατάσταση ολιστική και βιωματική. Η κοινότητα δηλαδή δεν αισθάνεται την ανάγκη να αναλύσει διανοητικά την απόφαση να μοιράζονται τα μέλη της όλα τα αγαθά με αγάπη, ούτε προσπαθεί να αναπτύξει ιδιαίτερη επιχειρηματολογία (ηθική, κοινωνική, πολιτική ή θρησκευτική) ώστε να κινητοποιηθούν οι πιστοί. Οι χριστιανοί πραγματώνουν το ευαγγελικό μήνυμα στην καθολική αναφορά του. Το μικρό απόσπασμα από τις Πράξεις των Αποστόλων και πολύ περισσότερο οι διδαχές και η παράδοση που μετέφεραν το βίωμα αυτών των κοινοτήτων στις απανταχού χριστιανικές εκκλησίες προκάλεσαν τόσο βαθιά εντύπωση, ώστε οι θεολόγοι και οι άγιοι της Εκκλησίας να το προβάλλουν ως διαχρονικό υπόδειγμα χριστιανικής κοινότητας. Στη βάση αυτή, η αυθόρμητη φροντίδα για τους φτωχούς, τα ορφανά και τις χήρες, τους ασθενείς και φυλακισμένους, τους γέροντες και τους αδυνάμους θα μετεξελιχθεί ποικιλοτρόπως δίδοντας ώθηση σε αντίστοιχα πεδία κοινωνικής φροντίδας. Μέσα από τη δυναμική των χριστιανικών διακονικών πρωτοβουλιών θα θεσπιστούν κέντρα ιατρικής βοήθειας (νοσοκομεία), κοινωνικής υποστήριξης (ορφανοτροφεία, γηροκομεία, ξενώνες) και κινήσεις πνευματικής και κοινωνικής στήριξης προς τους εμπερίστατους (έρανοι, επισκέψεις σε φυλακές, συσσίτια κ.α).

Σπουδαίοι πατέρες και άγιοι οργάνωσαν και στήριξαν το διακονικό έργο από τον αρχέγονο Χριστιανισμό ως το Βυζάντιο, την Τουρκοκρατία αλλά και στη συνέχεια κρατώντας πάντοτε τη γρηγορούσα και ανιδιοτελή φιλαδελφία στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Σε ορισμένες περιπτώσεις το διακονικό έργο με την πρωτοτυπία και την τολμηρότητα των μέτρων που το διέκρινε ήταν μια σχεδόν βίαιη αποκοπή από το παρελθόν και μια δυναμική επαναδιαπραγμάτευση των κοινωνικών προτεραιοτήτων. Αν θα θέλαμε να συνοψίσουμε τις αρχές της διακονίας θα λέγαμε ίσως ότι η διακονία: α) είναι προσφορά προς τον άνθρωπο με απροϋπόθετη αγάπη. β) εστιάζει στους ελάχιστους αδελφούς, γ) χαρακτηρίζεται από άμεση ανταπόκριση και συνηγορία, δ) επικεντρώνεται στα οφέλη που αποκομίζουν οι εν ανάγκη όντες και όχι σε ό,τι μπορεί να αποκομίσει αυτός που την προσφέρει. Η διακονία λοιπόν προσφέρεται προς κάθε άνθρωπο και επιτελείται με άμεσο στόχο την ένταξή του στην κοινωνία ως ισότιμου μέλους. Πώς μπορεί άραγε να πραγματωθεί αυτό το έργο που θησαυρίζει τη ζωή των ανθρώπων και στρέφει την καρδιά τους στην ουσία της ζωής τους, καθώς ο Μ. Βασίλειος περιγράφει την κοινωνικότητα των ανθρώπων και την αγάπη προς τους άλλους ως ένα κύριο ανθρωπολογικό χαρακτηριστικό (Όροι κατά Πλάτος, γ΄:Περὶ τῆς εἰς τὸν πλησίον ἀγάπης, PG 31,917A); Στην εποχή μας για να μιλήσουμε στον κόσμο, να διακονήσουμε τον κόσμο, να συμπορευτούμε με τον κόσμο χρειάζεται να κατανοήσουμε τον κόσμο. Για αυτόν τον λόγο το Εργαστήριο Κοινωνικής Έρευνας της θρησκείας και του πολιτισμού διεξάγει έρευνες στο πεδίο αυτό και αναδεικνύει κάθε καλή πρακτική, κάθε φωτεινό παράδειγμα που εδράζεται όχι μόνο στον λόγο αλλά και στις πράξεις.

ΚΕ_7

Το πρόσωπο που θα καλέσω να μιλήσει για το έργο του, για το οποίο θα τον τιμήσουμε απόψε, είναι ο π. Αντώνιος Παπανικολάου από την Κιβωτό του Κόσμου.

Ο π. Αντώνιος γνωρίζει τον αναγκεμένο άνθρωπο. Μεγάλωσε και υπηρέτησε ως ιερέας σε περιοχές, όπου οι συνθήκες ζωής ήταν συχνά ένα άθλημα, μια καθημερινή πρόκληση για τους ανθρώπους. Συναναστράφηκε με τους ανθρώπους που αγωνιζόταν να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες, με νέους που αναζητούσαν στον δρόμο, στις πλατείες ένα σημάδι ότι η ελπίδα μπορεί να ανθίσει ακόμη και στη ρωγμή ενός βράχου. Για αυτόν τον λόγο είναι συγκινητική η περιγραφή της συνάντησής του -είκοσι χρόνια πριν-με κάποιους νέους έξω από την εκκλησία.

Οι πρώτες προσπάθειες στεγάστηκαν σε ένα παλιό καφενείο. Η συνεργατικότητα, η εμπιστοσύνη, το πνεύμα φιλαδελφίας, η αγάπη του π. Αντωνίου και της πρεσβυτέρας του για τα παιδιά εκείνα και η αγάπη των παιδιών για αυτούς και τους συνεργάτες τους θεμελίωσαν το 1998 την Κιβωτό του Κόσμου. Η πρώτη Κιβωτός δημιουργήθηκε σε μια υποβαθμισμένη περιοχή της Αθήνας. Σήμερα λειτουργεί και στην Ήπειρο, στη Χίο και στον Βόλο.

Το έργο της Κιβωτού θα μπορούσε να περιγραφεί με τον γενικό τίτλο «Μέριμνα και φροντίδα για το παιδί». Σήμερα, φιλοξενούνται στις δομές της Κιβωτού εκατοντάδες παιδιά στην Αθήνα και στα άλλα παραρτήματα. Η διακονία και η απροϋπόθετη αγάπη, η υποστήριξη και η συνηγορία συνέχονται μέσα από τη διαχρονικότητα των διακονικών αξιών. Η υλοποίηση του έργου πραγματώνεται στον κόσμο μας με τα μέτρα του ιδίου καιρού. Προσφέρονται λοιπόν υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδος, νομικής και ψυχολογικής υποστήριξης. Η συμβουλευτική, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, οι παιδικοί σταθμοί και τα κοινωνικά παντοπωλεία εντάσσονται και αυτά στις δράσεις. Επιπλέον, υλοποιούνται προγράμματα αναδοχής, φιλοξενίας παιδιών, ψυχαγωγίας και πολλά άλλα όσα θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην υγιή και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της προσωπικότητας των παιδιών. Συνεπώς, το έργο της Κιβωτού συναρμόζει με θαυμαστό τρόπο τις παραδοσιακές αρχές της διακονικής αλληλεγγύης με τις πιο σύγχρονες προσεγγίσεις της κοινωνικής φροντίδος, αυτές που αποσκοπούν όχι στην ιδρυματοποίηση αλλά στην απελευθέρωση και την ακεραιότητα της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Σε μια από τις συνεντεύξεις του ο π. Αντώνιος τονίζει: «Πολλοί άνθρωποι προτιμούν να λυπούνται τα παιδιά. Όμως, αν σε λυπηθώ, δεν σε τιμώ, σε υποτιμώ. Απλώνοντας το χέρι και δείχνοντας την ελεημοσύνη μας, τους μετατρέπουμε σε ζητιάνους. Το δικό μας μότο είναι ότι όλοι μπορούν να δημιουργήσουν την τύχη και τη ζωή τους. Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, οι ισότιμες σχέσεις και η έννοια της αγάπης χωρίς ανταλλάγματα είναι οι αρχές που διέπουν την πορεία της Κιβωτού».

ΚΕ_36

Η προσέγγιση αυτή είναι αυτονόητα οικο-συστημική. Τα παιδιά δεν είναι απλοί δέκτες φιλανθρώπου συμβολής, αλλά συνάνθρωποί μας που τους αξίζει ο σεβασμός μας, η ζωή με αξιοπρέπεια και με δικαιώματα, τους αξίζει κυρίως ένα περιβάλλον όπου μπορούν να μαθαίνουν να δίδουν και να δέχονται αγάπη. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες ένα παιδί θα αναπτύξει τη διάκριση μέσα του και θα ετοιμάσει τη ζωή του να υποδεχτεί τα μεγάλα οράματα για έναν νέο, καλύτερο κόσμο.

ΚΕ_81

Ο π. Αντώνιος δήλωσε μετά τη βράβευσή του ως Ευρωπαίου Πολίτη 2018: «… Για έναν ορθόδοξο ιερέα τα βραβεία [ξέρετε] δεν χρειάζονται με την έννοια ότι πιστεύω και νιώθω, ότι αυτό που κάνουμε είναι χρέος μας, υποχρέωση για το ποίμνιο μας για τα παιδιά και τις ψυχούλες τις τραυματισμένες...». Η ακράδαντη πίστη του στον σκοπό του έργου που επιτελείται από τον ίδιο, την πρεσβυτέρα του και όλους τους συνεργάτες της Κιβωτού προσφέρει ένα ζωντανό παράδειγμα προς κάθε άνθρωπο που αναζητά ελπίδα, πίστη, χαρά, αγάπη μέσα σε έναν κόσμο ηδονοθηρικής αποξένωσης. Τους ευχαριστούμε όλους από το βάθος της καρδιάς μας για το έργο της Κιβωτού και ιδιαίτερα τον π. Αντώνιο που μας επιτρέπει με την αφιέρωσή του στον συνάνθρωπο να αισιοδοξούμε για το μέλλον του τόπου και του κόσμου μας και τον καλούμε να δεχτεί την τιμή προς το πρόσωπό του ως ένα ελάχιστο δείγμα εκτίμησης και συμπόρευσης.

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παρουσίαση του Πρωτ. Αντωνίου Παπανικολάου, από τον Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Χρήστο Τσιρώνη

Παρουσίαση του Πρωτ. Κωνσταντίνου Πλευράκη, από την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Νίκη Παπαγεωργίου

ΚΕ_14

Τιμητική εκδήλωση με θέμα: «Ανθρώπων διακονία: Τιμής χρέος προς τους ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο» (Αίθουσα τελετών Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, 8 Μαΐου 2019)

Αξιότιμε κ. Αναπληρωτή Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, κ. Κο­σμή­το­ρα της Θεολογικής Σχολής, κ. Πρόεδρε του Τμήματος Θεολο­γί­ας, σε­βα­στοί πατέρες, κυρίες, κύριοι, αγαπητοί φοιτητές και φοι­τή­τρι­ες,

Χριστός Ανέστη!

Στο δρόμο της Θέρμης προς το Πανόραμα βρίσκεται το Εκ­κλη­σι­α­στικό Ίδρυμα Παιδαγωγικών και Κοινωνικών Εφα­ρ­μο­γών ο «Ευ­α­γ­­γε­λιστής Μάρκος», το οποίο με επίκεντρο τη λα­τρε­υ­τική ζωή της Εκ­κλη­σί­ας διακονεί παράλληλα τις κοινωνικές ανάγκες των ανθρώπων, εστιά­ζο­ντας ιδιαίτερα στις άγαμες μητέρες και τις κα­κο­ποι­ημένες γυναίκες. Ψυ­χή του Ιδρύ­­ματος είναι ο πρωτοπρε­σβύ­τε­ρος (π.) Κωνστα­ντί­νος Πλε­­υ­ρά­κης ο ο­ποί­ος, μαζί με την πρε­­­­­σβυ­τέρα Στ­έ­λλα Πλευ­ρά­­κη, εμ­πνε­­ύ­στη­καν, οραματ­ί­στη­­καν και υλο­πο­­ίησαν τη δημιουρ­γία ενός πο­λύ­μο­­ρφου χώ­­­ρου ο οποίος θα πρόσφερε πλήρη στήριξη στους ανθρώπους από πνευματική, υλική, κοινωνική άποψη.

Ο π. Κωνσταντίνος Πλευράκης, φέτος συμπληρώνει 60 χρόνια ιε­ρα­­τι­κής διακονίας. Κατάγεται από την Ιεράπετρα της Κρήτης και χει­ρο­το­νήθηκε διάκονος στις 25 Απριλίου 1959 σε ηλικία 23 ετών, την η­μέ­ρα της εορτής του Ευαγγελιστή Μά­ρκου. Δύο χρόνια μετά, το 1961, την ίδια μέ­ρα, του Ευαγγελιστή Μά­ρ­­κου επί­­σης, θα χειρο­το­νη­θεί ιε­ρέας, πράγμα που θα σφραγίσει τη μελλοντική πνευματική και κοινωνική του πορεία. Ο π. Κωνσταντίνος είναι πολυδιάστατη και ευρηματική προσωπι­κό­τη­τα και οραματίζεται διαρκώς τρόπους μέσα από τους οποίους μπορούν να δια­κο­­νη­θούν τόσο πνευ­ματικά όσο και υλικά οι άν­θρω­ποι. Από πολύ νω­ρίς εκδηλώνει το εν­­δια­φέ­ρον του για την πνευματική συγκρότηση, για την ηθική στήριξη και την υλική υποστή­­ρι­ξη των αναγκεμένων ανθρώ­πων. Η φροντίδα του για τους ανθρώπους είναι διαρκώς αμείωτη και η α­γάπη του προς αυτούς τον κάνει εφευρετικό και οραματιστή. Όταν, για παράδειγμα, το 1975, βρέθηκε να δι­δά­σκει στη Γερμα­νί­α, ως κα­θη­γη­τής θε­­ο­­λό­­­γος στη Μέ­ση Εκ­παί­δε­υση, προ­­κει­μένου να καταρτίσει πνευματικά τους μα­­θη­τές του, δη­μιούρ­γησε φο­­ρητή βιβλιοθήκη με 25 Συνέ­κ­δη­μους και Βί­βλο­­υς, την οποία με­τα­­κι­νού­σε από τάξη σε τάξη δανείζοντας τους μα­­θη­τές και παρακινώντας τους να μάθουν να χρησιμοποιούν τα κείμενα αυτά. Το μελλοντικό του όραμα είναι να δημιουργήσει ένα α­γρό­κτη­μα, το οποίο θα καλύπτει αφενός τις ανάγκες του Ιδρύματος και θα α­πο­τελεί, αφετέρου, ένα πολυλειτουργικό χώρο, ο οποίος θα διατίθεται  για τη φι­λο­ξε­νία άπορων οικο­γε­νειών, θα πρα­γμα­το­ποι­εί οι­κο­­λο­γικά προ­γράμματα, κ.ά.

