Αλλαγή διεύθυνσης ιστολογίου

Το Κέντρο Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του ΑΠΘ είχε ενημερώσει από τον Απρίλιο τα μέλη ΔΕΠ τα οποία διατηρούν προσωπικά ιστολόγια για κατάργηση της υπηρεσίας φιλοξενίας τους στην πλατφόρμα blogs.auth.gr. Έτσι τα Θεολογικά Δρώμενα θα έπρεπε αναγκαστικά να μεταφωρτωθούν σε μία νέα πλατφόρμα φιλοξενίας του Πανεπιστημίου. Καταβλήθηκε προσπάθεια για αρκετές μέρες να μεταφορτωθεί το υλικό των 1878 αναρτήσεων του ιστολογίου στο νέο περιβάλλον του WordPress χωρίς να χαθεί το παραμικρό από το Νοέμβριο του 2011 και μέχρι τον Ιούλιο του 2019. Η προσπάθεια ολοκληρώθηκε με επιτυχία και τα Θεολογικά Δρώμενα λειτουργούν στη νέα πλέον διεύθυνση:

http://theologikadromena.theo.auth.gr

Κατηγορίες: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Αλλαγή διεύθυνσης ιστολογίου

Παναγιώτης Αρ. Υφαντής, Από τον Νόμο στην Αγάπη. Ακολουθώντας τα εσωτερικά βήματα του αποστόλου Παύλου

Η ομιλία του Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ στην Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Βλατάδων (Παρασκευή 28 Ιουνίου 2019)

503px-L'Apôtre_Paul_à_sa_table_de_travailΚάθε μέρα του λειτουργικού έτους είναι μια γιορτή ανάμνησης και πνευματικής υπόμνησης. Η λατρευτική αναδιήγηση των κομβικών γεγονότων της ιεράς ιστορίας και του βίου των αγίων δικαιολογεί τον δοξολογικό, πανηγυρικό και κυριολεκτικά, και μεταφορικά ευχαριστιακό χαρακτήρα κάθε εορτής, επίκεντρο και κορύφωση της οποίας αποτελεί η θεία Λειτουργία. Από την άλλη πλευρά, κάθε γιορτή αποτελεί μία πνευματική υπόμνηση εφόσον προσκαλεί τους πιστούς να θαυμάσουν τους τιμωμένους αγίους και να ακολουθήσουν το δικό τους παράδειγμα. Εξάλλου, η πραγματική προσκύνηση, η θεάρεστη και πνευματικά γόνιμη εκδήλωση τιμής προς τους αγίους και τους μάρτυρες είναι η μίμηση των αγώνων και η επιδίωξη των αρετών τους, η αποδοχή των επιλογών τους και η συμπόρευση μαζί τους[1]. Μέσω των εορτών οι άγιοι προβάλλονται ως οι φωτεινοί οδοδείκτες που βοηθούν τον πιστό να διασχίσει με ασφάλεια τον δρόμο της επιστροφής και να φτάσει σώος στον οίκο της πατρικής αγάπης[2].

Όλα αυτά επιβεβαιώνονται στο πρόσωπο του αποστόλου Παύλου, αυτού του μείζονος αγίου, ο οποίος ευλόγησε με την παρουσία του την πόλη της Θεσσαλονίκης, θεμελίωσε την μακρά εκκλησιαστική της διαδρομή και την πλούσια πνευματική της καρποφορία. Εξ ου και η ευγνωμοσύνη και η εύλογη καύχηση με την οποία η τοπική Εκκλησία τιμά τον ιδρυτή της. Πράγματι, ο πελώριος όγκος των κειμένων -υμνολογικών, εγκωμιαστικών, ερμηνευτικών και θεολογιών- που συντάχθηκαν για να τιμήσουν τον απόστολο Παύλο συνδυάζουν τον θαυμασμό για τα κατορθώματά του και την ανάγκη μιας εμπειρικής οικείωσης και πρόσληψης του παραδείγματός του. Αυτή η δοξολογική και παραδειγματική απήχηση της τιμής προς τον σήμερα εορτάζοντα άγιο εντοπίζεται στην λιτή επιγραφή που σκάλισαν οι χριστιανοί του 4ο αιώνα στη μαρμάρινη πλάκα πάνω στον τάφο του στην Ρώμη: «PAULO APOSTOLO MART[YRI]» («Απόστολο μάρτυρα Παύλο»)[3]. Οι δύο λέξεις που συνοδεύουν το όνομα του Παύλου, προσδιορίζουν τα ισάριθμα βασικά συστατικά της αγιολογικής φυσιογνωμίας, που όχι τυχαία εντοπίζουμε και στο απολυτίκιό του[4]:

  • Πρώτον, ότι ο Παύλος, υπήρξε ένας ακαταπόνητος κήρυκας του Ευαγγελίου που όργωσε κυριολεκτικά την αυτοκρατορία μέχρι τις εσχατιές της, σπέρνοντας το μήνυμα της σωτηρίας και συμβάλλοντας όσο κανείς άλλος στην εμπέδωση της πίστης, στην οργάνωση και πνευματική κατάρτιση των πρώιμων και ευάριθμων χριστιανικών κοινοτήτων και μάλιστα αντιμετωπίζοντας την καχυποψία την εχθρότητα και την σκληρότητα των εθνικών και πολλών συμπατριωτών του.
  • Και δεύτερον, ότι ο Παύλος αγωνίστηκε, υπέφερε και μαρτύρησε για την πίστη στον Χριστό, επιβεβαιώνοντας με ένα ρεαλιστικά δραματικό τρόπο την πνευματική ταύτιση και συσταύρωσή του με τον Θεάνθρωπο[5], μια συσταύρωση που εκβάλλει στη συνανάσταση και τον συνδοξασμό μαζί Του[6].

Οι πιστοί θαυμάζουν τα κατορθώματα του αποστόλου των εθνών, την αφοσίωση και την αυταπάρνησή του στο έργο του κηρύγματος, τις εκούσιες κακοπάθειες και την σταθερή αντίστασή του απέναντι στις ποικίλες εφόδους του κακού. Και για να ωφεληθούν από το παράδειγμα και να τον τιμήσουν συχνά ακολουθούν τα ιστορικά του βήματα, επισκεπτόμενοι τους σταθμούς των ιεραποστολικών περιοδειών του οι οποίες τελείωσαν βίαια και απότομα μαζί με την επίγεια ζωή του αποστόλου, το 67 μ.Χ., στα περίχωρα της Ρώμης[7].

Σήμερα, αντιθέτως, θα ήθελα να στρέψουμε την προσοχή μας στους αθέατους εσωτερικούς βηματισμούς του αποστόλου, που φωτίζουν ερμηνευτικά τη δράση και τη σκέψη του. Πρόκειται για τη σωτήρια πορεία του Παύλου από την πνευματική και υπαρξιακή κατάσταση του νόμου σε αυτή της χάριτος ή ακόμη ακριβέστερα της αγάπης. Η αφετηρία αυτής της πορείας εντοπίζεται στην εμπειρία του Παύλου στον δρόμο για τη Δαμασκό και την τριήμερη τύφλωσή του[8]. Tο γεγονός δεν αποτελεί παρά μία κλήση[9] ανάλογη με εκείνες των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης, που τον μεταμορφώνει σε σκεύος θείας εκλογής[10]. Όμως, αυτό που ξαφνικά χωρίζει τη ζωή του Παύλου σε δύο αγεφύρωτες όχθες, την προ και μετά Χριστόν, δεν είναι η προφητική κλήση αλλά το περιεχόμενο της προφητείας. Ενώ οι προφήτες πριν από τον Παύλο μιλούσαν για τον αναμενόμενο Μεσσία αυτός καλείται να δείξει τον Μεσσία στο πρόσωπο του Χριστού.

Αποδεχόμενος την αποστολή του ως σκεύος θείας εκλογής, ο Παύλος βιώνει μια ριζική ανατροπή των μέχρι τότε βεβαιοτήτων του, οι οποίες στηρίζονταν στο κύρος του Νόμου. Ο απόστολος μίλησε ανοιχτά για τον φαρισαϊκό του ζηλωτισμό στην τήρηση του Νόμου[11], εντός του οποίου γαλουχήθηκε από τους ευσεβείς γονείς του και κατόπιν ανδρώθηκε πνευματικά κοντά στον φημισμένο διδάσκαλο Γαμαλιήλ[12]. Αυτή η ομολογία του μας επιτρέπει να αναλογιστούμε την ανατροπή που προκάλεσε στη συνείδηση του Παύλου η βαθμιαία απομύθευση του Νόμου, μια απομύθευση που οφειλόταν στη συνάντηση του πρώην Φαρισαίου με τον Χριστό.

Όπως διαβάζουμε στην προς Γαλάτας επιστολή του[13], ο Παύλος θεωρεί τον Νόμο χρήσιμο και ωφέλιμο κατανοώντας τον ως ένα παιδαγωγό και κηδεμόνα του λαού του Θεού στην παιδική του ηλικία[14]. Όμως, ταυτόχρονα αντιλαμβάνεται ότι η βαθύτερη ουσία αυτής της χρησιμότητας και της παιδαγωγικής λειτουργίας του νόμου συνίσταται ακριβώς στην ανάγκη υπέρβασής του. Ο Παύλος είναι βέβαιος ότι ο Θεός έδωσε τον Νόμο στους ανθρώπους, για να τους θυμίζει ότι  είναι υποκείμενοι στο κράτος της  αμαρτίας[15] και, συνεκδοχικά, του θανάτου. Με τον τρόπο αυτό, ο Νόμος τους βοηθούσε και τους παρότρυνε να αναζητήσουν αλλού την πραγματική αυθεντία και τη σωτηρία. Συχνά όμως ο λαός του Θεού αδυνατούσε να διακρίνει την εφήμερη χρησιμότητα και την αναγωγική αξία του Νόμου. Και τότε ο Νόμος από ωφέλιμη πυξίδα και αλεξίκακο στέγαστρο του πιστού λαού γινόταν αιτία πνευματικής τύφλωσης ή και απώλειας.

Πότε και πώς ο Νόμος λειτουργεί αρνητικά;

  • Όταν περιβάλλεται με μια απόλυτη εξουσία που αντικαθιστά ή ανταγωνίζεται την αγαπητική αυθεντία του Θεού·
  • όταν διαστρέφει τη λατρεία σε τυπολατρία[16]·
  • όταν αντιστρέφει τις πνευματικές και ποιμαντικές προτεραιότητες, θυσιάζοντας τον άνθρωπο για το Σάββατο[17]·
  • όταν θεωρείται ως το αποκλειστικό, οιονεί κληρονομικά μεταδιδόμενο προνόμιο ενός λαού, εν προκειμένω του εβραϊκού, και όταν χρησιμοποιείται ως αδιαμφισβήτητο κριτήριο απόρριψης και καταδίκης όλων των άλλων·
  • τέλος, όταν ο άνθρωπος καλλιεργεί την θανατηφόρο ψευδαίσθηση ότι μπορεί, τηρώντας απαρέγκλιτα τον Νόμο, να κερδίσει, να απαιτήσει ή να εξαγοράσει τη σωτηρία.

Ο Παύλος είδε την ολοκλήρωση και την κατάργηση του Νόμου στο πρόσωπο του «αμνού του Θεού, του αίροντος την αμαρτία του κόσμου»[18]. Ο Ιησούς Χριστός σήμανε και υπήρξε το «τέλος του νόμου»[19], γιατί πεθαίνοντας πάνω στον σταυρό[20] αχρήστευσε και κατήργησε τον γενεσιουργό λόγο της ύπαρξής του νόμου, δηλαδή την αμαρτία και τον θάνατο, τον έσχατο εχθρό[21]. Έτσι, ο απόστολος των εθνών, καθώς ξεμάκραινε ακόμη περισσότερο από την κίβδηλη ασφάλεια της φαρισαϊκής νομιμοφροσύνης συλλάβιζε στο πρόσωπο του Χριστού τις καίριες απαντήσεις στα προβλήματα που οφείλονται στην απολυτοποίηση ή κατάχρηση του Νόμου.