ΚΕ_17

Η αγάπη του στον Ευαγγελιστή Μάρκο τον έκανε να χτίσει αρχικά ένα εκ­κλη­σά­κι στη μνήμη του σε ιδιόκτητο κτήμα στη Θέρμη, γύρω από το οποίο ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε το ομώνυμο εκκλη­σι­α­στικό ίδρυ­μα. Το Ίδρυμα ο «Ευαγγελιστής Μάρκος» άρχισε να λειτουργεί το 1982, με την ευλογία και την έγκριση του τότε Μητροπολίτη Κασσανδρείας Συ­νε­σίου. Έκτοτε λειτουργεί ως Κέντρο Εκκλησιαστικής Διακονίας, υπό τη δικαιοδοσία του εκάστοτε Μητρο­πο­λί­τη Κα­σα­ν­­δρείας, ο ο­πο­ί­ος τελεί και πρό­εδρος του Ιδρύματος αναπτύσσοντας μια πολύπλευρη εκκλησιαστική, ιεραποστολική, φιλάδελφη και κοινωνική διακονία. Με κέντρο τη λα­τρεία και τη δι­ακονία του θεί­ου λόγου εξα­κτι­­νώνεται στο κοινωνικό έ­ργο προ­κει­μέ­νου να υπηρετήσει τις αν­θρώ­πι­νες ανάγκες. Το όρα­μα των ιδρυτών του, του π. Κωνσταντίνου και της πρεσβυτέρας, είναι να εξελιχθεί σε ένα Εκκλησιαστικό Θεο­λο­γικό Σπου­δαστήριο θεωρητικής με­λέ­της και πρα­κτικών εφαρμο­γών στον το­μέα της Πρακτικής Θεολογίας που θα ερε­υ­­νά και θα ερ­γά­ζεται άμεσες λύ­σεις πρακτικών προβλημάτων ζωής και σω­­τηρίας του φτω­χού, α­δύ­να­μου και ταλαιπωρημένου ανθρώπου.

Στο πλαίσιο του Ιδρύματος «Ευαγγελιστής Μάρκος» λειτουργεί από πολύ νωρίς, από το 1984, το «Σπίτι της Μα­ρίας», δηλαδή ο Ξενώνας Φι­λο­ξενίας Άγαμων Μητέρων και Κακοποιημένων Γυ­ναι­κών. Πρόκειται για ένα ξενώνα αγά­πης, στήριξης και συ­­­μπα­ρά­στα­σης στις άγαμες εγ­κυ­μο­νούσες μητέρες που θέ­λουν να φέρουν στον κό­σμο το παιδί τους, αλλά α­δυνατούν για ποι­κί­λους λόγους, καθώς και στις κα­κο­ποι­ημένες γυ­ναί­κες, ανεξαρτήτως υπη­κο­ό­τη­τας και θρη­σκε­ύματος. «Το Σπίτι της Μα­ρίας» ονομάστηκε έτσι προς χάρη της μη­τέ­ρας του Ευ­α­­­γγελιστή Μά­ρ­κου, η οποία ως χήρα ευκατάστατη από τα Ιε­ρο­σόλυμα έ­παι­ξε σπουδαίο διακονικό ρόλο στα χρόνια του Χριστού και των μα­θη­τών του.

ΚΕ_20

Από πολύ νωρίς, ο π. Κωνσταντίνος, ως νέος ιερέας στην Αχει­ρο­ποίητο, το 1961, είχε την εμπειρία προ­βλη­μά­των κα­κο­πο­ί­ησης γυ­ναι­κών και άρ­χι­σε να ευαισθητοποιείται πάνω σε αυτά. Η ιδέα όμως της οργα­νω­μέ­νης φροντίδας των αγάμων μητέρων και της προ­στασίας της απει­λού­με­νης μητρότητας και της ζωής του αγέννητου παι­διού προ­έ­κυ­ψε όταν ο π. Κωνσταντίνος με τη σύζυγο του χρει­ά­στη­κε να μεριμνήσει για δύο ά­γα­μες μητέρες με τα νεογέννητα παι­διά τους φιλο­ξε­νώ­­ντας τες στο σπίτι τους. Ο ξενώνας -το «Σπίτι της Μαρίας»- που θε­ω­ρεί­ται από τις φι­λο­ξε­νού­μενες ως το σπίτι του παπά και της πα­πα­διάς, έχει φιλο­ξε­νή­σει πάνω από 250 γυναίκες από όλη την Ελλάδα, αλ­λά και τον υ­πό­λοι­πο κό­σμο, κα­τά τη διάρ­κεια της μακρόχρονης λει­τουρ­­γίας του. Εκεί μπορεί να κα­τα­φύγει, χωρίς καμία οικονομική υπο­χρέ­­­ωση, κάθε γυναίκα που είναι έγ­κυος, παντρεμένη ή ανύπαντρη, που ξα­­­φνικά έμεινε μόνη, ανυ­πε­ρά­σπι­στη και, λόγω της κατάστασής της, δεν μπορεί να εργαστεί. Μπορεί να πα­ραμείνει εκεί όχι μόνο μέχρι να γεννήσει το παιδί της, αλλά και μέχρι να λυθεί οριστικά το πρόβλημά της με οποιοδήποτε τρόπο.

ΚΕ_28

Η προσφορά του π. Κωνσταντίνου Πλευράκη και της πρεσβυτέρας είναι ανεκτί­μη­τη, καθώς ο Ξενώνας της Μαρίας είναι το μο­να­δι­κό ίδρυμα στην Ελλάδα που φιλοξενεί τέτοιες περιπτώσεις. Επί τριάντα πέντε χρό­νια οι οικοδεσπότες απλώνουν τις «φτε­ρού­γες» τους για να προ­­στα­τέ­ψουν γυναίκες που είναι μόνες, βιώνουν τον πόνο της εγκα­τά­λει­ψης και το φόβο της εγκυμοσύνης και ανα­ζη­τούν ένα χώ­ρο για να γεν­νήσουν τα παιδιά τους και να τα μεγαλώσουν με ασφά­λει­α για όσο χρόνο χρει­­ά­ζε­ται να λυθεί οριστικά το πρόβλημά τους. Ο ίδιος ο π. Κων­στα­ντί­νος ισχυρί­ζε­ται: «Δεν κάνουμε κάτι, κάνουμε αυτό που θα ήθελε ο κα­θέ­νας, να έχει μια κάμαρα στο σπίτι του για να φιλοξενήσει μια κοπέλα». Αυτό όμως που ισχυρίζεται με τόση απλότητα δεν είναι τόσο προφανές για όλους. Έχοντας την αίσθηση ότι ερμηνεύω τα αισθήματα όλων σας, ότι ως κοινωνία οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον πατέρα Κωνσταντίνο, την πρεσβυτέρα και τους συνεργάτες τους, τον καλώ στο βήμα για να λάβει το λόγο.

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παρουσίαση του Πρωτ. Κωνσταντίνου Πλευράκη, από την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Νίκη Παπαγεωργίου

Ευανθία Αδαμτζίλογλου (Δρ. Θεολογίας), Ιησούς Χριστός η Σοφία του Θεού: Βιβλική ανάγνωση της ελληνικής φιλοσοφίας και ελληνική αισθητική στην πρώιμη χριστολογία, CEMES 23, εκδόσεις CEMES, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2019

Από τον πρόλογο του βιβλίου

EVAΑυτό το βιβλίο που δημοσιεύεται με τη βοήθεια του Θεού περιλαμβάνει εισηγήσεις και μελέτες της επιστημονικής μου έρευνας κατά την τελευταία εικοσαετία. Η ανάγκη για την επιστημονική έρευνα στη Βιβλική φιλολογία προέκυψε από το διάλογο που είχα στην Πανευρωπαϊκή Εταιρία Γυναικών στη Θεολογική Έρευνα (ESWTR) με Γυναίκες Θεολόγους από πανεπιστημιακές έδρες της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης σε Ευρωπαϊκές χώρες. Η Γυναικεία Οπτική στη Βιβλική Ερμηνευτική που εγκαινίασε η λεγόμενη Φεμινιστική Θεολογία ανακάλυψε από τη δεκαετία του ’80 την παράσταση της του Θεού Σοφίας στην Αγία Γραφή. Μια παράσταση που η έρευνα έδειξε πολλά κοινά στοιχεία με την Αιγυπτιακή θεά Ίσιδα. Το ενδιαφέρον των γυναικών θεολόγων εστιάστηκε ιδιαίτερα στη θηλυκή υποστασιοποίηση της ιδιότητας της Σοφίας του ενός Θεού του Ισραήλ που διασώθηκε στα βιβλικά κείμενα. Το πρόβλημα όμως είναι ότι τα ίχνη της Βιβλικής Σοφίας χάθηκαν στη δυτική θεολογία. Ωστόσο όμως οι γυναίκες θεολόγοι δεν παραλείπουν να τονίζουν ότι η βιβλική σοφιολογία είναι η ελπίδα για την αναδόμηση της Θεολογίας και της Εκκλησίας από γυναικεία οπτική. Μού ζήτησαν λοιπόν να ερευνήσω το θέμα στη δική μου ανατολική Ελληνική ορθόδοξη συνάφεια και γι’ αυτό το σκοπό μου έστειλαν μελέτες τους ήδη από το τέλος της δεκαετίας του ’90. Τότε μου ήταν δύσκολο να μελετήσω το θέμα με τις υποχρεώσεις μου στη Μέση Εκπαίδευση, ενώ με τη συνταξιοδότησή μου εδώ και μια δεκαετία ήταν το κύριο έργο μου.

Δεν μπορούσα να φανταστώ όταν ξεκινούσα την έρευνα αυτή ότι θα βρισκόμουν μπροστά σε έναν διάλογο μεταξύ της Ελληνικής Φιλοσοφίας και των Ιουδαίων που είχε αρχίζει πριν από τα Ελληνιστικά χρόνια και με το τέλος της Βαβυλώνιας Αιχμαλωσίας. Είναι γνωστά στη βιβλική ιστορία τα γεγονότα που συνέβησαν με τη Βαβυλώνια αιχμαλωσία και το διάταγμα του Πέρση Βασιλιά Κύρου για την επιστροφή των αιχμαλώτων Ιουδαίων. Δεν είναι όμως ευρέως γνωστό ότι ο Δαρείος πριν από τη μάχη στο Μαραθώνα τιμώρησε δύο Ελληνικές πόλεις για τη συμβολή τους στην επανάσταση των Ιωνικών πόλεων. Οι πόλεις αυτές ήταν η Μίλητος και η Ερέτρια τις οποίες κατέσκαψε και τους πολίτες τους εξόρισε σε περιοχές του Περσικού κόλπου και της Βαβυλώνας. Οι κάτοικοι της Ερέτριας έφεραν μαζί τους τα ιερά κείμενα του Ησίοδου και οι πολίτες της Μιλήτου θα έκαναν γνωστή την περίφημη φιλοσοφία του Ηράκλειτου σε Ιουδαίους που έμεναν ακόμη στη Βαβυλώνα γιατί είχαν αναπτύξει εκεί εμπορικές δραστηριότητες και ίδρυαν τις πρώτες τους εμπορικές τράπεζες. Ως Ιουδαϊκή κοινότητα, η λεγάμενη Golab, με ιδιαίτερη οικονομική ευρωστία που διέθετε στήριζε τους Ιουδαίους στην Ιερουσαλήμ. Αλλά και ο Ζοροβάβελ ως σωματοφύλακας του Δαρείου θα άκουγε από τον περίφημο Έλληνα γιατρό Δημοκήδη από τον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας που φρόντιζε τον Πέρση βασιλιά, για τη φιλοσοφία του Παρμενίδη και του Φερεκύδη.

Κάτι βαθύτερο συμβαίνει με την παράσταση της του Θεού Σοφίας που αποτυπώνεται στα βιβλικά κείμενα σε μια διαχρονική πορεία από τους περσικούς πολέμους μέχρι και τον 1ο αι. μ.Χ. και τους Ελληνιστές Εθνικούς και Ιουδαίους στην πρώτη εκκλησιαστική κοινότητα. Αυτή η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι οι Ελληνιστές της πρώτης Εκκλησίας έκαναν την πρώτη θεολογική επεξεργασία στη βάση της περί Σοφίας του Θεού διδασκαλίας συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της βιβλικής Χριστολογίας και θωρακίζοντας την Εκκλησία απέναντι σε κάθε μετέπειτα παραχάραξη που τολμήθηκε από το κίνημα του Γνωστικισμού.

Η μελέτη αυτή θέλει κυρίως να επισημάνει εκείνο το σκεπτικό που με την ιδεολογία της πάλης των τάξεων βλέπει τις σχέσεις των φύλων και τις θέτει σε μια διαρκή αντιπαλότητα εισάγοντας ως μόνη λύση τον ανδρόγυνο ή τον άφυλο άνθρωπο. Θέλει ακόμη να προλάβει κάθε άλλη αντιπαλότητα μεταξύ Ιουδαίων και Ελλήνων και να διακηρύξει ότι η επί αιώνες συνεργασία τους διαμόρφωσε και τη βιβλική χριστολογία. Γι’ αυτό και η ανατολική παράδοση έδωσε αρχιτεκτονική μορφή σε αυτήν την παράσταση της του Θεού Σοφίας ήδη από την εποχή του Μ. Κωνσταντίνου με μεγαλοπρεπή ναό, ενώ ανακαινισμένος πλέον από τον Ιουστινιανό στη συνείδηση των Ορθοδόξων Χριστιανών της Ανατολής συναγωνίζεται τον Παρθενώνα των Αθηνών. Σε αυτόν τον ναό, στη Μεγάλη Εκκλησιά, στο Μέγα Μοναστήρι, όπως λέγεται, είναι αφιερωμένη η εργασία αυτή.

Κατηγορίες: ΒΙΒΛΙΑ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ευανθία Αδαμτζίλογλου (Δρ. Θεολογίας), Ιησούς Χριστός η Σοφία του Θεού: Βιβλική ανάγνωση της ελληνικής φιλοσοφίας και ελληνική αισθητική στην πρώιμη χριστολογία, CEMES 23, εκδόσεις CEMES, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2019

Εκπαιδευτική εκδρομή των φοιτητών του Τμήματος Θεολογίας και της Εισαγωγικής Κατεύθυνσης Μουσουλμανικών Σπουδών του ΑΠΘ στη Σερβία

Σ1

Κατά τη διάρκεια της Διακαινησίμου Εβδομάδας (2-5 Μαΐου 2019) φοιτητές των Μαθημάτων «Εκκλησιαστική Γραμματεία των Σλάβων» του ΣΤ΄ Εξαμήνου και «Ισλάμ και Βαλκάνια» του Β΄ Εξαμήνου του Τμήματος Θεολογίας και της Εισαγωγικής Κατεύθυνσης Μουσουλμανικών Σπουδών αντίστοιχα πραγματοποίησαν εκπαιδευτική εκδρομή στη Σερβία.

Η εκδρομή τέθηκε υπό την αιγίδα της Επιτροπής Ακαδημαϊκών Συνεργασιών του Τμήματος Θεολογίας, η οποία εργάζεται για τη διεύρυνση των συνεργασιών του με Τμήματα και Σχολές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Τους φοιτητές συνόδευσαν ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας Καθηγητής κ. Παναγιώτης Σκαλτσής, ο Αναπληρωτής Καθηγητής κ. Ηλίας Ευαγγέλου και ο Ε.ΔΙ.Π. κ. Αθανάσιος Αθανασιάδης.

Στη διάρκεια της εκδρομής οι φοιτητές και οι συνοδοί τους επισκέφτηκαν σπουδαία μνημεία και προσκυνήματα της Εκκλησίας και του εθνικού βίου του σερβικού έθνους όπως: τη Μονή της Ραβάνιτσα, τη Μονή Ρεσάβα (Μανάσια), τον σύγχρονο ναό του Αγίου Σάββα στο κέντρο του Βελιγραδίου, τον ναό της ελληνικής κοινότητας στο Ζέμουν (Σέμλινο), το κάστρο του Βελιγραδιου, τη Μονή του Kovilj και τη Μόνη του Kać στη Βοϊβοντίνα.

Κορυφαίες στιγμές της εκδρομής ήταν η επίσκεψη στο Πατριάρχη Σερβίας κ.κ. Ειρηναίο, η οποία πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής 3 Μαΐου. Κατά ευτυχή συγκυρία την ίδια ώρα επισκεπτόταν το Πατριαρχείο και αντιπροσωπεία καθηγητών και φοιτητών της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ με επικεφαλείς τον Κοσμήτορα της Σχολής Καθηγητή κ. Απόστολο Νικολαΐδη και τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Θωμά Ιωαννίδη, οι οποίοι επίσης βρίσκονταν στο Βελιγράδι. Έτσι, οι αντιπροσωπείες των Θεολογικών Σχολών Θεσσαλονίκης και Αθηνών συναντήθηκαν και έλαβαν μαζί την ευλογία του κ. Ειρηναίου.

Άλλη ξεχωριστή στιγμή ήταν η επίσκεψη στη Θεολογική Σχολή Βελιγραδίου, όπου τους φοιτητές και τους συνοδούς τους υποδέχθηκε και χαιρέτισε με θερμά λόγια ο Κοσμήτορας της Σχολής Επίσκοπος Μπρανιτσέβου Καθηγητής κ.κ. Ιγνάτιος, ο οποίος τόνισε ιδιαίτερα τους στενούς δεσμούς των δύο Θεολογικών Σχολών και την ανάγκη διεύρυνσης της συνεργασίας τους.

Σ2

Η εκδρομή των φοιτητών του Τμήματος Θεολογίας και της Εισαγωγικής Κατεύθυνσης Μουσουλμανικών Σπουδών του ΑΠΘ στη Σερβία ολοκληρώθηκε με μια επίσκεψη στη Μονή Rakovica, όπου και ο τάφος του μακαριστού Πατριάρχη Σερβίας Παύλου (1990-2009).

Κατηγορίες: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Εκπαιδευτική εκδρομή των φοιτητών του Τμήματος Θεολογίας και της Εισαγωγικής Κατεύθυνσης Μουσουλμανικών Σπουδών του ΑΠΘ στη Σερβία

Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα: «Fake News και Εκκλησία: Όταν η αλήθεια δοκιμάζεται στον φυσικό της χώρο»

Fake NewsΟ Οργανισμός Ανάδειξης Ελληνικού και Ορθόδοξου Πολιτισμού Aenaos και η πύλη εκκλησιαστικών ειδήσεων Orthodoxia.Info σε συνεργασία με τα Τμήματα Θεολογίας και Δημοσιογραφίας του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης διοργανώνουν επιστημονικό συνέδριο με θέμα: «Fake News και Εκκλησία: Όταν η αλήθεια δοκιμάζεται στον φυσικό της χώρο». Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου και του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Προκόπη Παυλόπουλου και θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, στην αίθουσα τελετών της παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ στις 13 και 14 Μαΐου. Για πρώτη φορά στα ελληνικά αλλά και τα διεθνή δημοσιογραφικά και πανεπιστημιακά χρονικά προσεγγίζεται και αναλύεται ένα από τα σημαντικότερα φαινόμενα της εποχής μας, τα Fake News στον χώρο της Θρησκείας και οι επιπτώσεις τους στην κοινωνία, την πολιτική ακόμη και τις διακρατικές σχέσεις. Δείτε εδώ το αναλυτικό πρόγραμμα του συνεδρίου και τους ομιλητές.

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα: «Fake News και Εκκλησία: Όταν η αλήθεια δοκιμάζεται στον φυσικό της χώρο»

Παρουσίαση του βιβλίου του Ιωάννη Παπαδόπουλου «Χρόνος και Κόσμος Μεθόριος» στη 16η ΔΕΒΘ

Χρόνος και Κόσμος

Οι Αφοί Κυριακίδη ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου «Χρόνος και Κόσμος Μεθόριος» του Ιωάννη Παπαδόπουλου, ΙΔΑΧ στην Κοσμητεία της ΣΘΕ στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου 2019 το Σάββατο 11 Μαΐου 2019 και ώρα 15:00-16:00 στην Αίθουσα «Διδώ Σωτηρίου», Περίπτερο 13.

Ομιλητές:

Ηλίας Ευαγγέλου, Αναπληρωτής  Καθηγητής, Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ

Πέτρος Παναγιωτόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ

Ιωάννης Παπαδόπουλος M.Τh, Πολ. Μηχανικός – Θεολόγος, συγγραφέας

Συντονίζει η δημοσιογράφος Σοφία Καρεκλά, υπ. Διδάκτωρ ΑΠΘ

«Ο Χρόνος από καταβολής ανθρώπου αποτελεί ένα από τα πιο συναρπαστικά ταξίδια της ανθρώπινης διανόησης. Ως ταξίδι διέρχεται από σταθμούς όπου προσπαθεί με τις έννοιες του Κόσμου και της Δημιουργίας να έλθει σε μια φυσική ακόμη και μεταφυσική επι-κοινωνία». Για πρώτη φορά επιχειρείται συστηματικά η καταγραφή μια σύγχρονης διαλεκτικής προοπτικής στον μεθόριο χώρο των φυσικών επιστημών με την επιστήμη της θεολογίας.

Ιωάννης Παπαδόπουλος

Κατηγορίες: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παρουσίαση του βιβλίου του Ιωάννη Παπαδόπουλου «Χρόνος και Κόσμος Μεθόριος» στη 16η ΔΕΒΘ

Εκδηλώσεις Λόγου και Τέχνης από το Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ (Μάιος-Ιούνιος 2019)

ekdiloseis_logou_texnisΓια τέταρτη συνεχόμενη χρονιά και υπό την προεδρεία του καθηγητή κ. Παναγιώτη Σκαλτσή το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ διοργανώνει μια σειρά από εκδηλώσεις «Λόγου και Τέχνης». Φέτος οι εκδηλώσεις και τα επιστημονικά συνέδρια καλύπτουν σχεδόν δύο μήνες (από τις 8 Μαΐου έως τις 23 Ιουνίου του 2019). Στη διάρκεια αυτών των δύο μηνών οι εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν είναι:

– Τιμητική εκδήλωση «Ανθρώπων Διακονία, τιμής χρέος προς Ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο» Τετάρτη 8 Μαΐου, 19:00, Αίθουσα Τελετών Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ.

– Διεθνές Λειτουργικό Συνέδριο «Θεολογία και Λατρεία: Αναφορά στη σύγχρονη περί την Λειτουργική Επιστήμη Έρευνα», Πέμπτη 9 Μαΐου, 10:30, Αμφιθέατρο Α΄ Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ.

– Επιστημονική Ημερίδα «Γυναίκα-Θεολογία-Εκπαίδευση» Τετάρτη 15 Μαΐου, ώρα έναρξης 17:30, Αμφιθέατρο Α΄ Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ.

– Τελετή Ανάδειξης σε Επίτιμο Διδάκτορα του Άρχοντα Υπομνηματογράφου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας Δρ. Αλεξάνδρου Παπαδερού, Πέμπτη 16 Μαΐου, 19:00, Αίθουσα Τελετών Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ.

– Διοργάνωση Δ΄ Επιστημονικής Ημερίδας Μεταπτυχιακών Φοιτητών & Υποψηφίων Διδακτόρων από τον Τομέα Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας & Τέχνης, Παρασκευή 9 Μαΐου, 17:00, Αμφιθέατρο Α΄ Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ.

– «Τραγούδια του τόπου μας», Μουσική εκδήλωση προς τιμήν του κ. Νίκου Φιλιππίδη, Τετάρτη 22 Μαΐου, 19:00, Αίθουσα Τελετών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

– Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Η επικαιρότητα των Πατέρων στο σύγχρονο κόσμο» (υπό την αιγίδα της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου) Τετάρτη & Πέμπτη, 29 & 30 Μαΐου. Διοργάνωση: Τομέας Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας & Τέχνης

– Αφιέρωμα στην Παλαιά Διαθήκη Πέμπτη 6 Ιουνίου, 18:00, Αίθουσα Συνεδριάσεων 1ου ορόφου Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ.

– Παρουσίαση του Περιοδικού «Σύνθεσις» στην Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, 7-23 Ιουνίου 2019 (Η ακριβής ημερομηνία θα ανακοινωθεί σύντομα).

– «Θεία λατρεία και εκκλησιαστική εμπειρία σήμερα», 17-18 Ιουνίου, Ι. Μονή Ρίλας Βουλγαρίας.

– Έκθεση Βυζαντινών Εικόνων. Έργα των φοιτητών της Θεολογικής Σχολής, Εργαστήρια Αγιογραφίας (Η ακριβής ημερομηνία θα ανακοινωθεί σύντομα).

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Εκδηλώσεις Λόγου και Τέχνης από το Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ (Μάιος-Ιούνιος 2019)

Διεθνές Λειτουργικό Συνέδριο με θέμα: «Θεολογία και λατρεία: Αναφορά στη σύγχρονη περί την λειτουργική επιστήμη έρευνα»

ΛειτουργικόΔιεθνές Λειτουργικό Συνέδριο με θέμα: «Θεολογία και λατρεία: Αναφορά στη σύγχρονη περί την λειτουργική επιστήμη έρευνα» διοργανώνεται στη μνήμη του μακαριστού καθηγητή της λειτουργικής π. Robert Taft την Πέμπτη 9 Μαΐου στο Α΄ αμφιθέατρο της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Το εν λόγω Συνέδριο διοργανώνει το Εργαστήριο Χριστιανικής  Λατρείας και Πολιτισμού και εντάσεται στο πλαίσιο των Εκδηλώσεων Θεολογικού Λόγου και Τέχνης του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

8:00-10:00 θεία Λειτουργία στον I. Ναό Αγίας Τριάδος Θεολογικής Σχολής

10:00-10:30 Προσέλευση

Πρόεδρος Συνεδρίας: Καθηγητής π. Νικόδημος Σκρέττας

10:30-11:00 Έναρξη-Χαιρετισμοί

11:00-11:20 Stefano Parenti, «Robert Taft και λειτουργικές σπουδές μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος»

11:20-11:35 Γεώργιος Φίλιας, «Η λειτουργική έρευνα ως παράγων της λειτουργικής αναγεννήσεως»

11:35-11:50 π. Χρυσόστομος Νάσσης, «Ταξινόμηση της χειρόγραφης παράδοσης της ελληνικής λειτουργίας του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, προς μία νέα προσέγγιση»

11:50-12:10 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

12:10-12:30 ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

Πρόεδρος Συνεδρίας: Καθηγητής π. Βασίλειος Καλλιακμάνης

12:30-12:45 Τρύφων Τσομπάνης, «Λειτουργικές-εικαστικές ιστορήσεις. Όταν η ζωγραφική υπομνηματίζει τη θεία Λατρεία»

12:45-13:00 π. Βασίλειος θερμός, «Λατρευτικές αλλαγές: Γιατί είναι τόσο δύσκολο να γίνει η θεωρία πράξη; Μία απόπειρα ψυχολογικής διερεύνησης»

13:00-13:15 Γεώργιος Ανδρέου, «Σύντομη σκιαγράφηση της λειτουργικής πράξης της Κύπρου: Ιστορική και λειτουργική αναδρομή στις πηγές»

13:15-13:30 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Πρόεδρος Συνεδρίας: Καθηγήτρια Δήμητρα Κούκουρα

16:30-16:50 Job Getcha (Αρχιεπ. Τελμησσού), «Το περί των επτά μυστηρίων του Ιώβ Αμαρτωλού (13ος αι.)»