  • Απέναντι στην ψευδώνυμη αυθεντία του Νόμου και την κυρίαρχη αντίληψη ότι η δικαίωση πηγάζει από την τήρηση των μωσαϊκών διατάξεων, ο Παύλος αντέταξε την πίστη ως μοναδική οδό σωτηρίας[22].
  • Απέναντι στους καταγωγικούς και πολιτισμικούς αποκλεισμούς που είχαν οδηγήσει τον Παλαιό Ισραήλ σε έναν ιδιότυπο πνευματικό φυλετισμό, ο Παύλος περιγράφει την κοινότητα των πιστών, τον Νέο Ισραήλ ως ένα σώμα, ανοιχτό σε όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως εθνικότητας, φύλου και κοινωνικής κατάστασης[23].
  • Αρνούμενος τους δεσμούς και τα δεσμά του Νόμου, στο όνομα του Χριστού, ο Παύλος διακήρυξε την οικουμενικότητα και την παγκοσμιότητα της εν Χριστώ σωτηρίας και συνέβαλε στην βαθμιαία χειραφέτηση της χριστιανικής κοινότητας από τα ιουδαϊκά της σπάργανα.
  • Κι ακόμη, απέναντι στις ηθικιστικές εφαρμογές του Νόμου που εγκλωβίζουν τον άνθρωπο στα δεσμά της υποταγής και του φόβου και παραμορφώνουν τον Θεό σε ουράνιο τιμωρό, ο Παύλος διακήρυξε την υιική σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, δυνάμει του Σαρκωθέντος Υιού[24].

Αν η αφετηρία της εσωτερικής πορείας του αποστόλου Παύλου είναι ο Νόμος, ο προορισμός και το τέρμα της είναι η Αγάπη, που λαμβάνει ιστορική υπόσταση στο γεγονός Χριστός. Έτσι, στη συνείδηση του αποστόλου των εθνών, η αναμέτρηση ανάμεσα στον Νόμο του Μωυσή και στην καινή εντολή της αγάπης που δίνει ο Θεάνθρωπος Χριστός[25], μοιάζει αναπόφευκτη και καθοριστική. Εξάλλου, ο Νόμος οφείλει την ύπαρξή του στην απουσία της αγάπης. Είναι ένα χρήσιμο μεν αλλά φτωχό υποκατάστατο της αγάπης, εφόσον σε αντίθεση με την αγάπη που προϋποθέτει την ελευθερία, ο νόμος θεμελιώνεται στον φόβο της τιμωρίας που επιφέρει η παράβασή του. Ο αγαπημένος μαθητής του Χριστού βεβαίωσε ότι «η τελεία αγάπη έξω βάλλει τον φόβον»[26]. Πλημμυρισμένη από την αγάπη του Χριστού, η καρδιά του Παύλου δεν χωράει τον παραμικρό φόβο. Ούτε απέναντι στον μωσαϊκό Νόμο και τους αμετανόητους υπερασπιστές του, ούτε απέναντι στην κοσμική δικαιοσύνη και στους διαχειριστές της. Και δυνάμει αυτής της τέλειας, ολοκληρωτικής αγάπης νιώθει ελεύθερος ακόμη και αλυσοδεμένος στο δεσμωτήριο.

Η πνευματική σπουδαιότητα των εσωτερικών βηματισμών του αποστόλου Παύλου από τον Νόμο στην αγάπη δεν εξαντλείται στην εποχή που σφράγισε με την παρουσία του. Ο μωσαϊκός Νόμος μπορεί να έχει παραγκωνιστεί, όμως η βαθιά ανάγκη του πιστού για ψυχολογική ανακούφιση, για βεβαιότητες, για αποδείξεις αρετής και κυρίως για αυτοδικαίωση συχνά οδηγεί στην εκνομίκευση του Ευαγγελίου και των μυστηρίων, στην αυτονόμηση των ηθικών κανόνων, με αποτέλεσμα η εν Χριστώ ζωή να μοιάζει με μια ασπρόμαυρη σκακιέρα αρετών και παθών. Κι ακόμη, η εκνομίκευση της εκκλησιαστικής ζωής απειλεί την ίδια την Εκκλησία, παραμορφώνοντάς την είτε σε μία κλειστή λέσχη ηθικά καθαρών και σεσωσμένων είτε ένα στρατόπεδο φανατισμού και μισαλλοδοξίας. Η πορεία του Παύλου μάς δείχνει και την ασφαλή θεραπεία όλων αυτών, δηλαδή την αγάπη. Μια αγάπη που, όπως ο ίδιος ο Χριστός, είναι σπλαχνική, δεν επαίρεται, δεν επιδιώκει το συμφέρον της και παραμένει στον αιώνα[27].

Κατά τον ιερό Χρυσόστομο, το κυριότερο μέλημα του Παύλου ήταν η αγάπη του για τον Χριστό, και ταύτιζε την κόλαση με την αποτυχία να σταθεί αντάξιος αυτής της αγάπης[28]. Ο άγιος Πατέρας, σχολιάζοντας την προτροπή του αποστόλου να τον μιμηθούν οι πιστοί, όπως αυτός μιμήθηκε τον Χριστό[29], επισημαίνει ότι το μείζον χάρισμα, η μεγαλύτερη αρετή, το πνευματικό κατόρθωμα του Παύλου που αξίζει να ζηλέψουμε και να επιδιώξουμε[30] είναι η αγάπη. Διότι, η αγάπη είναι το αυταπόδεικτο τεκμήριο της συγγένειάς μας με τον Θεό[31].

[1] Ιωάννης Χρυσόστομος, Ομιλία εις μάρτυρας: PG 50, 661-663.

[2] Πρβλ. Λκ 15, 11-32.

[3] D. Balboni, «Paolo, apostolo, santo, martire. IV. Culto», Biblioteca Sanctorum 10, 194-210 qui 196.

[4] Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ΄. Κανόνας πίστεως. «Ἐθνῶν σε κήρυκα καὶ φωστῆρα τρισμέγιστον, Ἀθηναίων διδάσκαλον, Οἰκουμένης ἀγλάϊσμα, εὐφροσύνως γεραίρομεν· τοὺς ἀγῶνας τιμῶμεν καὶ τὰς βασάνους διὰ Χριστόν, τὸ σεπτόν σου μαρτύριον. Ἅγιε Παῦλε Ἀπόστολε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν».

[5] Γαλ 2, 20. 5, 24.

[6] Φιλ 3, 10-11· Ρωμ 8, 17.

[7] Νέος Συναξαριστής, Ιούνιος, Ίνδικτος, Αθήναι, σ. 355.

[8] Πραξ 9, 3-9.

[9] Πραξ 9, 8.

[10] Πραξ 9, 15.

[11] Φιλ 3, 3-6· Γαλ 1, 14. Πρβλ. Πραξ 23, 6.

[12] Πραξ 22, 3.

[13] Γαλ 3, 24.

[14] Βλ. Γαλ 3-4. Πρβλ. P. Grelot, «Νόμος», Λεξικό Βιβλικής Θεολογίας, μτφρ. Β. Στογιάννος, “Άρτος Ζωής”, Αθήνα 1980, σ. 704.

[15] Γαλ 3, 19. Πρβλ. E. Lohse, Επίτομη Θεολογία της Καινής Διαθήκης, μτφρ. Σ. Αγουρίδης, Άρτος Ζωής, Αθήνα 42002, σ. 136-137.

[16] Πρβλ. Ωσ 6, 6· Μτ 9, 13.

[17] Μκ 2, 27-28.

[18] Ιω 1, 29.

[19] Ρωμ 10, 4.

[20] Φιλ 2, 8.

[21] Ρωμ 8, 3.

[22] Για το θέμα βλ. αναλυτικά Χ. Ατματζίδης, Θεολογία της Καινής Διαθήκης. Εισαγωγή, θεολογία των παύλειων επιστολών και θεολογία της ιωάννειας γραμματείας, Ostracon, Θεσσαλονίκη 2014, σ. 238-250.

[23] Γαλ 3, 27-28· Κολ 3, 11.

[24] Γαλ 4, 4-7.

[25] Ιω 13, 34-35.

[26] Πρβλ. Α΄ Ιω 4, 18.

[27] Βλ. Α΄ Κορ 13, 1-13.

[28] Ιωάννης Χρυσόστομος, Εγκώμιον εις τον απόστολον Παύλον, Ομιλία 2: PG 50, 480. Πρβλ. στο ίδιο, Ομιλία 3: PG 50, 486.

[29] Α΄ Κορ 11, 1. Πρβλ. Φιλ 3, 17.

[30] Πρβλ. Α΄ Κορ 12, 31.

[31] Ιωάννης Χρυσόστομος, Εγκώμιον εις τον απόστολον Παύλον, Ομιλία 3: PG 50, 483.

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παναγιώτης Αρ. Υφαντής, Από τον Νόμο στην Αγάπη. Ακολουθώντας τα εσωτερικά βήματα του αποστόλου Παύλου

ΕΚΚΛΗΣΙΑ-ΘΕΟΛΟΓΙΑ-ΒΑΣΙΛΕΙΑ. Τιμητικὸς Τόμος γιὰ τὸν Καθηγητὴ Γεώργιο Π. Πατρῶνο. Επιστημονική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Μπελέζος. Αθήνα 2019. Εκδόσεις ΣΜΙΛΗ (ISBN 978-618-5399-10-8) Σελίδες: 984. Σχέδια: Γιώργος Κόρδης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Exofyllo PATRONOSΠρόκειται για Τιμητικό Τόμο που εκδόθηκε με αφορμή την υπερδεκαετή αφυπηρέτηση του Καθηγητού Γεωργίου Π. Πατρώνου (1935-), ο οποίος υπηρέτησε το αντικείμενο της Ερμηνευτικής και της Θεολογίας της Καινής Διαθήκης στο Τμήμα Θεολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Η Επιτροπή Εκδόσεως, αποτελούμενη από τον Καθηγητή Σταύρο Φωτίου (Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου), τους Αναπληρωτές Καθηγητές Κωνσταντίνο Μπελέζο και Θωμά Ιωαννίδη, την Επίκουρη Καθηγήτρια Αλεξάνδρα Παλάντζα (Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ), τον Δρα Θεολογίας πρωτοπρεσβύτερο π. Κωνσταντίνο Παπαθανασίου και τον πρεσβύτερο π. Ηλία Διακουμάκο, θέλησε με αυτόν τον τρόπο να αναδείξει και να τιμήσει το πρόσωπο και το έργο ενός πραγματικού διδασκάλου, αρίστου βιβλικού θεολόγου και σεμνού ανθρώπου, με ευρεία αναγνώριση στο ελληνικό αναγνωστικό και το Ορθόδοξο γενικότερα κοινό.

Περιλαμβάνει περί τους εβδομήκοντα χαιρετισμούς κι επιμέρους μελέτες εκκλησιαστικών κορυφών, κατά τόπους Ιεραρχών, πανεπιστημιακών Καθηγητών, ειδικών επιστημόνων και ερευνητών, λογίων κληρικών και λαϊκών, ο οποίοι υπήρξαν φίλοι, συνάδελφοι, συνεργοί ή μαθητές του, διακονούν δε μέχρι σήμερα ποικιλοτρόπως την Εκκλησία, την θεολογία και την κοινωνία, συγκοινωνούντες με την ανθρωπιά, το ακαδημαϊκό και συναδελφικό ήθος, την διδακτική, κηρυκτική, ιεραποστολική, ερευνητική και συγγραφική προσφορά του τιμωμένου. Ο τίτλος του τόμου: ΕΚΚΛΗΣΙΑ-ΘΕΟΛΟΓΙΑ-ΒΑΣΙΛΕΙΑ υπενθυμίζει τους βασικούς άξονες της επιστημονικής κι εκκλησιαστικής διακονίας του Καθηγητού Γεωργίου Πατρώνου, πέριξ των οποίων στράφηκαν εξαρχής τα ενδιαφέροντα και κινούνταν τα περισσότερα από τα δημοσιεύματά του.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ

ΠΡΟΛΟΓΙΣΜΑ

Α. ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ

Χαιρετισμός τοῦ Παναγιωτάτου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως καί Νέας Ρώμης κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ

Χαιρετισμός τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Νέας Ἰουστινιανῆς καὶ πάσης Κύπρου κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ Β΄

Χαιρετισμός τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κ. ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ Β΄

Χαιρετισμός τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Γέροντος Ἀμερικῆς κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Χαιρετισμός τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καστορίας κ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ

Χαιρετισμός τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Παροναξίας κ. ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΥ

Δύο ποιήματα τοῦ Τόμας Ντύλαν, μτφρ. κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΥ

Ἐπιστολή-Ἐπίγραμμα τοῦ Ὁμοτ. Καθηγητοῦ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΞΥΠΝΗΤΟΥ (†)

«Λίγα λόγια ἀπό καρδιᾶς» τῆς Ἀναπλ. Καθηγήτριας Δερματολογίας κ. ΑΡΓΥΡΩΣ ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ

Β. ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Π. ΠΑΤΡΩΝΟΥ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΕΛΕΖΟΣ, Γεώργιος Π. Πατρῶνος: Ὁ ἄνθρωπος καί τό ἔργο του