16:50-17:05 Basiius Jacobus (Bert) Gröen, «Διαδραστικό web 2.0 και Λειτουργία από κάτω»

17:05-17:20 Nenant Milosevic, «Η περί ειρήνης ευλογία στη θεία Λειτουργία»

17:20-17:40 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

17:40-18:00 ΚΑΦΕΣ

Πρόεδρος Συνεδρίας: Καθηγητής Γεώργιος Φίλιας

18:00-18:15 Elena Velkovska, «Λειτουργικά κείμενα στο Chest 1 της Βιβλιοθήκης του Σινά και το Αγιοπολίτικο (Ιεροσολυμιτικό) Λεξιονάριο»

18:15-18:30 Srbolijub Ubiparipovic, «Το ζέον στον βυζαντινό λειτουργικό τύπο: Αναζητώντας νέες απαντήσεις»

18:30-18:45 Δημοσθένης Κακλαμάνος, «Σχετικά με την λειτουργική χρήση των αγιολογικών κειμένων στις βυζαντινές Μονές. Οι μαρτυρίες του Τυπικού της Μονής Ευεργέτιδος»

18:45-19:00 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

19:00-19:20 ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

Πρόεδροι Συνεδρίας Αναπλ. Καθηγητής Ηλίας Ευαγγέλου-Καθηγητής Παναγιώτης Σκαλτσής

19:20-19:35 Γεώργιος Κεσελόπουλος, «Γερμανού Α΄, Εκκλησιαστική Ιστορία και Μυστική θεωρία (έκδ. Migne), μια προσπάθεια αξιολόγησης και ακριβούς χρονολόγησης»

19:35-19:50 π. Γεώργιος Χειλάς, «Η θέση της εκλογής των ψαλμών στη θεία Λατρεία κατά τον άγιο Συμεών Θεσσαλονίκης»

19:50-20:05 Παναγιώτης Καλαϊτζίδης, «Η ανάγνωση των λειτουργικών ευχών, εις επήκουν ή μυστικώς; Μαρτυρίες της χειρογράφου παραδόσεως»

20:05-20:20 Νικόλαος Σικλαφίδης, «Βάση δεδομένων για τους βυζαντινούς κανόνες: Το παράδειγμα του Ιωάννη Μαυρόποδα»

20:20-20:45 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

20:45-21:00 ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Διεθνές Λειτουργικό Συνέδριο με θέμα: «Θεολογία και λατρεία: Αναφορά στη σύγχρονη περί την λειτουργική επιστήμη έρευνα»

Τιμητική εκδήλωση με θέμα: «Ανθρώπων διακονία: Τιμής χρέος προς τους ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο»

ΑφίσαΤο Εργαστήρι Κοινωνικής Έρευνας της Θρησκείας και του Πολιτισμού του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ διοργανώνει τιμητική εκδήλωση με θέμα: «Ανθρώπων διακονία: Τιμής χρέος προς τους ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο» την Τετάρτη 8 Μαΐου στις 19.00 στην αίθουσα τελετών της Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.

Η εκδήλωση τιμής στους

Πρωτ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΠΛΕΥΡΑΚΗ, υποστηρικτή των άγαμων μητέρων του «Ξενώνα Προστασίας Αγάμων Μητέρων» του Ιδρύματος «Ο Ευαγγελιστής Μάρκος», στη Θέρμη Θεσσαλονίκης

Πρωτ. ΑΝΤΩΝΙΟ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, πατέρα των παιδιών της «Κιβωτού του Κόσμου», στην Αθήνα

Αρχιμ. ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ ΛΟΥΚΑΤΑΡΗ, εμπνευστή του «Φάρου του Κόσμου», στο Δενδροπόταμο Θεσσαλονίκης

Αρχιμ. ΓΕΡΒΑΣΙΟ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟ, διάκονο των κρατουμένων της «Διακονίας Αποφυλακίσεως Απόρων Κρατουμένων», στο Πλαγιάρι Θεσσαλονίκης,

πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων θεολογικού λόγου και τέχνης του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ

Πρόγραμμα εκδήλωσης

19.00-19.15: Προσέλευση

19.15-19.20: Χαιρετισμός των Πρυτανικών Αρχών

19.20-19.25: Χαιρετισμός του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ, Καθ. Θεόδωρου Γιάγκου

19.25-19.30: Προσφώνηση προς τους τιμωμένους από τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, Καθ. Παναγιώτη Σκαλτσή

19.30-19.40: Παρουσίαση του Πρωτ. Κωνσταντίνου Πλευράκη, από την Αναπλ. Καθ. Νίκη Παπαγεωργίου

19.40-19.55: Ομιλία Πρωτ. Κωνσταντίνου Πλευράκη, υποστηρικτή των άγαμων μητέρων του «Ξενώνα Προστασίας Αγάμων Μητέρων» του Ιδρύματος «Ο Ευαγγελιστής Μάρκος»

19.55-19.05: Παρουσίαση του Πρωτ. Αντωνίου Παπανικολάου, από τον Αναπλ. Καθ. Χρήστο Τσιρώνη

20.05-20.20: Ομιλία Πρωτ. Αντωνίου Παπανικολάου, πατέρα των παιδιών της «Κιβωτού του Κόσμου»

20.20-20.30:. Παρουσίαση του Αρχιμ. Αθηναγόρα Λουκατάρη, από τον Επίκ. Καθ. Πέτρο Παναγιωτόπουλο

20.30-20.45: Ομιλία Αρχιμ. Αθηναγόρα Λουκατάρη, εμπνευστή του «Φάρου του Κόσμου»

20.45-20.55: Παρουσίαση του Αρχιμ. Γερβάσιου Ραπτόπουλου, από τον Καθ. π. Βασίλειο Καλλιακμάνη

20.55-21.10: Ομιλία Αρχιμ. Γερβάσιου Ραπτόπουλου, διάκονου των κρατουμένων της «Διακονίας Αποφυλακίσεως Απόρων Κρατουμένων»

21.10-21.30: Απονομή Πλακετών στους Τιμώμενους Ιερείς

Παρουσίαση: Μαρία Σιδηροπούλου, Δρ Θεολογίας

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Τιμητική εκδήλωση με θέμα: «Ανθρώπων διακονία: Τιμής χρέος προς τους ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο»

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: «Θρησκευτική Εκπαίδευση και Σύνταγμα – Συγκλίσεις και Πολώσεις»

πάνελ 1 φογγ

Συνάντηση με θέμα «Θρησκευτική Εκπαίδευση και Σύνταγμα – Συγκλίσεις και Πολώσεις» διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος ‘Καιρός’ σε συνεργασία με το Τμήμα Θεολογίας, το Κέντρο Αριστείας ‘Jean Monnet’ της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στο Α’ Αμφιθέατρο της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το απόγευμα της Τρίτης 9 Απριλίου 2019. Την Επιστημονική ημερίδα χαιρέτισαν ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου Θεόδωρος Γιάγκου, ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας καθηγητής Λειτουργικής Παναγιώτης Σκαλτσής και η Αντιπρόεδρος του ‘Καιρού’, θεολόγος-εκπαιδευτικός Αικατερίνη Πενιρτζή-Ζαχαράκη.

Η εκδήλωση άρχισε με τις τοποθετήσεις ειδικών, επί του θέματος, προσκεκλημένων. Πρώτη μίλησε η αν. καθηγήτρια Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας (ΑΠΘ) Αγγελική Ζιάκα, με θέμα: «Η κατανόηση της πολλαπλότητας του θρησκευτικού φαινομένου στα Νέα Προγράμματα του Μαθήματος των Θρησκευτικών», κατά την οποία υποστήριξε την πολλαπλή ωφελιμότητα του μαθήματος για το ελληνικό σχολείο και την ελληνική κοινωνία, ενός μαθήματος συμπεριληπτικού χωρίς διακρίσεις θρησκευτικού και ομολογιακού χαρακτήρα, και με διάθεση συμφιλιωτική μεταξύ των μαθητών και των διαφορετικών πολιτισμικών και λοιπών ‘ταυτοτικών’ τους αναφορών. Ακολούθησε η τοποθέτηση της αν. καθηγήτριας Συγκριτικής Εκπαίδευσης (ΕΚΠΑ) Εύης Ζαμπέτα, με θέμα «Ο χαρακτήρας του Μαθήματος των Θρησκευτικών μετά τις πρόσφατες αλλαγές: κοσμικός ή ομολογιακός;», κατά την οποία ισχυρίσθηκε ότι ο χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών παραμένει κατά κύριο λόγο ομολογιακός και με τα Νέα Προγράμματα Σπουδών. Η αν. καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου (ΑΠΘ) Λίνα Παπαδοπούλου, στην εισήγησή της με θέμα «Η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης σύμφωνα με το άρθρο 16 του Συντάγματος», υποστήριξε τον σεβασμό της θρησκευτικής συνείδησης καθώς και τις επιφυλάξεις της κατά πόσο στο μάθημα των Θρησκευτικών οι εκπαιδευτικοί θεολόγοι σέβονται την προσωπικότητα και τη διαφορετικότητα του κάθε μαθητή, χωρίς ιδεολογικές εξουσιαστικές τάσεις και συμπεριφορές. Υποστήριξε δε το δικαίωμα των απαλλαγών και του μη κρατικού παρεμβατισμού. Ο Δρ. Νομικής και Πρωτοδίκης Διοικητικών Δικαστηρίων Στέργιος Κοφίνης, με θέμα «Το μάθημα των θρησκευτικών ενώπιον του δικαστή», αποτύπωσε την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το μάθημα των θρησκευτικών ενώπιον του δικαστή με τις πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ, αλλά και τις προσφυγές εναντίον του από δύο εκ διαμέτρου αντίθετες ιδεολογικά ομάδες, τον μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ, την Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (ΠΕΘ) και γονείς από τη μια και την Ένωση Αθέων και γονείς από την άλλη. Περισσότερες επεξηγήσεις επί του θέματος για την δικαστική περιπέτεια και τη φύση των αγωγών κατά του μαθήματος των Θρησκευτικών έδωσε ο επίκ. καθηγητής Αστικού Δικαίου (ΕΚΠΑ) και Δικηγόρος του ‘Καιρού’ Παναγιώτης Νικολόπουλος, με την παρέμβαση του οποίου έκλεισε ο κύκλος των τοποθετήσεων. Ο κ. Νικολόπουλος υποστήριξε σθεναρά τη θέση ότι αν και φαινομενικά οι δύο ομάδες που κινούνται κατά των Ν. Φακέλων του ΜτΘ αλλά και το θέμα των απαλλαγών, εκκινούν από τελείως διαφορετικά ιδεολογικά κριτήρια και πεποιθήσεις, στην ουσία συγκλίνουν ως προς τους στόχους, που είναι η αποδυνάμωση ή η κατάργηση του μαθήματος στο ελληνικό δημόσιο σχολείο.

κοσμήτορας 2 + κοινό

Ακολούθησε ζωηρή συζήτηση την οποία διηύθυνε, όπως και το σύνολο της εκδήλωσης, ο αν. καθηγητής Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου του Τμήματος Θεολογίας (ΑΠΘ) Νίκος Μαγγιώρος. Κατά τη συζήτηση τοποθετήθηκαν πολλοί συνάδελφοι θεολόγοι της Β΄βάθμιας και Γ΄βάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και ένα μέρος νομικών που παρευρέθηκαν στην εκδήλωση, η οποία ολοκληρώθηκε γύρω στις 9μμ. Οι τοποθετήσεις εστίαζαν κυρίως στον τρόπο που ο σύγχρονος κόσμος διαλέγεται με παλαιές θεολογικές ιδέες και πολώσεις γύρω από τον χαρακτήρα του μαθήματος των θρησκευτικών αλλά και της θεολογίας. Η συζήτηση έκλεισε με την τελευταία τοποθέτηση από το ακροατήριο ενός νομικού και θεολόγου, ο οποίος αφού συνεχάρη τον ‘Καιρό’ για το άνοιγμα και την ικανότητα συζήτησης με πολλούς διαφορετικούς χώρους, κάτι το οποίο είναι μάλλον αδύνατον για τον «σκληρό» πυρήνα των εκφραστών της ΠΕΘ, όπως χαρακτηριστικά είπε, υπεραμύνθηκε της διαφύλαξης του ατομικού δικαιώματος απέναντι στο κράτος και του δικαιώματος των απαλλαγών.

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: «Θρησκευτική Εκπαίδευση και Σύνταγμα – Συγκλίσεις και Πολώσεις»

Συμ-βολή: Ηλεκτρονικό περιοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας (Τεύχος 5)

logo-emagazineΠεριεχόμενα 9

Προλογικό σημείωμα: Παναγιώτης Θωμά και Πολυξένη Στυλιανού 11-14

Α. ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ

Michaelangelo Anastasiou, The Hegemonic World Picture 17-30

Παναγιώτης Θωμά, Μια θεολογική αποκρυπτογράφηση μεθιστοριών και εικόνων αισθαντικών από τη συλλογή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη Ηλίου και σελήνης άλως 31-43

Μαίρη Κλιγκάτση, Η ρίζα του Ιεσσαί ως χώρος συνάντησης της ποιητικής με τη θρησκευτική εμπειρία: βιβλική αφήγηση-εικονογραφία-ποιητικός λόγος, 45-58

Β. ΑΛΛΕΣ ΣΥΜ-ΒΟΛΙΚΕΣ ΨΗΦΙΔΕΣ

Παναγιώτης Θωμά, Γιάννα Ιωαννίδου, Δήμος Ιωάννου, Άννα Πιτζή, Πολυξένη Στυλιανού, Εκκλησία, Θεολογία και Κινηματογράφος. Οι κύκλοι κινηματογραφικών προβολών από την Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας 6

Κυριάκος Μαργαρίτης, Το ανδρόγυνο σύμπλεγμα. Προσκυνηματική σπουδή στη Φανερωμένη 71-82

Antonios Charalambous, A path to Nature 83-98

Κατηγορίες: ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Συμ-βολή: Ηλεκτρονικό περιοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας (Τεύχος 5)

Στέλιος Χ. Τσομπανίδης, Ο ανοικτός ορίζοντας των νέων Προγραμμάτων Σπουδών του Μαθήματος των Θρησκευτικών προς την πολύμορφη Οικουμένη

Καιρός_5-ΘΔ

Η εισήγηση του καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ στη συνάντηση με θέμα «Ο Χριστιανισμός στο σύγχρονο κόσμο» που διοργανώθηκε στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ στις 5 Απριλίου 2019 από τον Πανελλήνιο Θεολογικό Σύνδεσμο «ΚΑΙΡΟΣ» και το Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ

στον Γιώργο Α. Τσανανά

Η δυναμική του εκπαιδευτικού συστήματος συναρτάται χωρίς αμφιβολία από τις δυνατότητες συνεχούς προσαρμογής του, η οποία προσδιορίζεται από την αμφίδρομη σχέση της εκπαίδευσης και της κοινωνικής πραγματικότητας. Οι κοινωνικές ανάγκες προσδιορίζουν κατά βάση (μαζί με ψυχοπαιδαγωγικά κριτήρια) το περιεχόμενο της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης και το εκπαιδευτικό σύστημα συμβάλλει στην ανάπτυξη της κοινωνίας, καλλιεργώντας βασικές αξίες για τη ζωή, την κοινωνία και τις ανθρώπινες σχέσεις. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να επιδράσει θετικά στην κοινωνία.

Με βάση τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης και διδακτικής αλλά και τις συνθήκες της κοινωνίας του 21ου αιώνα πήγασε η ανάγκη για έναν νέο σχεδιασμό του μαθήματος των Θρησκευτικών. Οι αλλαγές που έχουν επέλθει στην κοινωνία, στον πολιτισμό, και η εμφάνιση νέων προκλήσεων[1] οδήγησαν στη διαμόρφωση νέων κατευθύνσεων και κριτήριων για τον τρόπο διδασκαλίας και την επιλογή της θεματικής του[2]. Οι σκοποί του μαθήματος επαναδιατυπώθηκαν με τέτοιο τρόπο που να ανταποκρίνονται στη νέα πραγματικότητα.

Στο πλαίσιο λοιπόν μιας δυναμικής προσαρμογής συντάχθηκε το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ) στα Θρησκευτικά πρώτα Δημοτικού και Γυμνασίου (2011-2014) και το 2015 στα Θρησκευτικά Λυκείου, διαδικασία που είχε ξεκινήσει με το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών και τα Αναλυτικά Προγράμματα (ΑΠ) του 2003 για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο και, ακολούθως, στα σχολικά βιβλία του Δημοτικού και του Γυμνασίου (2006). Στα ΠΣ και στους Οδηγούς Εκπαιδευτικών εξηγούνται ακροθιγώς οι νέες συνθήκες και απαιτήσεις για τη θρησκευτική εκπαίδευση στο Ευρωπαϊκό Περιβάλλον.

Λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις της εποχής[3] η πρόταση του νέου ΠΣ διευρύνει τον ορίζοντα και παρουσιάζει ένα μάθημα ανοικτό, πλουραλιστικό, οικουμενικό. Η πορεία που ακολουθεί έχει ως αφετηρία την ορθόδοξη θρησκευτική παράδοση του τόπου και κατόπιν ανοίγεται στον θρησκευτικό ορίζοντα ολόκληρου του κόσμου. Το περιεχόμενό του δίνει έμφαση στην ορθόδοξη θεολογική παράδοση, η οποία μπολιάζει καίρια και ουσιαστικά όλη τη δομή του και παράλληλα εμπλουτίζεται με περισσότερα στοιχεία για τις άλλες χριστιανικές παραδόσεις και τις άλλες μεγάλες θρησκείες. Όπως επισημαίνεται από τον Στ. Γιαγκάζογλου, αρμόδιο για την υλοποίηση του νέου ΠΣ, σχολιάζοντας τις συντεταγμένες του[4], «το ΜτΘ βεβαίως και έχει ως κέντρο, αφετηρία και πρωταρχικό μέλημα την ορθόδοξη πίστη και ζωή, αλλά οφείλει και πρέπει να έχει ορίζοντα αναφοράς και διαλόγου και με τις άλλες χριστιανικές κατανοήσεις, τις άλλες θρησκευτικές παραδόσεις και τις σύγχρονες φιλοσοφικές ή άλλες μορφές πνευματικότητας. Ένας ουσιαστικός διάλογος, ανάμεσα στο κέντρο και τον ορίζοντα… συνιστά κυρίως και κατεξοχήν την πεμπτουσία της χριστιανικής μαρτυρίας στο σύγχρονο και ραγδαία μεταβαλλόμενο κόσμο μας»[5].

Αυτό που είναι καινούργιο και αποτελεί άνοιγμα του ορίζοντα στα νέα βιβλία των Θρησκευτικών πέρα από την ενημέρωση για την υφή του θρησκευτικού φαινομένου και την απόκτηση γνώσεων γύρω από τη χριστιανική πίστη και την ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, την καλλιέργεια του ήθους και της προσωπικότητας με την αξιοποίηση των μορφωτικών αγαθών της Αγίας Γραφής, των Πατέρων και της Παράδοσης της Εκκλησίας, είναι ότι αυτά αναφέρονται στη διερεύνηση του ρόλου που έπαιξε και παίζει ο Χριστιανισμός στον πολιτισμό και την ιστορία της Ελλάδας και της Ευρώπης, στην επίγνωση της ύπαρξης διαφορετικών εκφράσεων της θρησκευτικότητας, στην ανάπτυξη ανεξάρτητης σκέψης και ελεύθερης έκφρασης, στην αντίληψη ότι το αυθεντικό χριστιανικό μήνυμα είναι υπερφυλετικό, υπερεθνικό και οικουμενικό, στην κατανόηση της πολυπολιτισμικής, πολυφυλετικής και πολυθρησκευτικής δομής των σύγχρονων κοινωνιών και στη συνειδητοποίηση της ανάγκης για διαχριστιανική και διαθρησκειακή επικοινωνία και αλληλογνωριμία[6]. Οι επιδιώξεις αυτές του θρησκευτικού μαθήματος σκοπεύουν ρητά στην καλλιέργεια πνεύματος «έμπρακτης αλληλεγγύης, ειρήνης και δικαιοσύνης, σεβασμού της θρησκευτικής ιδιαιτερότητας και συνύπαρξης με το “διαφορετικό”»[7].

Οι παραπάνω διαστάσεις διατυπώνονται με σαφήνεια στους σκοπούς και τους προσανατολισμούς του ΜτΘ. Στο σημείο αυτό και για να γίνω πιο συγκεκριμένος αξίζει να αναφερθώ σε δύο από τους ειδικούς σκοπούς της θρησκευτικής εκπαίδευσης στο Λύκειο σύμφωνα με το νέο ΠΣ: τον δ) Η κριτική θρησκευτικότητα και τον ε) Η γνωριμία και επικοινωνία με τον «άλλον».

δ) Η κριτική θρησκευτικότητα γίνεται κατανοητή «με την έννοια της καλλιέργειας της ολιστικής νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία, στην οποία συμμετέχουν νους και καρδιά και η οποία διαμορφώνει ανθρώπους με ‘ζωηρή επιθυμία’ για δικαιοσύνη και δημοκρατία. Εφόσον ο άνθρωπος είναι από τη φύση του ον που πιστεύει, η θρησκευτική εκπαίδευση τού παρέχει τις δυνατότητες ‘να πιστεύει καλά’. Και αυτό σημαίνει κριτικά (ελεύθερα, διερευνητικά, ενεργητικά, με σεβασμό στους άλλους, ειρηνικά, χωρίς ηθικισμό, φανατισμό και μισαλλοδοξία). Έτσι, απομακρύνεται ο κίνδυνος του θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Ο μαθητής/η μαθήτρια χρειάζεται να έχει βασική πληροφόρηση και να ασκεί την κριτική σκέψη, ώστε να μπορεί να αποκωδικοποιεί τα στοιχεία, αρχικά της σύγχρονης ιστορίας, αλλά και γενικά της ιστορίας, που σχετίζονται με θρησκευτικά ζητήματα, καθώς και να ερμηνεύει το παρελθόν και το παρόν του κόσμου στο οποίο ζει. Έτσι γίνεται ικανός/ή, χωρίς να πρέπει να παραιτείται από τη βίωση της πίστης ως αλήθειας που εμπεριέχει ελπίδα, να σέβεται τους άλλους και όλο τον κόσμο.

ε) Η γνωριμία και επικοινωνία με τον ‘άλλον’. Ο μαθητής/η μαθήτρια εξοικειώνεται με τον πλουραλιστικό χαρακτήρα της κοινωνίας στην οποία ζει, συνειδητοποιεί τα θρησκευτικά της στοιχεία, αλλά και την πολλαπλότητα της προσωπικής του/της ταυτότητας και την εξελικτική δυναμική της στις συλλογικές και κοινωνικές της εκφράσεις. Παράλληλα, ασκείται στις αξίες της αποδοχής, του σεβασμού και του διαλόγου με τον άλλον, της δυναμικής ανεκτικότητας προς το διαφορετικό και στο δικαίωμα στην ετερότητα»[8].

Από τα παραπάνω φαίνεται, και βεβαίως από την ανάγνωση των βιβλίων-φακέλων και του υλικού τους, και μια άλλη διάσταση. Η ευαισθησία του ΠΣ απέναντι στις ιστορικές και κοινωνικές συντεταγμένες. Η θρησκευτική παιδεία δεν απο-ιστορικοποιείται αλλά κινείται σε μια συνολικότερη θεώρηση σύνδεσης της γνώσης με την πράξη που αποσκοπεί στην υπεύθυνη και ενεργό συμμετοχή των μαθητών στον αγώνα για τη μεταμόρφωση της ζωής του κόσμου[9]. Δεν καλλιεργεί μόνο τη γνώση αλλά και τη συμφιλίωση και την ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων[10]. Το θρησκευτικό μάθημα είναι ανοικτό στη σύγχρονη κοινωνία, στη ζωή, στον πολιτισμό, στον κόσμο ολόκληρο. Και ναι μεν εμπνέεται από το παρελθόν, ενισχύεται όμως η δυναμική στάση του στο παρόν, με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.

Σημειώθηκε στην αρχή ότι η δυναμική του εκπαιδευτικού συστήματος συναρτάται αναμφίβολα από τις δυνατότητες συνεχούς προσαρμογής του, η οποία προσδιορίζεται από την αμφίδρομη σχέση της εκπαίδευσης και της κοινωνικής πραγματικότητας. Στην περίπτωση του νέου ΠΣ στα Θρησκευτικά μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι αυτό όχι μόνο προσαρμόστηκε αλλά άλλαξε φυσιογνωμία και άνοιξε τους ορίζοντές του αφουγκραζόμενο τις απαιτήσεις των καιρών.

Σε αυτό επέδρασαν όχι  μόνο οι αλλαγές στην κοινωνία αλλά και τα γενόμενα στην Οικουμενική Κίνηση, προϋπάρχει δηλαδή το υπόβαθρο ενός «οικουμενικού πολιτισμού». Το ενδιαφέρον και καινοτόμο στοιχείο του νέου ΠΣ είναι ότι το άνοιγμα και η ευαισθητοποίησή του σχετικά με την ετερότητα προσέλαβε την πρόοδο και τα νέα στοιχεία που έχουν προκύψει μέχρι τώρα στο πλαίσιο των διαλόγων, διαχριστιανικού και διαθρησκειακού, των οποίων η Ορθοδοξία έχει γράψει τόσο τον Πρόλογο, όσο και το περιεχόμενό τους, αφού αυτή μετείχε από την αρχή και συνετέλεσε στη διάπλαση και περαιτέρω εξέλιξη της Οικουμενικής Κίνησης[11]. Το νέο ΠΣ χρησιμοποίησε κριτήρια που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του οικουμενικού διαλόγου και της οικουμενικής θεολογίας αλλά και πλήθος κειμένων που παρήχθησαν στο πλαίσιό τους.

Επίσης έχει ενδιαφέρον ότι οι οικουμενικές αρχές και αξίες όπως ο διάλογος, η ανοικτότητα, η νηφαλιότητα, η ανεκτικότητα, ο αμοιβαίος εμπλουτισμός,  η ελευθερία, η σφαιρικότητα, η αλληλοκατανόηση, η αποδοχή και ο σεβασμός του άλλου, της θρησκευτικής ετερότητας και του διαφορετικού πολιτισμού, η ειρηνική συνύπαρξη -δεν χρειάζεται να σημειωθεί ότι αυτές αποτελούν βιωματικές κατακτήσεις της Ορθοδοξίας κατά τη μακραίωνη ιστορική της πορεία- δεν συμβάλλουν μόνο στη βελτίωση του τρόπου διδασκαλίας, δηλαδή δεν δομούν μόνο τη μέθοδο της διδασκαλίας αλλά και το ίδιο το εκπαιδευτικό υλικό του μαθήματος[12]. Με άλλα λόγια μέθοδος και περιεχόμενο είναι αδιαχώριστα. Το «πώς» και το «τι» συμπλέκονται με το «γιατί» και το «προς τι». Είναι φανερό ότι με τον τρόπο αυτό η θρησκευτική παιδεία μπορεί να επιδράσει με τη σειρά της θετικά στην εδραίωση και την προώθηση ενός «οικουμενικού πολιτισμού».

Επόμενο λοιπόν είναι η οικουμενικότητα να αποτελεί σταθερό και κύριο γνώρισμα του ΜτΘ σε όλες τις τάξεις. Όπως έχει διατυπωθεί με σχηματικό και γλαφυρό τρόπο από την Όλγα Γριζοπούλου, εμπειρογνώμονα εκπόνησης του ΠΣ: «Στο Δημοτικό: συνειδητοποίηση της ποικιλίας, στο Γυμνάσιο: θετική στάση απέναντι στην ποικιλία, στο Λύκειο: εμπλοκή στην ποικιλία». Το Πρόγραμμα προχωράει προσεκτικά, ενισχύοντας το κοινό και κατανοώντας τις διαφορές, αναδεικνύοντας τα θετικά της ετεροδοξίας[13] και τη σημασία της ειρηνικής συνύπαρξης, χωρίς να θυσιάζεται η ιδιοπροσωπία και χωρίς να παραβλέπονται οι διαφορές. «Δηλαδή», εξηγεί η ίδια, «ταυτότητα και αλληλοκατανόηση αλληλοσυμπληρώνονται»[14].

Ας σταχυολογήσουμε τώρα από τους Φακέλους των Μαθημάτων συγκεκριμένες αναφορές που δείχνουν το άνοιγμα του ορίζοντα του Μαθήματος στην οικουμένη.