Γ. ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ

Μητροπολίτης ΚΟΡΕΑΣ κ. ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ (ΖΩΓΡΑΦΟΣ), Τό χρυσοστόμειο Καταστατικό γιά τήν διάδοση τῆς χριστιανικῆς μαρτυρίας

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΟΣ, «Ἵνα μή κενωθῇ ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ» (Α΄ Κορ. 1,17): Παύλεια θεμελίωση τοῦ θεσμοῦ τῆς «λογείας» καί σύγχρονες προκλήσεις

ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ, Εὐχαριστία καί θέωση: Εὐχαριστιακή καί θεραπευτική Ἐκκλησιολογία στή θεολογία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΙΑΓΚΟΥ, Ἡ Ἐκκλησία ἐνώπιον τῶν προκλήσεων τοῦ σημερινοῦ κόσμου

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΙΟΚΑΡΙΝΗΣ (†), Ἡ οἰκονομική ἠθική τοῦ κινήματος τοῦ Ἰησοῦ καί ἡ πρωτοχριστιανική κοινότητα ὡς σύγχρονη πρόκληση

ΜΟΣΧΟΣ ΓΚΟΥΤΖΙΟΥΔΗΣ, Τό ὑπόβαθρο τοῦ ὁράματος τοῦ Πέτρου στήν Ἰόππη καί ἡ σημασία του γιά τήν ἀποστολή τῆς Ἐκκλησίας στόν ἐθνικό κόσμο

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΛΑΡΟΣ, Χρήσεις τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου στά Πρακτικά τῆς ΣΤ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΟΝΗΣ, Τά ὀνόματα τῶν Βυζαντινῶν στό Βίο τοῦ ὁσίου Θεοδοσίου τοῦ Τυρνοβίτου, τεκμήριο τῆς ἱστορικότητας τοῦ κειμένου

Ἐπίσκοπος ΜΕΣΑΟΡΙΑΣ κ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ (ΧΑΤΖΗΟΥΡΑΝΙΟΥ), Τό Ἱεραποστολικό ἦθος τοῦ θεολόγου στόν 21ο αἰώνα

EVANGELIA DAFNI, Die sogenannte Jesaja-Apokalypse (Jes 24-27)-Eine Problemanzeige

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΕΛΗΚΩΣΤΑΝΤΗΣ, Τό μέλλον τῆς θεολογίας ὡς ἐπιστήμης στήν ἐποχή τῆς μετανεωτερικότητας

ATHANASIOS DESPΟΤIS, John 8.37-47 and 14.12-24: A new approach of John 8 through John 14 and the experiences of Jewish converts to Christianity

ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΔΕΣΠΟΤΗΣ, Ὁ “ἐκκεντημένος” Μεσσίας καί ἡ θυσία «ὑπέρ ἡμῶν

Πρεσβ. π. ΗΛΙΑΣ ΔΙΑΚΟΥΜΑΚΟΣ, Τό μυστήριο τοῦ γάμου ὡς κοινωνία ἀγάπης

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ (†), Ταυτοποίηση τῆς Χειροτονίας τῶν Διακονισσῶν

Πρωτ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ, Βοηθοῦν οἱ κρίσεις τῆς ζωῆς τήν πνευματική ὡρίμανση;

Μητροπολίτης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ κ. ΙΓΝΑΤΙΟΣ (ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ), Ὁ ρόλος τοῦ ἐπισκόπου στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία

ΘΩΜΑΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Εἴδωλα καί ἀληθινός Θεός στήν πρός Ρωμαίους Ἐπιστολή

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΚΑΚΑΛΕΤΡΗΣ, Ἡ θεολογικὴ χρήση τοῦ ρήματος «προαναστέλλω» στόν ἱερό Χρυσόστομο

Ἀρχιμ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΛΗΜΕΡΗΣ, «Πρός βιοτεχνολόγους ἐπιστολή» ἀποστόλου Παύλου: Μιά γόνιμη ὑπόθεση στόν χῶρο τῆς σύγχρονης Βιοηθικῆς

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΣ, Εἶναι τό «ἐγώ» τοῦ κεφ. 7 τῆς πρός Ρωμαίους Ἐπιστολῆς αὐτοβιογραφικό;

CHRISTOS KARAGIANNIS, The presence and the role of God’s Spirit in the Old Testament

Πρωτ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΪΣΑΡΙΔΗΣ, Λειτουργικές προοπτικές στό συγγραφικό ἔργο τοῦ βιβλικοῦ θεολόγου Γεωργίου Πατρώνου

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΡΑΚΟΛΗΣ, Ὁ δέσμιος Παῦλος καί τό ἦθος τῶν πιστῶν τῶν Φιλίππων: Νοηματικές ἀντιστοιχίες καί ἠθική διδασκαλία στό Φιλ. 1,12-2,18

ΑΘΗΝΑ ΚΟΝΤΑΛΗ, Χρήση τοῦ ἱεροῦ Χρυστοστόμου στό ἔργο τοῦ Μελετίου Ἀθηνῶν (1661-1714)

ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ (†), Φίλιπποι, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν

ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΥΚΟΥΡΑ, Μελίτωνος Χατζῆ, Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος, Ἐγκύκλιοι Χριστουγέννων: Ὁμιλητικά σχόλια

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, Διάλογος μέ τόν Καθηγητή Γεώργιο Π. Πατρῶνο γιά τήν Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννη

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Ἀναζητώντας τή γνώση: «Τί ἐστιν ἀλήθεια;» (Ἰω. 18:38)

ΜΑΡΙΟΣ ΜΠΕΓΖΟΣ, Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Θεανθρώπου καί ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου: Θεολογικός Σχολιασμός τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΕΛΕΖΟΣ, Πρόδρομος καί Ἰησοῦς: Δύο χαμένες εὐκαιρίες τοῦ Ἡρώδη (Συγχρονο-ιστορική καί ψυχοδυναμική ἑρμηνεία τοῦ εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος στή μνήμη τῆς ἀποτομῆς τῆς κεφαλῆς τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΠΟΥΜΗΣ, Τό «κλείσιμο» τοῦ κανόνα τῆς Ἁγίας Γραφῆς βάσει τῶν ἱερῶν κανόνων τῆς Ἐκκλησίας

Μητροπολίτης ΚΩΟΥ ΚΑΙ ΝΙΣΥΡΟΥ κ. ΝΑΘΑΝΑΗΛ (ΔΙΑΚΟΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ), Ὁ Κῶος μοναχός Ἀρσένιος Σκηνούριος «κελλία δύο ἐδείματο» στήν Κῶ

Μητροπολίτης ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ Κ . ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ (ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ), Ἡ τιμή τῶν ἀλλογενῶν Ἁγίων στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, Ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος ὡς ποιμαντικός ἑρμηνευτής τῆς Ἁγίας Γραφῆς

ΧΡΗΣΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Τά βιβλικά δεδομένα γιά τήν εἰσαγωγή τοῦ Χριστιανισμοῦ στήν Κύπρο

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΑΛΑΝΤΖΑ, Χριστός, τό «μάννα» τό ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάν: Τά χωρία Ἐξ. 16,4· 32-35 στή θεολογία τοῦ κατά Ἰωάννην Εὐαγγελίου (6,26-35)

ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΝΟΥ (†), Τό γεγονός τῆς Ἐκκλησίας

ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Τό οἰκονομικό λεξιλόγιο τοῦ ἀποστόλου Παύλου στήν πρός Φιλιππησίους ἐπιστολή: Μερικές ἑρμηνευτικές ἐπιπτώσεις

Πρωτ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Ἡ Ἐκκλησία τῆς Βιθυνίας κατά τόν Πλίνιο τό νεότερο

ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ (†), Ὁ ρόλος τῆς γλώσσας στά πατερικά καί λειτουργικά κείμενα

Πρωτ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Ὄψεις τῆς ἐν Χριστῷ ἀποκάλυψης: Ἐπαναπροσέγγιση στό Ἰωάν. 3:31-36

Ἀρχιμ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΘΩΜΑΣ, Οἱ βιβλικοί δρόμοι τῆς Κανονικῆς Οἰκονομίας: Ἡ σχέση Παλαιᾶς Διαθήκης καί Καινῆς Διαθήκης ὡς πρόδρομος κάθε μεταγενέστερης κανονικῆς ἐξέλιξης καί ἀνάπτυξης

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, «Τέχνη τεχνῶν καί ἐπιστήμη ἐπιστημῶν»: Παιδαγωγικός σχολιασμός πάνω σέ ἕνα χωρίο Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου

ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ–ΧΡΙΣΤΙΝΑΚΗ, Ἡ πλήρωση τῆς προφητείας τοῦ Ζαχ. 14,20 στό πρόσωπο τοῦ Μ. Κωνσταντίνου

ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ, Ὁ Σάββας Ἀγουρίδης καί τά σύγχρονα ἑλληνικά θεολογικά ρεύματα

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΤΖΑΝΑΚΗΣ, Ἡ ἀνάστασις τοῦ Κυρίου καί αἱ ἀνθρωπολογικαί αὐτῆς συνέπειαι, κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο

Μητροπολίτης ΖΙΜΠΑΜΠΟΥΕ ΚΑΙ ΑΓΚΟΛΑΣ κ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ (ΚΥΚΚΩΤΗΣ), Διάλογος θρησκειῶν καί τρομοκρατία

ΒΕΛΟΥΔΙΑ ΣΙΔΕΡΗ–ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, Ἡ μετάνοια στήν Παλαιά Διαθήκη

Πρωτ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ, Τό πάθος τοῦ Χριστοῦ, ὁ σταυρός του καί ἐμεῖς

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΚΩΣΤΑ, Ὁ Αἰθίοπας τῶν Πράξεων καί οἱ πράξεις τῶν χριστιανῶν: Ἡ βιβλική βάση τοῦ διαχριστιανικοῦ διαλόγου καί ἡ Ὀρθόδοξη συμβολή

ALEXANDRE STAVROPOULOS, La Fraternité, une identité au-delà de laquelle on ne peut passer. Approche théologique et iconographique orthodoxe

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Δ. ΤΖΕΡΠΟΣ, Ὁ πάπυρος τῆς Ὀξυρύγχου 1224 (P.Oxy. 1224) καί ἡ σχέση του μέ τά Εὐαγγέλια τοῦ Κανόνος τῆς Κ.Δ.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΖΙΡΑΚΗΣ, Βασίλειος Μουστάκης (1920-1984): Πιστός ὑπηρέτης τῶν χριστιανικῶν καί ἑλληνικῶν γραμμάτων

ΣΤΑΥΡΟΣ ΦΩΤΙΟΥ, Ὁ ἐκκλησιασμός τοῦ ἔρωτα

ΛΙΤΣΑ ΧΑΤΖΗΦΩΤΗ, Τό «Διάταγμα τῶν Μεδιολάνων» σήμερα

Μητροπολίτης ΜΑΝΗΣ κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ (ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ), Γάλλοι μεγάλοι ἱεροκήρυκες τοῦ 17ου αἰώνα

PETROS VASSILIADIS, Mission-Orthodoxy-WCC: The Importance of the Inter-faith, Ecological, and Economic Witness in the 10th General Assembly of WCC

Κατηγορίες: ΒΙΒΛΙΑ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΕΚΚΛΗΣΙΑ-ΘΕΟΛΟΓΙΑ-ΒΑΣΙΛΕΙΑ. Τιμητικὸς Τόμος γιὰ τὸν Καθηγητὴ Γεώργιο Π. Πατρῶνο. Επιστημονική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Μπελέζος. Αθήνα 2019. Εκδόσεις ΣΜΙΛΗ (ISBN 978-618-5399-10-8) Σελίδες: 984. Σχέδια: Γιώργος Κόρδης

Σύναξη (τεύχος 150) Αναζήτηση συνοδικότητας: Πρεσβύτεροι και λαϊκοί

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

t150ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ …3

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΡΑΚΟΛΗΣ, Ἡ ἱεραρχικὴ διάρθρωση στὴν πρώιμη Ἐκκλησία …4

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ, Ὅταν ἡ πατρότητα ἀλληγορεῖται …23

ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΑΥΡΟΥ, Πρέπει ὁ ἐπίσκοπος νὰ ἐλέγχει τὸν λόγο τῶν θεολόγων στὸν δημόσιο χῶρο; …25

π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΙΝΑΚΟΥΛΑΣ, Ἡ συνοδικότητα ἐντὸς τῆς ἐπισκοπῆς στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος σήμερα …32

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, «Δικαιοσύνην μάθετε…» …32

πρωτ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Χ. ΤΡΟΜΠΟΥΚΗΣ, Ἡ νομικὴ φύση τῆς ἰδιότητας τοῦ ἐφημερίου …61

ΝΙΚΟΣ ΒΑΡΑΛΗΣ, Ὁ Εὐαγγελισμός (ποίημα) …49

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΚΟΥΝΕΛΑΣ, Ἡ θεολογία τοῦ ἐνανθρωπισμοῦ καὶ τῶν ἐπίγειων πραγματικοτήτων στὸν Παναγιώτη Νέλλα …69

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΕΛΛΑΣ, «Τὸ ἴδιο Πνεῦμα ποὺ ἐνεργεῖ σὲ κάθε μέλος…» …81

ΟΛΓΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ, Θεέ μου, δὲν σοῦ ζητῶ τίποτα, γιατὶ σοῦ ζητῶ τὰ πάντα …83

ΝΤΡΑΓΚΙΤΣΑ ΤΑΝΤΙΤΣ-ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, Ἀντιπρόταση στὴν ἀδιαφορία …85

Τὸ Βιβλίο …91

Οἱ συνεργάτες τοῦ 150ου τεύχους …107

Κατηγορίες: ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Σύναξη (τεύχος 150) Αναζήτηση συνοδικότητας: Πρεσβύτεροι και λαϊκοί

Ο χαιρετισμός του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ καθηγητή κ. Παναγιώτη I. Σκαλτσή στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα «Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο»

Παπαδερός_63

Κυρίες και Κύριοι Σύνεδροι,

Είναι γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες υπάρχει ξεχωριστό ενδιαφέρον για τη σπουδή, μελέτη και έρευνα των πηγών και των κειμένων των Πατέρων της Εκκλησίας, από την μεταποστολική εποχή έως και τις μέρες μας. Κορυφαίοι Πατρολόγοι ερευνητές, στον ακαδημαϊκό χώρο και σε ερευνητικά κέντρα, και μνημονεύω εδώ ενδεικτικά το παράδειγμα του μακαριστού Καθηγητή Παναγιώτη Χρήστου στη Θεσσαλονίκη, συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάπτυξη των Πατερικών Σπουδών και στην προβολή της πατερικής σκέψης και θεολογίας στην εποχή μας.

Το σύνθημα του μακαριστού Γεωργίου Φλωρόφσκυ «Επιστροφή στους Πατέρες» λειτούργησε αναμφίβολα ενθαρρυντικά όχι προς την κατεύθυνση μιας στείρας παρελθοντολογίας, αλλά προς την αναζήτηση του βαθύτερου μηνύματος του λόγου των Πατέρων των Συνόδων, των εκφραστών του φιλοκαλικού πνεύματος και ήθους, των ανά τους αιώνες υμνογράφων και ερημιτών, όλων εκείνων δηλαδή που μιλούν για το Θεό της αγάπης, λειτουργούν «το μέγα μυστήριο της ευσεβείας»[1], θεολογούν τη Θεολογία της Σάρκωσης, εμπνέουν την εν Χριστώ πνευματική τελείωση των ανθρώπων, ζωντανεύουν διαχρονικά την χαρισματική ζωή, την αγιοπνευματική εμπειρία και το λειτουργικό ήθος της Εκκλησίας μας.

Η άποψη που θέλει τους Πατέρες ως είδωλα μιας άλλης εποχής, αντιγράφοντας μάλιστα εική και ως έτυχε τις θέσεις των για διάφορα θέματα, απομειώνει και αδικεί τα θεολογικά αυτά μεγέθη και πολυσήμαντα κεφάλαια της παγκόσμιας διανόησης. Η ακαδημαϊκή θεολογία οφείλει να αναδεικνύει τη σκέψη των Πατέρων εφόσον αυτή δια μέσου των αιώνων ερμηνεύει το βιβλικό λόγο, επικαιροποιεί τα μηνύματα του Ευαγγελίου, εμβαθύνει στο νόημα της σχέσης του ανθρώπου με το Θεό και τον κόσμο, προσφέρει ιδέες που συμβάλλουν στο διάλογο, τους κοινωνικούς προβληματισμούς και τις αναζητήσεις της κάθε εποχής.

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την παγκόσμια ακτινοβολία των Πατέρων, αλλά και την διαχρονική αξία του μηνύματός των. Ο Πατερικός λόγος είναι συνδεδεμένος με αλήθειες αδιαμφισβήτητες που πρέπει να διακρίνουν και να προβληματίζουν κάθε άνθρωπο όπως π.χ. «Πράξις θεωρίας επίβασης»[2], «πάντα καλά και καθαρά τα του Θεού ποιήματα»[3], «η απάθεια τας αρετάς κόσμου έχει»[4], «Σοφισθήναι και ούτω σοφίσαι· γενέσθαι φως και φωτίσαι»[5].

Η επικαιρότητα λοιπόν της Πατερικής Θεολογίας -άρα και των Πατερικών Σπουδών- στον σύγχρονο κόσμο είναι αυτονόητη και σημαντική. Λειτουργεί ως μαρτυρία αγάπης και αληθινής εν Χριστώ πνευματικής ζωής, μαρτυρία ελευθερίας και υπέρβασης της αλλοτρίωσης του ανθρώπου, μαρτυρία διαλόγου και καταλλαγής, μαρτυρία ενότητας του εκκλησιαστικού σώματος και διάδοσης του οικουμενικού πνεύματος του Ευαγγελίου, μαρτυρία πίστης στον Τριαδικό Θεό «που φανερώνεται εν Χριστώ για τη σωτηρία και ανακαίνιση του κόσμου»[6].

Οι Πατέρες παρέδωσαν στην Εκκλησία, «τρανώς» μάλιστα, το μυστήριο της Θεολογίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι 318 θεοφόροι Πατέρες της εν Νικαία Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου, των οποίων την μνήμη εορτάζομε την έβδομη Κυριακή από το Πάσχα, σε λίγες δηλαδή ημέρες. Οι θεόφρονες και ευκλεείς αυτοί Πατέρες «τας των Αποστόλων επόμενοι προδήλως διδαχαίς» θεογράφως διεχάραξαν το μακάριο και σεπτό Σύμβολο της Πίστεως (τα πρώτα του άρθρα) και με την καταδίκη των περί του Χριστού λανθασμένων θέσεων του Αρείου εθεολόγησαν «Τριάδα μίαν, απαράλλακτον, ουσίαν τε και θεότητα»[7].

Το εορτολογικό αυτό γεγονός έχει τη σημασία του τόσο για τη θεματολογία, όσο και για τη συζήτηση του παρόντος Συνεδρίου. Με τις σκέψεις αυτές χαιρετίζω το Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με τον τίτλο «Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο» και εύχομαι καλή επιτυχία στις διήμερες εργασίες του.

[1] Α΄ Τιμ. 3,16.

[2] Γρηγόριος Θεολόγος, PG 35, 649B.

[3] Μέγας Αθανάσιος, PG 26, 1169A.

[4] Ιωάννης Σιναΐτης, PG 88, 1148B-1149A.

[5] Γρηγόριος Θεολόγος

[6] Γεώργιος Μαντζαρίδης, Ορθόδοξη Θεολογία καί κοινωνική ζωή, εκδ. Π. Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 1989, σ. 137.

[7] Δοξαστικό Εσπερινού Εορτής.

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο χαιρετισμός του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ καθηγητή κ. Παναγιώτη I. Σκαλτσή στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα «Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο»

N. T. Wright, Απόστολος Παύλος: Η Ζωή και το Έργο του, (μτφρ. Σ. Δεσπότης-Ι. Γρηγοράκη), εκδόσεις Ουρανός, Αθήνα 2019

Από τον πρόλογο του βιβλίου

WrightΟ απόστολος Παύλος είναι ένα πρόσωπο από μια χούφτα ανθρώπων του αρχαίου κόσμου του οποίου τα λόγια διαθέτουν ακόμη και σήμερα την ικανότητα να κεντρίσουν άμεσα την προσοχή μας και να μας προκαλέσουν. Είτε συμφωνούμε με εκείνον είτε όχι –είτε μας αρέσει είτε όχι!– οι επιστολές του είναι προσωπικές και παθιασμένες, κάποιες φορές γεμάτες δάκρυα και ενίοτε δηκτικές αλλά ουδέποτε βαρετές. Αλλά ποιος ήταν άραγε; Τι τον κινητοποιούσε; Και γιατί η φαινομενικά ανοργάνωτη ιεραποστολική καριέρα του άσκησε τόσο βαθιά επίδραση στον κόσμο της ύστερης αρχαιότητας και στον κόσμο των ημερών μας; Οποιαδήποτε αξιόλογη απάντηση προϋποθέτει τη λεπτομερή ιστορική και θεολογική μελέτη των επιστολών του σε κριτικό διάλογο με τη συνεχιζόμενη επιστημονική έρευνα. Προσπάθησα να εφαρμόσω αυτό στα βιβλία The Climax of the Covenant [Το αποκορύφωμα της Διαθήκης] (1991/1992) και Paul and the Faithfulness of God [Ο Παύλος και η πιστότητα του Θεού] (2013), όπως επίσης και με τη συλλογή των δοκιμίων μου με τίτλο Pauline Perspectives [Παύλειες προοπτικές] (2013) και την επισκόπηση της σύγχρονης έρευνας (κατά βάση αγγλόφωνης) στο έργο μου Paul and his Recent Interpreters [Παύλος και οι σύγχρονοι ερμηνευτές] (2015), όλα από τη SPCK και τον Εκδοτικό Οίκο Fortress Press στη Μινεάπολη. Τα ερωτήματα του βιογράφου όμως είναι ελαφρώς διαφορετικά από εκείνα του θεολόγου. Αναζητούμε τον άνθρωπο πίσω από τα κείμενα.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Κατάλογος χαρτών ……………………………………………………. 11

Εισαγωγικό σημείωμα του μεταφραστή ………………………. 13

Πρόλογος ………………………………………………………………… 19

Εισαγωγή …………………………………………………………………. 23

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ

  1. Ο ζήλος ……………………………………………………………….. 53
  2. Δαμασκός ……………………………………………………………. 69
  3. Αραβία και Ταρσός ………………………………………………. 93
  4. Αντιόχεια …………………………………………………………….. 119

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: Ο ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ

  1. Κύπρος και Γαλατία ……………………………………………… 141
  2. Αντιόχεια και Ιερουσαλήμ ……………………………………… 175
  3. Στην Ευρώπη ……………………………………………………….. 221
  4. Αθήνα …………………………………………………………………. 247
  5. Κόρινθος (Α) ……………………………………………………….. 265
  6. Έφεσος (Α) ………………………………………………………… 295
  7. Έφεσος (Β) …………………………………………………………. 335
  8. Κόρινθος (Β) ………………………………………………………. 373
  9. Και πάλι Ιερουσαλήμ …………………………………………… 417

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ: Η ΘΑΛΑΣΣΑ, Η ΘΑΛΑΣΣΑ

  1. Από την Καισάρεια στη Ρώμη – Και πιο μακριά; …….. 459
  2. Η πρόκληση του Παύλου ……………………………………… 487

Χρονολογικός πίνακας ………………………………………………. 527

Επίμετρο του μεταφραστή …………………………………………. 531

Ευρετήριο χωρίων …………………………………………………….. 565

Ευρετήριο ονομάτων………………………………………………….. 569

Κατηγορίες: ΒΙΒΛΙΑ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο N. T. Wright, Απόστολος Παύλος: Η Ζωή και το Έργο του, (μτφρ. Σ. Δεσπότης-Ι. Γρηγοράκη), εκδόσεις Ουρανός, Αθήνα 2019

Δήμητρα Κούκουρα, Fake news-Good news. Ψευδείς ειδήσεις–Χαρμόσυνες ειδήσεις

Fake News_35

Η εισήγηση της Καθηγήτριας του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ στο συνέδριο με θέμα: “Fake news & Εκκλησία”, (Θεσσαλονίκη 13-14 Μαΐου 2019)

H αγγλική λέξη «fake», ανιχνεύεται για πρώτη φορά στο έργο του Charles Dickens “Oliver Twist” ως συστατικό του συνθέματος «cly faker»: η πρώτη λέξη σημαίνει πορτοφόλι και η δεύτερη τον ταχύ στην κίνηση και εν συνεχεία τον κλέφτη. Cly fakers ήταν τα ανήλικα παιδιά που ο υπόκοσμος του βικτωριανού Λονδίνου εκπαίδευε να κινούν με ταχύτητα το χέρι τους μέσα και έξω από τις τσέπες των ανυποψίαστων αφαιρώντας το περιεχόμενο τους[1] Δύο αιώνες μετά τον κολοσσό της μυθιστοριογραφίας, όπως πολλοί αποκαλούν τον Dickens, ένας πλανητάρχης χρησιμοποίησε ως προσδιοριστικό επίθετο τη λέξη fake στο ουσιαστικό news, για να χαρακτηρίσει ως αβάσιμες τις ιστορίες που κυκλοφόρησαν εναντίον του για να τον βλάψουν.[2] Έκτοτε τα fake news υιοθετήθηκαν ευρύτατα από το λεξιλόγιο της αυτοκρατορίας των μέσων επικοινωνίας με ποικίλες σημασιολογικές φορτίσεις. Επί το πλείστον σημαίνουν τις ανυπόστατες ψευδείς ειδήσεις ή τις εντυπωσιακές πληροφορίες που μεταδίδονται με το πρόσχημα της είδησης και στόχο τη διάδοση ενός προϊόντος ή την παραπληροφόρηση.