Καιρός_14

Η έννοια της «οικουμενικότητας» δεν είναι μόνο βασική στη Θεματική Ενότητα (ΘΕ) 4. Πολιτισμός της Β΄ Λυκείου αλλά διαποτίζει όλες τις ενότητες, είτε ως τεχνικός όρος και γεγονός ιστορικό που εμφανίζεται στον 20ό αιώνα και αναφέρεται στην προσπάθεια των χριστιανικών Εκκλησιών για ενότητα και κοινή μαρτυρία στον κόσμο, είτε ως διαθρησκειακός διάλογος και συνεργασία, είτε ως θεμελιώδης τρόπος υπάρξεως και εσωτερική διάθεση που «σημαίνει την προτεραιότητα της διαφοράς, την πίστη ότι η επιβίωση χρειάζεται τη συμβίωση και την πεποίθηση ότι η ύπαρξη είναι συνύπαρξη», όπως αναφέρεται σε προτεινόμενο κείμενο της Β΄ Λυκείου (4.5. Οικουμενικότητα, σ. 150, Μ. Μπέγζος). Και όχι μόνο αυτό. Όπως σημειώθηκε και παραπάνω, η διαλογικότητα, η ανοικτότητα, ο αλληλοσεβασμός, η οικουμενικότητα εν τέλει αποτελούν όχι μόνο μέθοδο αλλά και περιεχόμενο, και αντιστρόφως όχι μόνο διδακτέα ύλη αλλά και τρόπο διαδασκαλίας. Απευθυνόμενοι οι συντάκτες προς τους μαθητές/τριες στον Πρόλογο του Φακέλου Μαθήματος της Α΄ Γυμνασίου υπογραμμίζουν με απαράμιλλο τρόπο:  «Το μάθημα απευθύνεται σε όλους σας, ανεξάρτητα από πού κατάγεστε ή ποια σχέση έχετε με τη θρησκεία. Αποτελεί ευκαιρία για αμοιβαία γνωριμία και αποδοχή του άλλου, ειλικρινή διάλογο και συνύπαρξη· με άλλα λόγια, τις πολύτιμες και απαραίτητες προϋποθέσεις για τη θρησκευτική σας μάθηση, αλλά και για το άνοιγμά σας στον μεγάλο κόσμο που σας περιμένει!» (σ. 5).

[1] Σε σχέση με την πρώτη έννοια («οικουμενικότητα» ως τεχνικός όρος και γεγονός του 20ού αι.) άξια ιδιαίτερης μνείας και ενδεικτική της αλλαγής του πνεύματος που έχει επέλθει είναι η εξής αναφορά στους γενικούς στόχους της Γ΄ Γυμνασίου:

Οι μαθητές ενθαρρύνονται και καθοδηγούνται:

«– να γνωρίσουν τη σύγχρονη πορεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας και τις εξελίξεις στις σχέσεις της με τις μεγάλες χριστιανικές Ομολογίες

– να συνειδητοποιήσουν την αποφασιστική σημασία της Οικουμενικής Κίνησης και των σύγχρονων διαθρησκειακών και διομολογιακών διαλόγων για την κοινωνική συνοχή και την παγκόσμια ειρήνη

– να συναισθανθούν ότι το πνεύμα σεβασμού, συμφιλίωσης και ανοίγματος προς όλους τους ανθρώπους βρίσκεται στον πυρήνα της χριστιανικής πίστης και διδασκαλίας»[15].

Το βιβλίο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Από το τοπικό στο οικουμενικό» αρχίζει με τη ΘΕ 1. «Η Χριστιανοσύνη στον σύγχρονο κόσμο» (σ. 6 κ.εξ.), είναι 1 από τις 7, προβλέπονται 4 δίωρα) με βασικά θέματα (αναφέρω τα δύο):

«Ι. Οι Χριστιανικές Εκκλησίες: Κοινή καταγωγή, διαφορετικές πορείες

  1. Ορθόδοξες Εκκλησίες, Ορθόδοξη διασπορά (Αφρική, Ασία, Αμερική, Αυστραλία) και Ορθόδοξα κέντρα
  2. Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία: Από τον Μεσαίωνα στη Β΄ Βατικανή Σύνοδο

iii. Προτεσταντικές Ομολογίες

  1. Αγγλικανική Εκκλησία

ΙV. ‘Υπέρ της των πάντων ενώσεως’: Το αίτημα της ενότητας

  1. Η αρχιερατική προσευχή του Ιησού: ‘Ίνα πάντες έν ώσι’ (Ιω. 17, 21)
  2. Άρση αναθεμάτων Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών (1965)

iii. Κοινή Διακήρυξη Ορθοδόξων – Ρωμαιοκαθολικών (2006)

  1. Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών
  2. Θεολογικοί διάλογοι» (σ. 7).

Στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα αναφέρεται ανάμεσα σε άλλα:

Οι μαθητές:

«α) να αναγνωρίζουν τις χριστιανικές Ομολογίες που υπάρχουν στον σύγχρονο κόσμο και διακρίνουν διαφορές και ομοιότητες

γ) να αξιολογούν τις πρωτοβουλίες για την ενότητα των χριστιανικών εκκλησιών

ζ) να διασαφηνίζουν το οικουμενικό όραμα της Εκκλησίας ως πιστότητα στη διδασκαλία του Χριστού»[16].

Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχουν όσα λέγονται στο Εισαγωγικό σχόλιο του Φακέλου:

«Ο Χριστιανισμός ξεκίνησε ως μια μικρή κοινότητα πιστών και σταδιακά εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο. Δυστυχώς, μέσα από αντιπαλότητες και αντιπαραθέσεις, διασπάστηκε και οι χριστιανοί χωρίστηκαν ή και αποξενώθηκαν μεταξύ τους.

Σήμερα, αναγνωρίζεται οικουμενικά το αίτημα για συνεργασία και ενότητα, τόσο στο επίπεδο των θεσμών όσο μεταξύ των προσώπων. Για να φθάσουμε σε αυτό το σημείο, χρειάζεται η αλληλογνωριμία και η αλληλοκατανόηση» (σ. 7).

Εάν λάβουμε υπόψη μας ότι στα προηγούμενα ΑΠ η παρόμοια Θεματική βρισκόταν στο τέλος του βιβλίου (στο βιβλίο της Γ΄ Γυμνασίου Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας για το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών=ΠΣΕ γινόταν λόγος στην τελευταία  ΔΕ.35 ή παλαιότερα στη ΔΕ.52), και έτσι δεν έφτανε ο χρόνος για να διδαχθεί ή έπρεπε ο εκπαιδευτικός να κάνει ένα μεγάλο άλμα για να το διδάξει, μπορούμε να καταλάβουμε τις προτεραιότητες και το πνεύμα κάθε Προγράμματος, του παλαιότερου και του νεότερου.

Εντελώς ξεχωριστό ενδιαφέρον έχει επίσης η αναφορά της ΘΕ 3. στις «Σύγχρονες θρησκευτικές μορφές στην Ορθοδοξία και στον κόσμο» (2 δίωρα). Όπως επισημαίνεται στον Οδηγό Εκπαιδευτικού στα Θρησκευτικά Δημοτικού – Γυμνασίου «πρόκειται για ανθρώπους, που μετέφρασαν τη θρησκευτική δέσμευση και ταυτότητά τους σε συνεχή αγώνα υπέρ της ενότητας της Εκκλησίας και της ανανέωσης της ανθρωπότητας, εργάστηκαν για την ανθρωπιά, πολέμησαν με όλη τους τη δύναμη το κακό σε διάφορες μορφές και εκδοχές του, και αναλώθηκαν –συχνά θυσιάστηκαν– μαρτυρώντας για την ελπίδα και την αγάπη» (σ. 79-80). Τα περισσότερα πρόσωπα από αυτά που αναφέρονται έχουν εμπλακεί στην Οικουμενική Κίνηση και ιδίως στο ΠΣΕ (π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, Νησιώτης, Ολιβιέ Κλεμάν, Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας Ντίντριχ Μπονχέφερ, Μαρτιν Λούθερ Κινγκ, Ντέσμον Τούτου).

Στο βιβλίο της ίδιας τάξης στη ΘΕ 2. με τίτλο «Το ζήτημα της θρησκείας στη σύγχρονη Ευρώπη» σε ένα από τα βασικά θέματα,  το V. Για τις «Προσπάθειες των θρησκειών για διάλογο και συνύπαρξη» προβλέπονται και οι υποενότητες:

«iii. Από την καχυποψία στον διάλογο και στις κοινές δεσμεύσεις: Διαθρησκειακές συναντήσεις

  1. Οικουμενική Κίνηση» (σ. 33).

Σε άλλη ΘΕ 5. με τίτλο «Ελπίδα και αγώνας για τη μεταμόρφωση της ζωής του κόσμου»  στα βασικά θέματα αναφέρεται το ορθόδοξο μότο που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της  Οικουμενικής Κίνησης[17] «‘Λειτουργία μετά τη Θεία Λειτουργία’: Η συνεχής προσπάθεια για μεταμόρφωση ολόκληρης της ζωής σε μια ζωή ευχαριστίας» (σ. 105-106). Στις ενδεικτικές δραστηριότητες και για να βοηθηθούν οι μαθητές στον προβληματισμό τους για την κοινή ευθύνη απέναντι στο αίτημα για τη μεταμόρφωση και ανακαίνιση του κόσμου τους προτείνεται να ερευνήσουν την πρωτοβουλία-πρόγραμμα του ΠΣΕ για την AGAPE (=Alternative Globalization Addressing People and Earth/Εναλλακτική Παγκοσμιοποίηση με Κέντρο τον Άνθρωπο και το Περιβάλλον)[18].

Συγκεκριμένα κείμενα και ιδιαιτέρως δημιουργικά και δυναμικά από την Οικουμενική Κίνηση και το ΠΣΕ -και μάλιστα σχετικά πολύ πρόσφατα, από τη 10η ΓΣ στο Μπουσάν- αλλά και κοινές διακηρύξεις του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και του Πάπα Φραγκίσκου που καταδεικνύουν τη συμβολή των Εκκλησιών και των Θρησκειών στην ειρήνη τη δικαιοσύνη και τη μεταμόρφωση του κόσμου, χρησιμοποιούνται στο βιβλίο της Γ΄ Λυκείου στη ΘΕ 3 με τίτλο Όραμα που περιέχει τις Βασικές Έννοιες (ΒΕ) της ειρήνης, δικαιοσύνης  και της μεταμόρφωσης[19].

[2] Σε σχέση με την έννοια της «οικουμενικότητας» ως σεβασμού τού θρησκευτικά και πολιτισμικά «άλλου» και της συνύπαρξης μαζί του διαπιστώνεται ότι αποτελεί ισχυρό αξιακό υπόβαθρο και ταυτόχρονα έναν από τους πιο βασικούς στόχους του νέου ΠΣ και όλων των ΘΕ, σε όλες τις τάξεις του νέου σχολείου. Ενδεικτικά μόνο ας αναφερθούν τα παρακάτω.

Στην Α΄ Γυμνασίου αφιερώνεται ΘΕ, η 5η, στις «Μονοθεϊστικές θρησκείες» εξηγώντας στο Εισαγωγικό: «Στην εποχή μας … συχνά ζούμε πλάι και μαζί με «διαφορετικούς» ανθρώπους: στο σχολείο, στη γειτονιά, στο διαδίκτυο. Χρειάζεται, επομένως να γνωρίσουμε τον «διαφορετικό» άνθρωπο και να συνομιλήσουμε μαζί του. Αυτή η γνωριμία, η επικοινωνία και ο διάλογος με τον «διαφορετικό» είναι όχι μόνο ένας από τους βασικούς στόχους του μαθήματος των Θρησκευτικών, αλλά και στόχος όλων όσοι επιδιώκουν την ειρήνη σήμερα» (σ. 109).

Στη Β΄ Γυμνασίου αφιερώνεται ολόκληρη ΘΕ, η 4η, στο θέμα «Εμείς και οι «άλλοι» (1 από τις 6, 4 δίωρα, σ. 82-103) με Βασικά Θέματα:

«Ι. Ποιος είναι για μας ο «άλλος»;

ΙΙ. O «άλλος» για τους Χριστιανούς

ΙΙΙ. Ο ξένος σε διάφορες θρησκευτικές παραδόσεις

  1. IV. Η συνύπαρξη και ο διάλογος με τον άλλον» (σ. 83).

Στο Εισαγωγικό αναγγέλλεται: «Με βάση τη χριστιανική θεώρηση του «άλλου» ανθρώπου ως αδελφού, θα αναμετρηθούμε με την προτροπή της Εκκλησίας για «άνευ όρων και ορίων» αγάπη προς αυτόν, όποιος κι αν είναι, από όπου κι αν προέρχεται. Ταυτόχρονα, θα διερευνήσουμε αντιλήψεις και άλλων θρησκευτικών παραδόσεων, ελέγχοντας κατά πόσο ο σεβασμός στον «άλλον» αποτελεί θεμελιώδη αξία  του πολιτισμού μας» (σ. 83).

Καιρός_19

Στο Φάκελο της Γ΄ Γυμνασίου δίνεται πάλι η ευκαιρία στον μαθητή/στην μαθήτρια να εμβαθύνει στην ίδιο θέμα στη ΘΕ 2. «Το ζήτημα της θρησκείας στη σύγχρονη Ευρώπη»  με τα εξής ΒΘ ανάμεσα σε άλλα:

«III. Ο σεβασμός του άλλου στον Χριστιανισμό        

  1. Ο σεβασμός του άλλου στις θρησκείες του κόσμου
  2. Προσπάθειες των θρησκειών για διάλογο και συνύπαρξη» (σ. 33).

Όπως έχει αναφερθεί και πιο πάνω «Η γνωριμία και επικοινωνία με τον ‘άλλον’» αποτελεί έναν από τους ειδικούς σκοπούς το ΠΣ του ΜτΘ στο Λύκειο. Και στους ειδικούς σκοπούς κάθε τάξης του Λυκείου κεντρική είναι η αναφορά: Οι μαθητές/μαθήτριες: «Να καλλιεργήσουν κοινωνικές δεξιότητες στο πλαίσιο της μαθησιακής κοινότητας και να συνειδητοποιήσουν τη σημασία που έχει ο διάλογος, η συνεργασία και η αλληλεγγύη» (Α΄ Λυκείου και παρόμοια Β΄ Λυκείου)[20]. Στην Α΄ Λυκείου Βασικές Έννοιες που έχουν αμεσότατη σχέση με το θέμα μας είναι η Επικοινωνία (σ. 27 κ.εξ.), η Ενότητα (σ. 130 κ.εξ.) και η Αγάπη (σ. 165 κ.εξ.). Αναφέρω ενδεικτικά ότι τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα του μαθήματος για την ενότητα είναι οι μαθητές/μαθήτριες:

«να αναδεικνύουν διαστάσεις της ενότητας στη ζωή της χριστιανικής κοινότητας,

να συνδυάζουν τη μυστηριακή ενότητα στην Εκκλησία με το αίτημα της ενότητας των ανθρώπων ολόκληρου του κόσμου»[21].

Ας σημειωθεί ότι τα αυτά τα προσδοκόμενα αποτελέσματα αποτελούν και την προσδοκία της Οικουμενικής Κίνησης του 20ού αιώνα και ιδίως του ΠΣΕ μετά την εισδοχή του συνόλου της οικογένειας των Ορθοδόξων Εκκλησιών σε αυτό.

Ο Φάκελος Μαθήματος που περιέχει τις περισσότερες βασικές οικουμενικές έννοιες και το εκτενέστερο οικουμενικό υλικό είναι αυτός της Β΄ Λυκείου, για τον οποίο θα χρειαζόταν ιδιαίτερη εισήγηση προκειμένου να καλυφθεί το θέμα που με απασχολεί. Περιορίζομαι μόνο να αναφέρω τις Βασικές Έννοιες που έχουν την πιο στενή σχέση με αυτό[22].

3.3.Πολυπολιτισμικότητα (σ. 93-100), όπου οι μαθητές/μαθήτριες «καλούνται να διερευνήσουν τη χριστιανική θεολογία απέναντι στην πολιτιστική και θρησκευτική ποικιλομορφία του σύγχρονου κόσμου και να μάθουν να αναδεικνύουν τρόπους ειρηνικής συνύπαρξης των ανθρώπων σε πολυθρησκευτικά περιβάλλοντα».

3.4. Διάλογος (σ. 101-106), όπου οι μαθητές/μαθήτριες αναμένεται να:

«συσχετίζουν τον διάλογο με την  άσκηση της χριστιανικής αγάπης,

διερευνούν δυνατότητες και δυστοκίες  διαλόγου μεταξύ εκκλησιών και μεταξύ  θρησκειών στη σύγχρονη εποχή».

4.5. Οικουμενικότητα (σ. 147-159), με προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

Οι μαθητές/μαθήτριες να:

«συνδέουν την οικουμενικότητα του χριστιανικού μηνύματος με τις πανανθρώπινες αξίες,

διερευνούν στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον τις δυνατότητες της οικουμενικότητας, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, προς όφελος των ανθρώπων».

5.5. Ετερότητα (σ. 191-201), όπου οι μαθητές/μαθήτριες αναμένεται:

«να αξιολογούν θέσεις και στάσεις στον Χριστιανισμό σε ζητήματα ετερότητας,

να αναγνωρίζουν την ευθύνη του πιστού απέναντι στην περιθωριοποίηση και απόρριψη του άλλου στο περιβάλλον τους,

να προτείνουν με θρησκευτικά κριτήρια τρόπους αποδοχής της ετερότητας μέσα στη σύγχρονη πραγματικότητα» (κύριο χαρακτηριστικό της οποίας είναι η προσφυγικές ροές).

Και εδώ όπως σε όλα τα βιβλία του ΠΣ τονίζεται αυτό που με γλαφυρό τρόπο περιγράφεται σε κείμενο του βιβλίου της Β΄ ΕΠΑ.Λ. ως «αντίστιξη στις σχέσεις». Ο όρος αντίστιξη, όπως εξηγείται, «προέρχεται από την πολυφωνική μουσική, εκεί που άντρες και γυναίκες τραγουδούν, αλλά ο καθένας μπορεί να ακολουθεί το δικό του ρυθμό, να λέει τα δικά του διαφορετικά λόγια, αλλά ταυτόχρονα να μην παράγεται χάος, αλλά μια όμορφη αρμονία». Αντίστιξη στις σχέσεις «σημαίνει την απαιτητική αρμονία των διαφορετικών που δεν ισοπεδώνονται, αλλά η συνύπαρξή τους αναδεικνύει την ομορφιά της ετερότητας»[23].

Καταληκτικά και σύντομα: Τα νέα Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά έχουν αλλάξει τη φυσιογνωμία και το χαρακτήρα του μαθήματος. Το μάθημα έχει αναπλαισιωθεί σε εντελώς νέες διευρυμένες βάσεις και αρχές, είναι πιο ζωντανό, ανοίγει τον ορίζοντα στη σύγχρονη πολύμορφη οικουμένη, διαλέγεται με ζητήματα και προτεραιότητες που θέτει ο ραγδαία μεταβαλλόμενος σύγχρονος κόσμος και πολιτισμός, συμβάλλει στη συνειδητοποίηση της ανάγκης για διαχριστιανική και διαθρησκειακή επικοινωνία και αλληλογνωριμία, τονίζει την κοινή ευθύνη μέσα στο χώρο και το χρόνο για την υπεράσπιση της ζωής του σύμπαντος κόσμου.

Καιρός_22

[1] Ήδη το 2003 στο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (ΔΕΕΠΣ-ΑΠΣ) είχε διαπιστωθεί πολύ σωστά ότι η ελαχιστοποίηση των αποστάσεων, οι μεγάλες μεταναστευτικές ροές και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, με τις νέες δυνατότητες επικοινωνίας και ανταλλαγής πολιτιστικών αγαθών, εντάσσουν τα άτομα σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον.  Η σύνθεση των κοινωνιών μεταβάλλεται συνεχώς, εμπλουτιζόμενη με άτομα και φορείς διαφορετικών γλωσσικών και πολιτισμικών και θρησκευτικών παραδόσεων, με αποτέλεσμα την αύξηση της πολιτισμικής ποικιλότητας. Η πραγματικότητα αυτή, αναφερόταν τότε, επιβάλλει στον κάθε πολίτη να αποδέχεται και να σέβεται την πολιτισμική ετερότητα των συμπολιτών του, ώστε όλοι να ζουν αρμονικά σε ένα περιβάλλον πολιτισμικής, εθνικής, γλωσσικής και θρησκευτικής πολυμορφίας. Διατυπωνόταν η άποψη ότι αυτή η κατάσταση απαιτεί την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, δεξιοτήτων επικοινωνίας, συνεργασίας και συμμετοχής όλων στις σύγχρονες κοινωνικές εξελίξεις. Για την επίτευξη αρμονικής κοινωνικής ένταξης και συμβίωσης, σημειωνόταν συμπερασματικά, είναι απαραίτητο κάθε άτομο να μάθει να συμβιώνει με τους άλλους, σεβόμενο τον πολιτισμό, τη γλώσσα και τη θρησκεία τους. Ταυτόχρονα, διευκρινιζόταν, πρέπει να διατηρεί την εθνική και πολιτισμική του ταυτότητα μέσα από την ανάπτυξη της εθνικής, πολιτιστικής, γλωσσικής και θρησκευτικής αγωγής (βλ. Γενικό Μέρος, σ. 4-5).

[2] Όπως επισημαίνουν μέλη της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την εκπόνηση του νέου Προγράμματος Σπουδών (ΠΣ) στα Θρησκευτικά, μέσα σε ένα περιβάλλον ποικίλης διαφορετικής πολιτισμικής και θρησκευτικής ταυτότητας και διόγκωσης μιας ανύπαρκτης ή ρευστής θρησκευτικής ταυτότητας που τελεί διαρκώς υπό διαμόρφωση, συχνά παραδομένη σε σκόρπιες και αμφίβολης αξιοπιστίας πληροφορίες στο διαδίκτυο, που αναπαράγουν αβασάνιστα στερεότυπα για τη θρησκευτικότητα, επικίνδυνα συνθήματα μισαλλοδοξίας ή εύκολες συνταγές ατομικής εξασφάλισης, απαιτείται μια διαφορετική θρησκευτική εκπαίδευση, πολύ πιο ουσιαστική από αυτή που παρεχόταν μέχρι τώρα. Γι’ αυτό, όπως εξηγούν οι ίδιοι, κύριο μέλημα του μαθήματος των θρησκευτικών και ιδιαίτερα των σύγχρονων Προγραμμάτων Σπουδών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο είναι η μόρφωση μαθητών σκεπτόμενων και χειραφετημένων, που θα εξελιχθούν σε δρώντα πολιτικά υποκείμενα τα οποία θα αναζητούν το νόημα και την αλήθεια των πραγμάτων, θα είναι σε θέση να κρίνουν δημιουργικά και να αναλαμβάνουν ευθύνες, θα οικοδομούν εν τέλει τη δική τους θρησκευτική συνείδηση μαθαίνοντας, «όχι απλώς να ανέχονται, αλλά να σέβονται τον θρησκευτικά και πολιτισμικά ‘άλλον’, σε ένα πλαίσιο μεταφορικής και κυριολεκτικής ‘συγχώρησης’: δηλαδή, να μοιράζονται αγαπητικά και δημιουργικά τον χώρο μαζί του». Αναφερόμενα μάλιστα τα μέλη της ίδιας Επιτροπής στις συνέπειες της «θρησκευτικής απαιδευσίας», προειδοποιούν ότι αυτή όχι μόνο ακυρώνει τη δυνατότητα για την καλλιέργεια της παραπάνω προοπτικής, «αλλά ενθαρρύνει επικίνδυνα τοξικές -σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο- παρενέργειες, όπως είναι η προκατάληψη, η ξενοφοβία, ο ρατσισμός, η άρνηση της ετερότητας και η εκτροπή σε εθνικιστικές ή νεοφασιστικές νοοτροπίες και συμπεριφορές» (Βλ. τις τοποθετήσεις των Ό. Γριζοπούλου, Π. Αρ. Υφαντή, Αθ.  I. Νευροκοπλή,  μελών της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων  για την εκπόνηση του νέου Προγράμματος Σπουδών, στην παρέμβασή τους με τίτλο «Το νέο Μάθημα των Θρησκευτικών στη δημόσια εκπαίδευση. Ένα τολμηρό πλην απαραίτητο εγχείρημα», http://www.avgi.gr/article/10839/7480594/to-neo-mathema-ton-threskeutikon-ste-demosia-ekpaideuse).

[3] Πόσο απαραίτητο είναι να ανταποκρίνεται το σχολείο στην πραγματικότητα της κοινωνίας στο σύνολό της το έχει εξηγήσει με σαφήνεια ο καθηγητής Ι. Πέτρου. Έχει επισημάνει ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτελέσει το σχολείο αποτελεσματικά την κοινωνικοποιητική του λειτουργία και για να ελαχιστοποιήσει τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ρατσισμών, εθνικισμών και κοινωνικών αποκλεισμών πρέπει να λαμβάνει υπόψη του την πραγματικότητα της κοινωνίας και όχι μια πλασματική εικόνα, να βοηθάει τους μαθητές να κατανοούν αν ο κόσμος είναι κλειστός ή ανοικτός, ποιοι είναι οι ίδιοι και ποιοι είναι οι άλλοι με τους οποίους συμβιώνουν στη γειτονιά ή τη μικρή κοινωνία του σχολείου ή θα συμβιώσουν όταν θα βγουν στη ζωή και θα δραστηριοποιηθούν στο πραγματικό κοινωνικό πεδίο. Ένα ακόμη στοιχείο που συνδέεται με τη γνώση της πραγματικής κατάστασης της κοινωνίας είναι, υπογραμμίζει ο ίδιος, ότι οι μαθητές πρέπει να γνωρίσουν την κοινωνία όχι μόνο στην τοπική της διάσταση, αλλά και στην παγκόσμια. Έτσι, θα μάθουν να σέβονται όχι μόνο εκείνους που βρίσκονται πλησίον τους αλλά και τους μακράν. Επίσης, προσθέτει, είναι απαραίτητο να κατανοήσουν ότι ο κόσμος είναι ανοικτός, επιδέχεται την παρέμβαση του ανθρώπου και μπορεί να μεταβάλλεται (βλ. Ι. Πέτρου, «Το Μάθημα των Θρησκευτικών και η κοινωνικοποίηση των μαθητών», του ίδιου, Κοινωνική θεωρία και σύγχρονος πολιτισμός, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2005, 297-313, ιδίως σ. 303-304, 307 και «Το Μάθημα των Θρησκευτικών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα», του ίδιου, Πολυπολιτισμικότητα και θρησκευ­τι­κή ε­λευ­θερία, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 22005, 257-270, ιδίως σ. 267-268. Για ένα «ανοιχτό σχολείο» εντός της σύγχρονης πολυπολιτισμικής και πλουραλιστικής κοινωνίας μιλάει μεταξύ άλλων και ο καθηγητής Χρ. Σταμούλης παρουσιάζοντας τις τοποθετήσεις του Τμήματος  Θεολογίας του ΑΠΘ για το θέμα στο άρθρο του «Το μάθημα των θρησκευτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση», του ίδιου, Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι; Κείμενα για το διάλογο της Ορθοδοξίας με την πόλη, την πολιτική και τον πολιτισμό, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2016, 181-192.

[4] Για τις συντεταγμένες του Προγράμματος Σπουδών του ΜτΘ αναφέρονται στο αναθεωρημένο ΠΣ στα Θρησκευτικά Δημοτικού – Γυμνασίου (ΦΕΚ 2104-19.06.2017) τα εξής: «Η παρούσα πρόταση αφορά ένα μάθημα που διατηρεί μεν τον γνωσιακό και παιδαγωγικό χαρακτήρα που είχε ως τώρα, ανοίγεται ωστόσο στις χριστιανικές παραδόσεις της Ευρώπης και στις άλλες θρησκείες. Δίνοντας τις συντεταγμένες αυτού του μαθήματος, διαμορφώνουμε ένα ΠΣ το οποίο ξεκινά από και έχει επίκεντρο τη θρησκευτική παράδοση του τόπου, την πα­­ράδοση της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας, όπως αυτή σαρκώθηκε στη ζωή και απο­­τυπώθηκε στα μνημεία του πολιτισμού του. Κάθε μαθητής/τρια, ανεξαρτήτως της θρη­σκευ­τικής του/της ιδιοπροσωπίας, είναι αναγκαίο να γνωρίζει τη θρησκευτική παράδοση του τόπου καταγωγής ή μόνιμης διαμονής του/της. Αυτή είναι η πρώτη και βασική συντεταγμένη του μαθήματος. Η δεύτερη συντεταγμένη είναι η βασική γνωριμία με τις μεγάλες χρι­στια­νι­κές παραδόσεις που συναντώνται στην Ευρώπη και γενικότερα στον κόσμο, εκτός της Ορ­θο­δο­ξίας, όπως ο Ρωμαιοκαθολικισμός και ο Προτεσταντισμός με τις βασικές του ομο­λο­γίες. Η τρίτη συντεταγμένη περιλαμβάνει στοιχεία από τα μεγάλα θρησκεύματα και ιδίως όσα εν­δια­φέρουν την ελληνική κοινωνία περισσότερο, δηλαδή τις μονοθεϊστικές παραδόσεις του Ιου­δαϊσμού και του Ισλάμ, καθώς και άλλες θρησκείες που κατά τόπους ή κατά περίπτωση κρίνεται ότι παρουσιάζουν σήμερα αυξημένο ενδιαφέρον» ( η υπογράμμιση δική μου).