Αν εξαιρέσουμε την ασύλληπτη στο παρελθόν δυνατότητα των σύγχρονων αγωγών επικοινωνίας για τη μετάδοση μηνυμάτων και τη διασπορά αληθών ή κατασκευασμένων ειδήσεων, οι ψευδείς ειδήσεις στη διδασκαλία της Εκκλησίας είναι μία αρχέγονη ιστορία. Το ψεύδος είναι η διαστροφή της αλήθειας και τα πρώτα fake news  ψιθυρίστηκαν από τον διάβολο υποσχόμενα θέωση ερήμην του Θεού. Αλλά και τα πρώτα όντως good news, οι ευφρόσυνες ειδήσεις, δηλαδή το ευαγγέλιο, στο ίδιο κεφάλαιο της Γένεσης είναι η υπόσχεση του Θεού για την οριστική πάταξη του θανατηφόρου ψεύδους (Γεν. 3:4-15).

Διαβάστε εδώ το πλήρες κείμενο.

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Δήμητρα Κούκουρα, Fake news-Good news. Ψευδείς ειδήσεις–Χαρμόσυνες ειδήσεις

Η αντιφώνηση του Δρ. Αλ. Παπαδερού με θέμα: «Πρόσωπον προς Πρόσωπον» στην τελετή της επιτιμοποίησής του

Παπαδερός_194

 «Τί ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ περί πάντων, ὧν άνταπέδωκέ μοι;»

Με αυτό το ενδόμυχο αίσθημα οφειλής για πλήθος δωρεών πολυεύσπλαχνης θείας προνοίας, με ευχαριστία προς όλους εσάς τους παρόντες, με ευγνωμοσύνη προς μακαριστούς διδασκάλους, ευεργέτες και φίλους στην αγαπητή μου Θεσσαλονίκη, ευρίσκομαι απόψε ενώπιό σας.

Από βάθους καρδίας ευχαριστώ τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας της πνευματικής μου μητέρας Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Καθηγητή κ. Παναγιώτη Σκαλτσή για τη φιλική προσφώνησή του. Ως επιδέξιος οιακοστρόφος οδήγησε στην ομόφωνη απόφαση απονομής της μεγάλης τιμής, για την οποία είμαι ευγνώμων προς το σύνολο των Καθηγητών της Σχολής.

Ευχαριστώ τον νέο Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής Καθηγητή κ. Θεόδωρο Γιάγκου, στον οποίον εύχομαι συνέχιση της επιτυχούς διακονίας των προκατόχων του σε αυτό  το υψηλό αξίωμα.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζω προς τον Καθηγητή κ. Στυλιανό Τσομπανίδη για όσα, από υπερβολή αγάπης, ανέφερε προηγουμένως.

Η παρουσία και οι ευγενείς λόγοι σας, ελλογιμότατη Αντιπρύτανις, Καθηγήτρια κ. Δέσποινα Κλαβανίδου, αποτελούν ιδιαίτερη τιμή για μένα. Σας ευχαριστώ και σας παρακαλώ να διαβιβάσετε στις Πρυτανικές Αρχές και στα μέλη της Συγκλήτου τις ευχαριστίες μου για την ομόθυμη έγκριση της απόφασης της Σχολής.

Δυσκολεύομαι να κατανοήσω, πώς ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος, εν μέσω σοβαροτάτων υποθέσεων, δεν αμέλησε να εκφράσει την αγάπη του. Ας είναι τα έτη του πολλά  και ακλόνητη η τόλμη και η καρτερία  του.

Ευχαριστώ τον σημερινό Γενικό Διευθυντή της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης κ. Κωνσταντίνο Ζορμπά, που ευαρεστήθηκε να είναι μαζί μας απόψε και να μεταφέρει και τις ευχές του Προέδρου του Ιδρύματος Σαβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κισάμου και Σελίνου κ. Αμφιλοχίου. Ευχαριστώ επίσης και την Ορθόδοξο Ακαδημία, η οποία επέτρεψε τη χρησιμοποίηση των εικόνων που θα δείτε και την ενδεχόμενη δημοσίευσή τους. Εγκάρδιες ευχαριστίες ανήκουν και εκφράζονται ομοίως προς όλους εσάς, που με την παρουσία σας λαμπρύνετε αυτή την τελετή, Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες, κ. Υπουργέ, κυρίες και κύριοι Καθηγητές, αγαπητοί φίλοι.

Τις ευχαριστίες αυτές απευθύνω εξ ονόματος και της συζύγου μου Θεσσαλονικιάς Άννας, πτυχιούχου του Τμήματος Γαλλικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, της κόρης μας Μαρίας, του συζύγου της Γεωργίου Λελεδάκη, Ιατρών, και του γιού τους Μανώλη, Οικονομολόγου, που ήρθαν από τη Γερμανία, του γιού μας Πολυχρόνη, Αστροφυσικού, που ήρθε από τη Βιέννη, και βέβαια του αδελφού μου Ευτυχίου, Πρωτοπρεσβυτέρου των 40 Εκκλησιών, μετά των οικείων αυτού.

Παπαδερός_186

Τιμώμενη πάλι είναι βέβαια και η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης. Προέκρινα λοιπόν, να μην ακολουθήσω την καθιερωμένη ανάπτυξη ενός θεολογικού θέματος, αλλά να σας παρουσιάσω συνοπτικά ένα από τα προγράμματα της Ακαδημίας.

Λίγα είναι όσα εγώ θα σας πω. Πολύ περισσότερα θα σας πουν όσα θα δείτε τώρα, έστω και  εν ριπή οφθαλμού.

  1. Βλέπετε ήδη την ιστορική Μονή Γωνιάς και την Ορθόδοξος Ακαδημία. Η οποία ευλογήθηκε να εορτάσει τον περασμένο χρόνο την 50ετία του έργου της. Η ιστορική Μονή δέχθηκε στην αυλή της την Ακαδημία, σε φυσικό περιβάλλον εξαίρετου κάλλους, ύστερα από την απόφασή μου να οικοδομηθεί το Ίδρυμα στην Κρήτη και όχι στο εδώ Πανόραμα, όπως αρχικά είχαμε συμφωνήσει με τον μακαριστό Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα τον Α΄, τον οποίο μνημονεύω επίσης με πολλή ευγνωμοσύνη, μεταξύ άλλων και κυρίως επειδή, ένα μόλις μήνα από την εγγραφή μου στη Θεολογική Σχολή το 1952, μου εμπιστεύθηκε πρώτα τον άμβωνα του ιστορικού ναού των 12 Αποστόλων και αργότερα τους άμβωνες της Μητροπόλεως.
  2. ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΠΡΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΝ. Επέλεξα να σας ενημερώσω για ένα πρόγραμμα της Ακαδημίας μας, με την ελπίδα ότι θα είναι ευπρόσδεκτο αυτή την ξεχωριστή ακαδημαϊκή αποσπερίδα.

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ, με τίτλο ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΠΡΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΝ. Δεν θα σας απασχολήσω με την ορθόδοξη Θεολογία του προσώπου, η οποία ανέκτησε ιδιαίτερη επικαιρότητα με αφορμή την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο, που φιλοξενήθηκε στην Ακαδημία μας. Περιορίζομαι σε επιλογή και συνοπτικό σχολιασμό εικόνων κυρίως καί τινων κειμένων του  προγράμματος.

Ήταν φθινόπωρο του 1983. Κατά τη συνήθειά μου, άνοιξα το απομεσήμερο  προς αναψυχή ένα βιβλίο. Ήταν το ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ.[1] Αποφθέγματα Αγίων Γερόντων. Εκείνων, που με τις ροές των δακρύων τους της ερήμου το άγονον εγεώργησαν και συνεχίζουν να στηρίζουν την Εκκλησία, να διδάσκουν και να εμπνέουν. Στη σελίδα του βιβλίου που άνοιξα, διάβασα το ακόλουθο Απόφθεγμα του Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου. Έζησε τον 4ον αιώνα.

«Εἶπεν ὁ ἀββᾶς Μακάριος, ὅτι περιπατῶν ποτε εἰς τὴν ἔρημον, εὗρον κρανίον εἰς τὸ ἔδαφος νεκροῦ ἐῤῥιμένον· καὶ σαλεύσας αὐτὸ τῇ βαΐνῃ ῥάβδῳ, ἐλάλησέ μοι τὸ κρανίον· καὶ λέγω αὐτῷ· σὺ τίς εἶ; ἀπεκρίθη μοι τὸ κρανίον· ἐγὼ ἤμην ἀρχιερεὺς τῶν εἰδώλων, καὶ τῶν μεινάντων Ἑλλήνων ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ· σὺ δὲ εἶ Μακάριος ὁ πνευματοφόρος· οἵαν ὥραν σπλαγχνισθῇς τοὺς ἐν τῇ κολάσει, καὶ εὔχῃ περὶ αὐτῶν, παραμυθοῦνται ὀλίγον. λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· ποία ἐστὶν ἡ παραμυθία, καὶ τίς ἡ κόλασις; λέγει αὐτῷ· ὅσον ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τῆς γῆς, τοσοῦτόν ἐστιν πῦρ ὑποκάτωθεν ἡμῶν, ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς ἑστηκότων ἡμῶν μέσον τοῦ πυρός· καὶ οὐκ ἔστι πρόσωπον πρὸς πρόσωπον θεάσασθαί τινα, ἀλλά τὸ πρόσωπον ἑκάστου πρὸς τὸν ἑτέρου νῶτον κεκόλληται. ὡς οὖν εὔχῃ ὑπὲρ ἡμῶν, ἐκ μέρους τις θεωρεῖ τὸ πρόσωπον τοῦ ἑτέρου· αὕτη ἐστίν ἡ παραμυθία….

Το απόφθεγμα προσεγγίζει το μέγα, καθολικό και διαχρονικό θέμα της ακοινωνησίας των προσώπων, κατ’ επέκταση, θα έλεγα, των κοινωνικών, φυλετικών, εθνικών, διαπολιτισμικών, διαθρησκειακών και πάσης άλλης μορφής κρίσεων και αντιπαραθέσεων.

Επιβεβαιώνονται δυστυχώς τραγικά στην καθημερινότητά μας τόσον από την αρχαιότητα ο Plautus με το Homo homini lupus est, – ο άνθρωπος για τον άνθρωπο είναι λύκος-, όσο και στους καιρούς μας ο  Jean Paul Sartre με τη ρήση: Ο άλλος είναι η κόλασή μου. Όχι, όχι, αντιτάσσει ο Μακάριος: Κόλαση δεν είναι η παρουσία του άλλου, είναι η απουσία του, η αδυναμία της διαπροσωπικής αγαπητικής κοινωνίας.

Το απόφθεγμα  με συγκλόνισε τότε. Το Συμβούλιο της Ακαδημίας, υπό την προεδρία του μακαριστού σοφού Γέροντά μας Μητροπολίτου Κισάμου και Σελίνου Ειρηναίου, ενέκρινε πρότασή μου για  καθιέρωση προγράμματος Λόγου και Τέχνης με τίτλο ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΠΡΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΝ και αναφορά σε αυτή τη διήγηση. Απευθυνθήκαμε πρώτα σε Έλληνες Καλλιτέχνες και Λογοτέχνες. Όρος: Θα σας φιλοξενήσουμε το Πάσχα του 1984. Τις επόμενες ημέρες της Διακαινησίμου θα παρουσιάσετε τα έργα σας. Όσα επιλέξουμε θα τα κρατήσουμε ως φιλική δωρεά σας. Κρατήσαμε και τα 78! Όλα φιλικές προσφορές.