[5] Βλ. Στ. Γιαγκάζογλου, «Θρησκευτική ετερότητα και Διαπολιτισμική διάσταση της θρησκευτική εκπαίδευσης στην Ελλάδα σήμερα», στο: Αγγ. Ζιάκα (επ.), Διαπολιτισμική θρησκευτική εκπαίδευση και ισλαμικές σπουδές. Προκλήσεις και προοπτικές σε Ελλάδα, Ευρώπη, ΗΠΑ, (δίγλωσση έκδοση), εκδ. Μαΐστρος, Αθήνα 2016, 79-89,  εδώ σ. 85.

[6] Βλ. Στ. Γιαγκάζογλου, «Το Μάθημα των Θρησκευτικών στη δημόσια εκπαίδευση», στο http://www.pi-schools.gr/lessons/religious/analekta/30.pdf, σ. 10-11.

[7] Βλ. Στ. Γιαγκάζογλου, «Η θεολογία της ετερότητας και το θρησκευτικό μάθημα στην Ελλάδα», www.pi-schools.gr/lessons/religious/syn_prosgiseis/diapolitism/9giagazoglou.doc, σ. 11.

[8] Βλ. Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Λυκείου (ΦΕΚ 2105/19.06-2017).

[9] Βλ. για τη μεγάλη σημασία που έχει η σύνδεση του σχολικού θρησκευτικού μαθήματος με τη συγκεκριμένη πράξη και ζωή και το να μπορεί να εμπνέει κριτικό-απελευθερωτική και δημιουργική αναφορά και συσχέτιση και κινητοποίηση προς την κοινωνική πραγματικότητα στο Στ. Τσομπανίδης, «Η (μετα-)μορφωτική αξία της σύνδεσης θεολογίας και κοινωνικής πραγματικότητας», του ίδιου, Εκκλησία της Εξόδου: Οικουμένη, Κοινωνία, Άνθρωπος. Θέματα οικουμενικού προβληματισμού, εκδ. Ostracon, Θεσσαλονίκη 2018, 37-50. Στον ελλαδικό  χώρο από τους λίγους που τόνισαν τη σημασία της παραπάνω σύνδεσης και μάλιστα υπογράμμισαν την ανάγκη του «πολιτικού χρωματισμού» του ΜτΘ, «πολιτικού» με την πρωταρχική και γνήσια έννοια του όρου, είναι ο αείμνηστος Γιώργος Τσανανάς στο άρθρο του «Η ‘πολιτική’ διάσταση στο μάθημα των Θρησκευτικών», Λόγος και Πράξη. Περιοδική έκδοση καθηγητών Μέσης Εκπαίδευσης, τόμος Α΄, τεύχ. 2, άνοιξη 1976, 5-14.

[10] Βλ. Χ. Ν. Τσιρώνης, «Το Μάθημα των Θρησκευτικών ως μάθημα συμφιλίωσης και καταλλαγής», στο: Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, Τα Θρησκευτικά ως Μάθημα Ταυτότητας και Πολιτισμού, Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα 2005, σελ. 76-88.

[11] Βλ. για τη συμμετοχή και τη συμβολή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Οικουμενική Κίνηση στο Στ. Τσομπανίδης, «Υπέρ της Οικουμένης»: Μελέτες για την Οικουμενική Κίνηση και την αποστολή της Εκκλησίας στο σημερινό κόσμο, εκδ. Ostracon, Θεσσαλονίκη 2014, ιδίως το Α.1, σ. 25-176.

[12] Αυτό ως αίτημα παιδαγωγικό και μεθοδολογικό είχε καταγραφεί από τον Ι. Πέτρου, «Το Μάθημα των Θρησκευτικών και η κοινωνικοποίηση των μαθητών», σ. 309, 311 και του ίδιου, «Το Μάθημα των Θρησκευτικών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα», σ. 265-266 και 270. Πρβλ. Στ. Γιαγκάζογλου, «Το Μάθημα των Θρησκευτικών στη δημόσια εκπαίδευση», σ. 13 και του ίδιου, «Θρησκευτική ετερότητα και Διαπολιτισμική διάσταση της θρησκευτική εκπαίδευσης στην Ελλάδα σήμερα», σ. 80-84 και 89.

[13] Ο όρος εδώ έχει ευρεία έννοια και δεν περιλαμβάνει μόνο τις άλλες χριστιανικές Εκκλησίες ή Ομολογίες, αλλά και τις πέραν του Χριστιανισμού Θρησκείες και τα σε σχέση με αυτόν κριτικά συστήματα, κινήματα, ιδεολογίες και αντιλήψεις.

[14] Ο. Γριζοπούλου, «Ερωτήματα και απαντήσεις γύρω από τις επιλογές των νέων Προγραμμάτων Σπουδών».

[15] Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού και Γυμνασίου (ΦΕΚ 2104/19.06.2017), ανακτήθηκε από http://www.iep.edu.gr/el/thriskeftika-programmata-spoudon, σ. 94.

[16] Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού και Γυμνασίου, σ. 95.

[17] Για τη γένεση και τη σημασία της «λειτουργίας μετά τη Λειτουργία» βλ. Στ. Τσομπανίδης, Μετα-λει­τουρ­γί­α: Η συμμετοχή της Ορ­θό­δο­ξης Εκ­κλη­σί­ας και θε­ο­λο­γί­ας στην κοι­νή χρι­στι­α­νι­κή μαρ­τυ­ρί­α γι­α δι­και­ο­σύ­νη, ει­ρή­νη και α­κε­ραι­ό­τη­τα της δη­μι­ουρ­γί­ας, εκδ. Πουρναράς, Θεσ­σα­λο­νί­κη 2009, σ. 245 κ.εξ.

[18] Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού και Γυμνασίου, σ. 102-103.

[19] Βλ. ενδεικτικά στον Φάκελο Μαθήματος Γ΄ Λυκείου τις σ. 52-54, 62, 74.

[20] Βλ. Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Λυκείου (ΦΕΚ 2105/19.06-2017).

[21] Στο ίδιο.

[22] Για τα παρακάτω προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα βλ. στο ίδιο.

[23] Βλ. ΒΕ 2.2. Συμβίωση, σ. 79, κείμενο του Δημήτρη Καραγιάννη, Έρωτας ή τίποτα.

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Στέλιος Χ. Τσομπανίδης, Ο ανοικτός ορίζοντας των νέων Προγραμμάτων Σπουδών του Μαθήματος των Θρησκευτικών προς την πολύμορφη Οικουμένη

Έκτη επιστημονική συνάντηση των μελών του BIBLICUM για το ακαδημαϊκό έτος 2018-2019

BIBLICUM 2018-2019

H έκτη επιστημονική συνάντηση των μελών του BIBLICUM το οποίο διοργανώνεται από τον Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 15 Απριλίου στις 19.30 στην αίθουσα του μουσείου στον 3ο όροφο της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Θυμίζουμε ότι η θεματική γύρω από την οποία θα κινηθούν οι φετινές εισηγήσεις είναι «Η προς Ρωμαίους επιστολή του αποστόλου Παύλου». Η έκτη εισήγηση της φετινής ακαδημαϊκής χρονιάς θα γίνει από τον εψηφισμένο επίκουρο καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ κ. Τιμολέοντα Γαλάνη και θα έχει θέμα: «Το τυπολογικό σχήμα «Αδάμ-Χριστός» (Ρωμ 5,12-21) και το ζήτημα της υπέρβασης του προπατορικού αμαρτήματος στην ραββινική γραμματεία της εποχής του Ταλμούδ».

Κατηγορίες: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Έκτη επιστημονική συνάντηση των μελών του BIBLICUM για το ακαδημαϊκό έτος 2018-2019

Περιοδικό Θεολογία (τόμος 89, τεύχος 4, 2018)

Περιεχόμενα

IMGΠρολογικό         5

Theodoros Alexopoulos, Die Paradoxie vom Sehen im Nichtsehen. Eine vergleichende Untersuchung zu Gregor von Nyssa, Dionysios Areopagites und Plotin    7

Σταμάτη Σπόρου-Καλλιόπης Δ. Σπινέλλη, Θεραπευτική και μοναστική κοινότητα: βιώματα ένταξης μελών σε δύο διαφορετικά κοινοτικά πλαίσια     31

Γεωργίου Παν. Κουντούρη, Η Εκκλησιαστική πολιτική των Βυζαντινών στους χρόνους του Μεγάλου Φωτίου και ο εκχριστιανισμός των Ρώσων του Κίεβου    63

F. Srdjan Simic, Cultural History of Islam in the Balkans    79

Έρικ Σέργιου, Άγνωστες πτυχές του Αρχιεπισκοπικού ζητήματος της Εκκλησίας της Κύπρου   103

Νίκου Φ. Τόμπρου, Παρόδιοι σταθμοί και μοναστηριακά σύνολα στον Μοριά την Οθωμανική περίοδο: Χώροι φιλοξενίας και προστασίας των ταξιδιωτών  129

Γεωργίου Αγ. Σίσκου, Η ερμηνεία των πατερικών διατυπώσεων για την Αγία Τριάδα στη δυτική χριστιανοσύνη: Το παράδειγμα της οντολογίας της σχέσης  163

Constantinos Goulas, Byzantine Policy in the North Adriatic Sea in the VΙΙΙth Century           209

Ιδιόμελα

π. John H. Erickson, Η χρονική διάσταση της διάκρισης: Ιστορία και Μνήμη 221

In Memoriam

Σταύρου Γιαγκάζογλου, Μνήμη Καθηγητή Ευάγγελου Θεοδώρου (1921-2018)       247

Θεολογικά Χρονικά        253

Περιοδικά Ανάλεκτα      267

Βιβλιοστάσιον     273

Επιστημονικόν Αναλόγιον           283

Οδηγίες υποβολής επιστημονικών εργασιών προς τους συγγραφείς           286

Κατηγορίες: ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Περιοδικό Θεολογία (τόμος 89, τεύχος 4, 2018)

Ψηφιακές εκδόσεις πρακτικών συνεδρίων και ημερίδων του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του ΕΚΠΑ με ελεύθερη πρόσβαση

Το Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του ΕΚΠΑ προχώρησε σε μια πολύ ενδιαφέρουσα πρακτική απόλυτα προσαρμοσμένη στην τρέχουσα πραγματικότητα. Έχει αναρτήσει στην ιστοσελίδα του σε ψηφιακή μορφή εκδόσεις Πρακτικών Συνεδρίων και Ημερίδων του Τμήματος. Μέχρι στιγμής έχουν δημοσιευθεί τα παρακάτω πρακτικά:

The Song of Songs in Jewish and Christian Literature (ISBN: 978-618-84068-1-0)

Συζητώντας με τον Απόστολο των Εθνών Παύλο και τον René Girard  (ISBN: 978-618-84068-2-7)

Ο Απόστολος Παύλος: 1950 χρόνια από το μαρτύριό του (ISBN: 978-960-86522-2-4)

Υπό έκδοση βρίσκονται επίσης και τα παρακάτω πρακτικά συνεδρίων:

Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου με θέμα: «Το Ολοκαύτωμα: Διαχρονικές και Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις», το οποίο διοργανώθηκε 3 έως 5 Οκτωβρίου 2017 από το Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας στο πλαίσιο των εορτασμών των 180 χρόνων από την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με τη EUNIC (τα Μορφωτικά Ινστιτούτα Ευρωπαϊκών Κρατών).

Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου για το Άσμα των Ασμάτων (The Song of Songs in the Jewish and Christian literature), το οποίο διοργανώθηκε 19 Οκτωβρίου 2016 στο Δουρούτειο Πνευματικό Κέντρο.

Πρακτικά Διεπιστημονικού Συνεδρίου «Θρησκευτικές κοινότητες: Νομοκανονικές προσεγγίσεις ιστορικών και επίκαιρων ζητημάτων», το οποίο διοργανώθηκε με πρωτοβουλία του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Θεολογία και Κοινωνία» 15 και 16 Φεβρουαρίου 2018 στην Αίθουσα του Λόγου στη Στοά του Βιβλίου.

Δείτε το σχετικό σύνδεσμο εδώ.

Κατηγορίες: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ψηφιακές εκδόσεις πρακτικών συνεδρίων και ημερίδων του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του ΕΚΠΑ με ελεύθερη πρόσβαση

Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: “Θρησκευτική Εκπαίδευση και Σύνταγμα: Συγκλίσεις και Πολώσεις”

2019_afisa_thr_syntagma[41980]Το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος “ΚΑΙΡΟΣ», το Κέντρο Αριστείας Jean Monnet «Ευρωπαϊκός Συνταγματισμός και Θρησκεία” και η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου διοργανώνουν Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: “Θρησκευτική Εκπαίδευση και Σύνταγμα: Συγκλίσεις και Πολώσεις” την Τρίτη, 9 Απριλίου 2019 και ώρα: 17:30 στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ (Α΄ Αμφιθέατρο – β΄ όροφος).

Πρόγραμμα

17:30 Χαιρετισμοί

18:00 Εισηγήσεις

Αγγελική Ζιάκα, Αν. Καθ. Θρησκειολογίας ΑΠΘ, Η κατανόηση της πολλαπλότητας του θρησκευτικού φαινομένου στα Νέα Προγράμματα του Μαθήματος των Θρησκευτικών

Εύη Ζαμπέτα, Αν. Καθ. Συγκριτικής Εκπαίδευσης ΕΚΠΑ, Ο χαρακτήρας του Μαθήματος των Θρησκευτικών μετά τις πρόσφατες αλλαγές: κοσμικός ή ομολογιακός;

Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθ. Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ, Η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης σύμφωνα με το άρθρο 16 του Συντάγματος

Στέργιος Κοφίνης, Δρ. Νομικής, Πρωτοδίκης Διοικητικών Δικαστηρίων, Το μάθημα των θρησκευτικών ενώπιον του δικαστή

Παρεμβαίνει ο Παν. Νικολόπουλος, Επικ. Καθ. Αστικού Δικαίου ΕΚΠΑ

19.30 Συζήτηση

Συντονίζει ο Νίκος Μαγγιώρος, Αν. Καθ. Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου ΑΠΘ

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: “Θρησκευτική Εκπαίδευση και Σύνταγμα: Συγκλίσεις και Πολώσεις”