Παπαδερός_110

Απορίας άξιον είναι το πώς έγινε στη συνέχεια γνωστό  αυτό το πρόγραμμα μέχρι τα πέρατα της οικουμένης, δεδομένου ότι εκτός από ένα σύντομο σχετικό κείμενό μου σε περιοδικό του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, σε αγγλική γλώσσα,[2] και σποραδικές ανακοινώσεις στο Δελτίο της Ακαδημίας μας  ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΛΛΑΓΗΣ, δεν κάναμε καμιά άλλη ανακοίνωση για το πρόγραμμα αυτό. Μια εξήγηση για τη σχετικά γρήγορη διάδοσή του είναι ότι αυτό οφείλεται σε μέλη διεθνών συνεδρίων μας, στα οποία ενημερώνουμε βέβαια τους συνέδρους και για το πρόγραμμα αυτό.  Ένας αυστηρός όρος του προγράμματος είναι ότι δεχόμαστε μόνο μέχρι πέντε έργα από κάθε χώρα. Υποκύψαμε σε δυο εξαιρέσεις.  Η Νέα Ζηλανδία επέμεινε πεισματικά, ότι ο αγώνας και οι θυσίες στρατευμάτων της στη Μάχη της Κρήτης, της παρέχει το δικαίωμα να στείλει τουλάχιστον 10 έργα. Δεκτόν. ‘Ετσι και έγινε. Πολύ πιο δύσκολη υπήρξε η περίπτωση της τότε Δυτικής Γερμανίας. Επιτρέψατε, παρακαλώ, μια σχετική ενημέρωση. Στην περιοχή Χανίων υπάρχει το ΠΕΔΙΟΝ ΒΟΛΗΣ ΚΡΗΤΗΣ. Μονάδα του ΝΑΤΟ υπό ελληνική Διοίκηση.Παρέχει σε μονάδες αεράμυνας διαφόρων Κρατών τη δυνατότητα εκτέλεσης βολών διαφόρων τύπων οπλικών συστημάτων με επιτυχία και ασφάλεια. Πότε πότε συνοδεύουν τους ασκούμενους και αξιωματούχοι.

Μια μέρα π.χ. επισκέφθηκε την Ακαδημία ο Αρχηγός της Πολεμικής Αεροπορίας της Γερμανίας. Γευματίζομε στη βεράντα. Απέναντί μας βλέπουμε το παλιό αεροδρόμιο του Μάλεμε. Υπήρξε το επίκεντρο της Μάχης της Κρήτης, που άρχισε στις 20 Μαΐου 1941. Αυτό το μήνα γίνονται στα Χανιά τελετές μνήμης των της Μάχης εκείνης. Για πρώτη φορά στην Ιστορία της ανθρωπότητας χρησιμοποι- ήθηκε σε αυτό τον τόπο ο αλεξιπτωτιστής  ως  η κύρια δύναμη επίθεσης. Εκεί έχασε ο Χίτλερ το όπλο της πλέον αλαζονικής εγκαύχησής του. Σήμερα η περιοχή αυτή φιλοξενεί το Γερμανικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο με χιλιάδες τάφους.

Στη διάρκεια του γεύματος λοιπόν, μια ερώτηση του επισκέπτη μας, σχετική με έργα τέχνης που είχε δει στην Ακαδημία, μου έδωσε την ευκαιρία να αναφέρω το απόφθεγμα του Αγίου Μακαρίου. Πρόσεξα δάκρυα στα μάτια του. Για κάμποση ώρα σιγή! Προφανώς είχε λάβει το μήνυμα!

Ο υψηλός επισκέπτης μας πήρε φεύγοντας  κάποια ενημερωτικά έντυπά μας. Μεταξύ αυτών και ένα με τη διήγηση του Μακαρίου. Χωρίς να μας ενημερώσει προκήρυξε διαγωνισμό για όλες τις στρατιωτικές μονάδες και για το πολιτικό προσωπικό του Υπουργείου Άμυνας της χώρας του με θέμα τη διήγηση αυτή. Από πάρα πολλά που είχαν υποβληθεί, επέλεξαν  130 έργα Λόγου και  κυρίως Τέχνης και οργάνωσαν Έκθεση στη Βόννη, υπό την αιγίδα του Προέδρου της Χώρας τους. Είχαν τυπώσει και ογκώδη Κατάλογο με φωτογραφίες καλλιτεχνικών έργων και με κείμενα.[3] Ακολούθησε  περιοδεία εκθεμάτων σε στρατιωτικές μονάδες και Σχολές. Αντιλαμβάνεσθε ότι δεν μπορούσαμε να αρνηθούμε το αίτημά τους να δεχθούμε τουλάχιστον 30 από τα έργα αυτά.

P1

  1. Άγιος Μακάριος, ο Αιγύπτιος.
  2. Την Ακαδημία μας κοσμούν σήμερα περίπου 350 έργα από όλες τις ηπείρους.
  3. Όχι μόνον έργα τέχνης, αλλά και λόγου. Όπως αυτό το ποίημα από τη Γερμανία, με τίτλο Κρήτης πάθη.  Αναφέρεται σε δόξες και παθήματα της Μεγαλονήσου.

6.-7. Επειδή ο Άγιος Μακάριος ευλόγησε πλουσίως αυτό το πρόγραμμά μας, μετατρέψαμε ένα φυσικό καλλιτέχνημα, μια σπηλιά πλησίον της Ακαδημίας, σε «ΚΑΘΙΣΜΑ», δηλαδή μικρό εκκλησάκι, αφιερωμένο στον Άγιο  Μακάριο. Εορτάζεται στις 19 Ιανουαρίου, μαζί με τον Άγιο Μάρκο Εφέσου τον Ευγενικό.

8, 9, 10. Εκτός από την εκδοχή που ακούσατε στη διήγηση: τὸ πρόσωπον ἑκάστου πρὸς τὸν ἑτέρου νῶτον κεκόλληται,  την οποία ακολουθούν κάποια έργα, άλλα προτιμούν το «πλάτη με πλάτη», ως πιο παραστατική.

P2

  1. Εύλογο είναι βέβαια –και παρήγορο-, το ότι μερικοί λογοτέχνες και καλλιτέχνες προτίμησαν για κείμενα και παραστάσεις το ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΠΡΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΝ.
  2. Απορία μας προκάλεσε το μεγάλης καλλιτεχνικής δεξιότητας και έμπνευσης αυτό ξυλόγλυπτο. Για δυο λόγους. Πρώτον, πώς έφθασε στη Ρουάντα της Αφρικής η πληροφορία για το πρόγραμμά μας. Και κυρίως, που βρήκε το κουράγιο ο καλλιτέχνης, τον καιρό της φριχτής αλληλοσφαγής  των φυλών της  χώρας του, με τις 500 τόσες χιλιάδες νεκρούς!  Ίσως βέβαια να τον ενέπνευσε ακριβώς αυτή η τραγωδία. Το καλλιτέχνημα δείχνει άνθρωπο  προσευχόμενο, με φόντο φλόγες (προφανώς την τραγωδία στη χώρα) και στην κορυφή το κρανίο (αριστερά) και δεξιά, ως ευχή, την παράσταση ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΠΡΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΝ.

13.-14. Έργο από τη Νέα Ζηλανδία. Τα συμπιεσμένα σε γυάλα δεν είναι χρυσόψαρα! Είναι πρόσωπα, που δεν επικοινωνούν, δεν βλέπουν το ένα το άλλο. Το βλέμμα τους είναι  στραμμένο προς τη Νέα Ζηλανδία, ίσως ως ένα είδος γης της Επαγγελίας, την οποία όμως αδυνατούν να προσεγγίσουν.  Φυλακισμένες ψυχές!

  1. Παράσταση σε γυαλί, με τεχνική Tiffany. Ο Γερμανός καλλιτέχνης, Επιτελικός  Υπαξιωματικός, σημειώνει: «Οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες προσεύχονται: Πιστεύομε στον ένα Θεόν. Όμως κοιτάζουν προς διαφορετική κατεύθυνση». Επισημαίνει δηλ. αυτό που είναι ευδιάκριτο, το πλάτη με πλάτη. Υπάρχει και άλλο παρόμοιο έργο, με σαφέστερο το πλάτη με πλάτη. Ο επίσης Γερμανός Αξιωματικός σημειώνει: «Από κοινή ρίζα. Κλάδοι της θρησκευτικής αντιπαράθεσης».

Δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί η άποψη, ότι «χωρίς ειρήνη μεταξύ των Θρησκειών δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη στον κόσμο» (Hans Küng). Ούτε ασφαλώς η επισήμανση του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου  κ. κ. Βαρθολομαίου, ότι «Πόλεμος εις το όνομα του Θεού είναι πόλεμος κατά του Θεού».

  1. Όλα αυτά και πλείστα άλλα παρόμοια τα αγνόησε προ καιρού ο μακελλάρης που σκόρπισε ανελέητα το θάνατο σε τζαμί της Νέας Ζηλανδίας. Δεν άργησαν να τον μιμηθούν οι μακελλάρηδες της Σρι Λάνκα. Και η μνήμη μου ανέτρεξε στο ιδιότυπο συνέδριο της Ακαδημίας μας με αριθμό 1.407/του 1996. Όταν έλαβα το αναπάντεχο αίτημα της Βουλής από τη χώρα εκείνη των αλληλοσπαρασσόμενων φυλών της πρώην Κεϋλάνης, της Ταπροβάνης των αρχαίων Ελλήνων, ζήτησα να εξηγήσουν γιατί θέλουν να έλθουν στην Κρήτη. Έγραψαν: Για δυο λόγους.

> Θέλουμε να συζητήσουμε θέματα σύνταξης, ψήφισης και εφαρμογής  δημοκρατικού Συντάγματος. Η Ελλάδα είναι η μητέρα της Δημοκρατίας.

> Και η Ορθόδοξος Ακαδημία μάθαμε ότι διευκολύνει τον διάλογο! Ήρθαν: 20 μέλη της Βουλής της Σρι Λάνκα, μεταξύ αυτών ο Αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου, δυο μέλη της Κυβέρνησης, εκπρόσωποι όλων σχεδόν των Κομμάτων, ακόμη και εκείνου της εθνότητας των Ταμίλ, εκπρόσωπος  της Βρετανικής Κοινοπολιτείας και επιτελικά στελέχη της INTERNATIONAL ALERT. Και όλα πήγαν καλά, παρά το ότι ακόμη και στη διάρκεια του συνεδρίου έγινε μεγάλη βομβιστική ενέργεια στην πρωτεύουσα Κολόμπο, η οποία αποδόθηκε στους λεγόμενους «Τίγρεις του Ταμίλ». Αργότερα μάθαμε μάλιστα πως αυτοί οι βουλευτές είχαν σχηματίσει ομάδα φίλων. Αυτοαποκαλούμενοι ΚΡΗΤΕΣ, συνέχιζαν αυτό που είχαν συμφωνήσει στην Ακαδημία, την προσπάθεια συμφιλίωσης στη χώρα τους. Μακρινό όνειρο, όπως αποδεικνύουν οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις μεταξύ κυρίως των Βουδιστών, που είναι η μεγάλη πλειοψηφία, και των Ινδουιστών Ταμίλ. Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί αποτελούν μειονότητες. Σρι Λάνκα  σημαίνει ευλογημένο Νησί. Όμως…

Παπαδερός_73

Η  15η Απριλίου, με την αρχική υπόνοια τρομοκρατικής ενέργειας στο ναό της Παναγίας των Παρισίων, σε συνδυασμό με πληθώρα παρόμοιων συμβάντων, επιβεβαίωσε ότι ολόκληρη η ανθρωπότητα μαθαίνει πλέον να λαγοκοιμάται, περμένοντας το επόμενο χτύπημα. Το οποίον παίρνει διογκωμένες και μακροχρόνιες διαστάσεις, όταν εμπλέκονται θρησκευτικά κίνητρα. Πολλές οι προβλέψεις διαπρεπών Θρησκειολόγων. Δυο παραδείγματα: «Μια τιτανική πάλη προετοιμάζεται…, η ύψιστη, η πιο λαμπρή στιγμή στην ιστορία της ανθρωπότητας, θα είναι εκείνη,  κατά την οποία θα εγερθούν και θα συγκρουστούν όχι πια συστήματα πολιτικά, όχι συμφέροντα κοινωνικά, αλλά οι θρησκείες της ανθρωπότητας και, ύστερα από τις πρώτες εικονικές αψιμαχίες……,   θα φθάσει τελικά ο αγώνας στο υψηλό εκείνο επίπεδο, όπου,  επιτέλους, συγκρούονται πνεύμα με πνεύμα, όπου ο καθένας είναι υποχρεωμένος να πει απροκάλυπτα τι βαθύτερο, τι γνήσιο έχει, αν έχει κάτι»!

Υπάρχει βέβαια και η παραμυθία: «Η ανθρωπότητα πορεύεται προς μιαν νέαν φάσιν της ιστορίας αυτής, κατά την οποίαν, ως προβλέπουν πολλοί, η θρησκεία, ο πολιτισμός και η γλώσσα θέλουσιν ανακτήσει και πάλιν κεντρικήν θέσιν, ως συνέβη και κατά τας μεγάλας μεταβατικάς ιστορικάς φάσεις του παρελθόντος. Τούτο αποτελεί προφανώς θετικήν προοπτικήν, υπό τον όρον, ότι βαίνομεν όχι προς σύγκρουσιν θρησκειών, πολιτισμών και γλωσσών, αλλά προς δημιουργικόν  διάλογον αυτών.»

Είναι παγκόσμια γνωστές και σεβαστές όχι μόνον οι οικολογικές πρωτοβουλίες του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου μας κ. κ. Βαρθολομαίου, αλλά και οι δράσεις για την προαγωγή του διαθρησκειακού διαλόγου. Ιδίως εκείνου με το Ισλάμ, με έμφαση στην τραγωδία της Μέσης Ανατολής. Σοβαρή εξάλλου είναι η σε πολιτικό επίπεδο δραστηριότητα της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας. Οι διασυνδέσεις της με ανάλογους πολιτικούς Οργανισμούς διεθνώς διευκολύνει χρήσιμους διαλόγους και επί διαθρησκειακών ζητημάτων. Γνωρίζει όμως ο Παναγιώτατος, ότι σοβαροί και υπεύθυνοι διάλογοι προϋποθέτουν ακριβή γνώση του αντικειμένου τους. Με άλλα λόγια, Παιδεία και Έρευνα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους, για τους οποίους τον θλίβει μεγάλως το επί έτη πολλά …κλείσιμο της Σχολής της  Χάλκης.  Και αναμφισβητήτως θλίβει και εκείνον κάθε τι που αντί να τονώνει, αποδυναμώνει και αποπροσανατολίζει τα ανώτατα εκπαιδευτικά και ερευνητικά Ιδρύματα.

Για τον ίδιο λόγο χαίρει μεγάλως, και βέβαια όχι μόνον αυτός, για όσα σχετικώς πράττουν οι Θεολογικές μας Σχολές, εκείνη των Αθηνών και όλως ιδιαιτέρως της Θεσσαλονίκης. Διότι, όπως σεις κάλλιστα γνωρίζετε, από πολλών ήδη ετών και μάλιστα τελευταίως το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου έχει αναπτύξει σοβαρές και άξιες δικαίου επαίνου δραστηριότητες, ερευνητικές, διδακτικές, συνεδριακές και εκδοτικές, με ιδιαίτερο  ενδιαφέρον για τον Ιουδαϊσμό και μάλιστα για το Ισλάμ, όπως υπαγορεύουν όχι μόνον επιστημονικές, εκκλησιαστικές, αλλά και εθνικές μας ανάγκες και υποχρεώσεις. Υπό το πρίσμα αυτό κρίνω ότι ήταν αναγκαίο το εύτολμο και αποτελεσματικό ακαδημαϊκό άλμα του Τμήματος Θεολογίας και γενικότερα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, η ένταξη δηλαδή της Κατεύθυνσης Μουσουλμανικών Σπουδών το 2016. Το εναρκτήριο αποφασιστικό άλμα οφείλεται στον Καθηγητή κ. Χρυσόστομο Σταμούλη. Ως Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας κατά τα έτη 2011-2015 είπε το αποφασιστικό ΝΑΙ στην πρόταση του Υπουργείου και τη συνόδευσε με επιτυχία στις σχετικές διαδικασίες Σχολής και Συγκλήτου. Δίκαιος ο έπαινος για το Υπουργείο και τον ίδιο, αλλά και για τη Σχολή και το Πανεπιστήμιο!

Μη λησμονούμε δε ότι, όπως γνωρίζουμε και από τη δική μας  εμπειρία της Ορθοδόξου Ακαδημίας, σοβαρός διαθρησκειακός διάλογος, ειδικά διαθρησκειακά συνέδρια και διαπροσωπικές επιστημονικές επικοινωνίες, μάλιστα ακόμη και σε δυσπρόσιτους τόπους και δύστηνες περιστάσεις, σημαίνουν ταυτόχρονα και ευθαρσή μαρτυρία του Ευαγγελίου.

Αν και ο χρόνος πιέζει, επιτρέψατε, παρακαλώ, να αναφέρω μόνον ορισμένα ονόματα Καθηγητών της Σχολής, στη δραστηριότητα των οποίων σε αυτό τον τομέα πολλά οφείλονται. Το πράττω με σεβασμό  και τιμή: Αείμνηστος Νίκος Ματσούκας και οι παρόντες νομίζω στην αίθουσα Πέτρος Βασιλειάδης, Γρηγόριος Ζιάκας και Αγγελική Ζιάκα, Ιωάννης Καραβιδόπουλος, Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, Γεώργιος Μαντζαρίδης, Γεώργιος Μαρτζέλος, Στυλιανός Τσομπανίδης. Τον οποίον ιδιαιτέρως ευχαριστώ, όχι μόνο για όσα είπε προηγουμένως για την ταπεινότητά μου, αλλά και για την πολύχρονη δημιουργική επιστημονική συνεργασία μας, μάλιστα δε για την ανεκτίμητη προσφορά του προς ολόκληρη την οικογένεια των Ορθοδόξων σε ό,τι αφορά κυρίως στα οικουμενικά ζητήματα. Όσα από τα ανωτέρω βαίνουν προς θετική κατεύθυνση μπορούν να αποδώσουν καρπούς, υπό τον όρον βέβαια, ότι οι θρησκευτικές ηγεσίες δεν θα υποκύπτουν στον πειρασμό της εξουσίας. Έχω πάντα στο νου μου μια σχετική μελέτη με τίτλο: Die Heiligen in der Versuchung der Macht-Οι Άγιοι στον πειρασμό της εξουσίας!

P3

17 Στη σειρά γλυπτών του με τίτλο ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΘΥΜΑΤΑ, ο Ακαδημαϊκός Γιάννης Παρμακέλης, με αυτόν τον «πάσχοντα άνθρωπο» εικονίζει την προέλαση της κόλασης στα παρόντα.

18 Μάρτυρες και θύματα είναι και οι πολυτρόπως πάσχοντες πρόσφυγες και μετανάστες, που καταφθάνουν στη χώρα μας και όχι μόνο. Θυμίζουν πικρές εμπειρίες του λαού μας. Αυτή η ομαδική κινητικότητα πληθυσμών, ακόμη και αν δεν είναι καλά σχεδιασμένη υπόθεση, με συγκεκριμένη επιδίωξη και σκοπούς απόκρυφους μεν, πλην αρκετά διαφανείς, σίγουρο είναι ότι θα οδηγήσει σε ανασύνθεση του θρησκευτικού χάρτη της Ευρώπης –και όχι μόνο- και θα αναγκάσει τις Θεολογικές, αλλά και άλλες πανεπιστημιακές Σχολές σε αναθεώρηση μέρους των προτεραιοτήτων τους.

19 Μεταξύ των έργων που έχει λάβει η Ακαδημία μας, υπάρχουν και ευάριθμα, που εξαίρουν την ευαισθησία και την αλληλεγγύη εν τοις παθήμασι.

20 Απειλή κόλασης εμφανίζει αυτός ο βαρυφορτωμένος με όπλα πολέμου.

21 Ενώ εδώ είναι φανερή η φρίκη του πολέμου και της απόλυτης βαρβαρότητας. Κάτω δεξιά με τους σκελετωμένους του Dachau και των λοιπών χιτλερικών Στρατοπέδων Συγκέντρωσης, που οδηγούνται στον θάλαμο θανατικών αερίων. Στο υπόλοιπο της παράστασης εμφανίζεται επαλήθευση της γνωστής πρόρρησης  για έκρηξη πολέμου πυρηνικού,  κατά τον οποίον οι  άνθρωποι  θα  τρέχουν να  προστατευθούν σε  τάφους!

22 Χώρες της Ευρώπης αλυσοδεμένες τον καιρό του Ψυχρού Πολέμου. Οι προσεχείς εκλογές θα μας δείξουν αν και πόσο μοιάζει αυτή η εικόνα με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να αναφέρω αυτά που έγραφε ο γνωστός φιλόσοφος Karl Jaspers. Είναι ένα απόσπασμα από το έργο του Vom europäischen Geist (Περί του ευρωπαϊκού πνεύματος), Μόναχο 1947. Το τωρινό ερώτημά μας είναι: Ποιά από όσα αναφέρει και πόσο είναι παρόντα στην αυτοσυνειδησία του σημερινού ανθρώπου της Ευρώπης και ιδιαίτερα στους προγραμματισμούς και τις πράξεις των ηγετών της;

Μεταφράζω από το γερμανικό πρωτότυπο:

Τί είναι η Ευρώπη;

«Η Ευρώπη είναι η Βίβλος και η Αρχαιότητα, η Ευρώπη είναι ο Όμηρος, ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, είναι ο Φειδίας, είναι ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης και ο Πλωτίνος, είναι ο Βιργίλιος και ο Οράτιος, είναι ο Δάντης, ο Σαίξπηρ, ο Γκαίτε, είναι ο Θερβάντες και ο Ρακίνας και ο Μολιέρος, {αναφέρει και άλλους} ………… Η Ευρώπη είναι σε καθεδρικούς ναούς και ανάκτορα και ερείπια, είναι η Ιερουσαλήμ, η Αθήνα, η Ρώμη, το Παρίσι, η Οξφόρδη, η Γενεύη, η Βαϊμάρη. Η Ευρώπη είναι η Δημοκρατία των Αθηνών, της ρωμαϊκής res publica, των Ελβετών και Ολλανδών, των Αγγλοσαξόνων. Δεν θα βρίσκαμε τέλος, αν θέλαμε να απαριθμήσουμε ό,τι είναι ακριβό στις καρδιές μας, έναν ανεκτίμητο πλούτο του πνεύματος, της αληθείας, της πίστεως. Τέτοια ονόματα συνηγορούν υπέρ εκείνου που έχει ζήσει αυτό που τα ονόματα αυτά χαρακτηρίζουν, το ιστορικά μοναδικό».[4]

23 Είπε προ ετών στην Κρήτη ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος την ακόλουθη μαντινάδα: ‘Ομορφη που την έκαμες Θε μου αυτή την πλάση, μά καμες και τον άθρωπο  και θα την εχαλάσει!

Πρόσφατοι είναι οι πρωτοφανείς χαλασμοί, όπως στην περιοχή μας των Χανίων. Τους ονομάζουμε θεομηνίες. Λαμβάνουμε όμως το μήνυμα;

24 Η κατάδυση του ανθρώπου στα έγκατα του μικρόκοσμου και η εξακτίνωσή του στον μακρόκοσμο πολλά προσφέρουν ήδη και περισσότερα υπόσχονται,  που δικαιολογούν την προσδοκία επίγειας ευημερίας και ουράνιας χαρμονής. Η εικόνα όμως λέγει επίσης: Λάθος θα ήταν η παράβλεψη των απειλών και των κινδύνων.

P425 Πίσω στην κοινωνική πραγματικότητα. Έργο από την Ανατολική Γερμανία πριν από την επανένωση. Το παιδί προσπαθεί να εμποδίσει το διαζύγιο των γονιών του, που βρίσκονται ήδη πλάτη με πλάτη.

26 Κοντά μεν, αλλά στο καβούκι του ο καθένας. Ακοινωνησία. Σε μας τους Κρήτες το έργο θυμίζει και αυτό που λέμε στον τόπο μας: Δυο καλοί χωρούν στη χοχλιδόκουπα και περισσεύει και τόπος. Δυο κακοί δε χωρούνε στο νησί!

27 Γνώριμη αυτή η εικόνα επίγειας κόλασης. Η προστασία της κάθε νέας γενιάς θα έπρεπε να είναι πρώτη μέριμνα του λαού και των πάσης μορφής ηγεσιών του.

28 Τέλος το ερώτημα: ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΛΠΙΣ;

29 Η απάντηση έρχεται από τον Λίβανο: Ναι, υπάρχει!

Σας ευχαριστώ!

Παπαδερός_0230

Karl Jaspers Aus: Vom europäischen Geist, R. Piper & CO. Verlag München 1947.

Alexandros K. Papaderos, Nur ein Cent für Griechenland. Der etwas andere Blick auf ein krisengeschütteltes Land und seine Bedeutung für Europa. Evangelisches  Gemeindeblatt für Württemberg, 29/2011. Thema der Woche.

[1] Το Γεροντικόν. Ἤτοι ἀποφθέγματα ἁγίων Γερόντων.Ἀθῆναι 1970, σελ.70-71.

[2] “FACE TO FACE”. Literature and Art in the renewal of the Church’s Mission. A Project of the Orthodox Academy of Crete, in: International Rewiew of Mission, Vol. LXXX, No. 317, January 1991, CWME/WCC, Geneva.

[3] KATALOG: Künstler und Autoren aus der BUDESWEHR äußern sich zu einem Zentralthema menschlicher Existenz. Luftwaffenamt, Köln-Wahn Ο. J.

[4] Karl Jaspers, Vom europäischen Geist, R. Piper & CO. Verlag München 1947, στο: Alexandros K. Papaderos, Nur ein Cent für Griechenland. Der etwas andere Blick auf ein krisengeschütteltes Land und seine Bedeutung für Europa. Evangelisches Gemeindeblatt für Württemberg, 29/2011. Thema der Woche.

Κατηγορίες: ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΑΡΘΡΑ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η αντιφώνηση του Δρ. Αλ. Παπαδερού με θέμα: «Πρόσωπον προς Πρόσωπον» στην τελετή της επιτιμοποίησής του

Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με τίτλο: «Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο»

afisa_finΟ Τομέας Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας και Τέχνης του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ και το Ορθόδοξο Θεολογικό Ινστιτούτο «Απόστολος Παύλος» των Βρυξελλών διοργανώνουν Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο στη Θεσσαλονίκη με τίτλο: «Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο». Το συνέδριο, το οποίο τελεί υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου Α΄, θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 29 και την Πέμπτη 30 Μαΐου 2019 στο αμφιθέατρο Α΄ της Θεολογικής Σχολής του Αριστετελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Δείτε εδώ το αναλυτικό πρόγραμμα και τους ομιλητές.

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με τίτλο: «Η επικαιρότητα των Πατερικών Σπουδών στον σύγχρονο κόσμο»

Ο Έπαινος του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού κατά την τελετή αναγόρευσής του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Παπαδερός_97

Του Στυλιανού Χ. Τσομπανίδη, Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

«Όταν ήμουν μικρό παιδί, στη διάρκεια του πολέμου, ήμασταν πολύ φτωχοί άνθρωποι και ζούσαμε σ” ένα απομακρυσμένο χωριό. Μια μέρα, βρήκα στο δρόμο ένα σπασμένο καθρέπτη. Μια γερμανική μοτοσικλέτα είχε συντριβεί σε κείνο το σημείο.

Προσπάθησα να βρω όλα τα κομμάτια και να τα συναρμολογήσω, άλλα δεν τα κατάφερα, έτσι κράτησα μόνο το μεγαλύτερο… Τρίβοντάς το σε μια πέτρα το στρογγύλεψα. Άρχισα να το παίζω σαν να ήταν παιχνίδι και με γοήτευε το γεγονός ότι μπορούσα ν” αντανακλώ φως σε σκοτεινά σημεία όπου ό ήλιος δεν θα έφτανε ποτέ — σε βαθιές λακκούβες και σχισμές βράχων και σκοτεινές γωνιές. Μου έγινε παιχνίδι να ρίχνω φως στα πιο απρόσιτα σημεία που μπορούσα να βρω.

…Καθώς γινόμουν άνδρας συνειδητοποιούσα ότι αυτό δεν ήταν άπλα ένα παιδικό παιχνίδι άλλα μια μεταφορά εκείνου που θα μπορούσα να κάνω στη ζωή μου. Καταλάβαινα ότι δεν ήμουν ούτε το φως ούτε η πηγή του. Το φως όμως —η αλήθεια, η κατανόηση, η γνώση— υπάρχει και θα φωτίσει πολλά σκοτεινά σημεία μόνο αν εγώ ρίξω πάνω τους την αντανάκλασή του.

Είμαι κομμάτι ενός καθρέπτη του οποίου δε γνωρίζω το όλο σχήμα και την όλη όψη. Όμως, με ό,τι έχω, μπορώ να ρίξω φως στα σκοτεινά σημεία αυτού του κόσμου, τα σκοτεινά σημεία της ψυχής του ανθρώπου, και ν” αλλάξω κάποια πράγματα, σε κάποιους ανθρώπους. Μπορεί κι άλλοι να δουν και να πράξουν ανάλογα. Αυτό είμαι κι αυτό είναι το νόημα τής δικής μου ζωής».

Παπαδερός_51

Εκλεκτοί παρευρισκόμενοι,

ο Δρ. κ. Αλέξανδρος Παπαδερός που τιμάται απόψε από το Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε όλη την πορεία της ζωής του μέχρι σήμερα υπήρξε ένας διαυγής καθρέπτης που με το λόγο και το έργο του αντανακλούσε το φως της αλήθειας, της γνώσης, της ζεστασιάς. «Φώτισε μυαλά, ξύπνησε συνειδήσεις, έδειξε σε πολλούς ανθρώπους έναν άλλο τρόπο σκέψης, παρουσίασε έναν ολόκληρο κόσμο». Το «επεισόδιο του καθρέπτη» που μόλις ακούσατε είχε συμβεί κατά την παιδική του ηλικία στη θέση Πριναρέ του χωριού του, στον Λειβαδά Σελίνου, όπου γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου του 1933.

Το πιο σημαντικό γεγονός της παιδικής του ηλικίας, γεγονός που τον σημάδεψε ανεξίτηλα και σφράγισε τις επιλογές της ζωής του να ρίχνει φως στα σκοταδερά μέρη αυτού του κόσμου και να εργαστεί εντατικά υπέρ της ειρήνης, του διαλόγου και της συμφιλίωσης λαών και πολιτισμών, ήταν τον Σεπτέμβριο του 1943 το ολοκαύτωμα του χωριού του και δύο παραπλήσιων χωριών, επειδή ήταν κέντρα Αντίστασης, στην οποία είχε και ο ίδιος ανάμιξη, ως εκπαιδευμένος αγγελιοφόρος. Προστατεύοντας άλλα, μικρότερα παιδιά, κατά την ώρα του βομβαρδισμού, αρνήθηκε να διαφύγει με τη μητέρα του. Με άλλα γυναικόπαιδα του χωριού του κλείστηκε στη φυλακή της Αγιάς, που ήταν το φρικτό κολαστήριο της Κρήτης κατά την Κατοχή. Προορισμός το Dachau. Σώθηκαν την τελευταία στιγμή, με γενναία παρέμβαση του τότε Επισκόπου Χανίων Αγαθάγγελου.

Δεύτερο μεγάλο γεγονός στη ζωή του τιμώμενου, ώστε να αποδώσει έργο θετικό, συμφιλιωτικό, ειρηνοφόρο, είναι η συνάντησή του στην Εκκλησιαστική Σχολή Κρήτης με τον καθηγητή του Αρχιμ. Ειρηναίο Γαλανάκη (τον μετέπειτα επίσκοπο Κισάμου και Σελίνου). Ο Ειρηναίος είναι ο άνθρωπος με τον οποίο ο Παπαδερός θα συνδεθεί εφ’ όρου ζωής και είναι αυτός που θα διαδραματίσει το σπουδαιότερο ρόλο στη ζωή του. Μπορούμε να κατανοήσουμε όλοι μας τι σημαίνει δια βίου μαθητεία κοντά σε έναν οραματιστή ιεράρχη, που είχε ως κύριο μέλημά του τη διακονία του ανθρώπου και την ειρήνη του σύμπαντος κόσμου, έναν ιεράρχη της «επανάστασης των συνειδήσεων» που δήλωνε: «Προτιμώμεν το σκάνδαλον της δράσεως και του αγώνος, από το σκάνδαλον της σιωπής και της δειλίας».

Το ότι η Εκκλησία πρέπει να είναι «στρατευομένη» και «ομολογούσα», δηλαδή αγωνιστική και μαχόμενη για τη σωτηρία του κόσμου, το έμαθε εκτός από τη μαθητεία του κοντά στον Ειρηναίο και από τις σπουδές του στη θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης (1952-56), όπου θα αναγνωρίσει τους δύο ειδικότερους τομείς, στους οποίους θα διαπρέψει, την κοινωνική διακονία της Εκκλησίας και την οικουμενική διάσταση της Ορθοδοξίας.

Καθοριστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση αλλά και γενικότερα στην πνευματική του εξέλιξη θα διαδραματίσουν οι σπουδές στο εξωτερικό. Ύστερα από προφορική εξέταση (πρόεδρος της Επιτροπής ήταν ο καθηγητής Αμίλκας Αλιβιζάτος) έλαβε υποτροφία του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (=ΠΣΕ), για  μεταπτυχιακές  σπουδές  στο Πανεπιστήμιο του YALE της Αμερικής ή στην Ινδία.  Πιεζόμενος όμως από το «γερμανικό αίνιγμα» των παιδικών του χρόνων (το βασανιστικό ερώτημα, πώς ο ίδιος λαός μπορούσε να εκθρέψει έναν Μπετόβεν, έναν Γκαίτε, Χαίλντερλιν αλλά και έναν Χανς, τον «χασάπη» της Επαρχίας Σελίνου Κρήτης) ζήτησε να σπουδάσει στη Γερμανία. Έτσι συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Mainz της Γερμανίας, όπου και διέμεινε από το 1958 έως το 1964. Παρακολούθησε μαθήματα Θεολογίας, Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικών, Θρησκειολογίας και Κοινωνιολογίας. Ειδικεύτηκε στη Συγκριτική Επιστήμη των Πολιτισμών.

Ταυτόχρονα φοίτησε στο Σεμινάριο Εκκλησιαστικής Διακονίας στον χώρο της Βιομηχανίας και έλαβε το σχετικό Πτυχίο. Εκεί γνώρισε τον θεολόγο, λουθηρανό πάστορα, ειρηνιστή και ακτιβιστή Emil Gustav Friedrich Martin Niemöller (1892 -1984), ηγετικό στέλεχος της Bekennende Kirche (Ομολογούσας Εκκλησίας στη Γερμανία), που είχε αντιταχθεί στον Χίτλερ και είχε ταλαιπωρηθεί σε Στρατόπεδα Συγκέντρωσης. Από τον σημαντικό αυτόν άνθρωπο ο σπουδαστής Αλέξ. Παπαδερός έμαθε, όπως θα εκμυστηρευτεί ο ίδιος, τη φράση: «Το να βλέπεις το κακό και να σωπαίνεις, αυτή είναι η πιο μεγάλη αμαρτία»*. Ο Martin Niemöller υπήρξε ο πρώτος αλλοδαπός, ο οποίος εκφώνησε λόγο στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης. Ο Παπαδερός αργότερα κρίνοντας την απάθεια της σιωπής ως εκκλησιαστική συνήθεια θα γράψει: «Είναι γνωστό πως υπάρχει μια ιερή, αλλά και μια αμαρτωλή, ένοχη σιωπή!… Αν είναι αρετή η σιωπή, όταν μας αδικούν, είναι σίγουρα αμαρτία το να μην ομιλούμε, όταν βρίσκονται μπροστά μας αδικημένοι».

Παπαδερός_119

Ύστερα από την έγκριση της διδακτορικής διατριβής του με θέμα «Metakenosis. Griechenlands kulturelle Herausforderung durch die Aufklärung in der Sicht des Korais und des Oikonomos, Μainz 1962» («Μετακένωσις. Η Πολιτιστική Πρόκληση της Ελλάδας από τον Διαφωτισμό κατά τον Κοραή και τον Οικονόμο»), αναγορεύθηκε Διδάκτωρ της Φιλοσοφίας στη Φιλοσοφικὴ Σχολὴ του Mainz τον Φεβρουάριο του 1962 με την ένδειξη «Magna Cum Laude» (=«άριστα»). Η διατριβή του εκδόθηκε το 2010 στα ελληνικά. Με αυτήν ο Παπαδερός έρχεται όχι μόνο να αποδαιμονοποιήσει τον Διαφωτισμό, αλλά και να προσφέρει μια αφετηρία για όποιον θα ήθελε να προσεγγίσει το μόνιμο πρόβλημα του αρμονικού συνταιριάσματος ξενόφερτων και πατρογονικών πολιτισμικών αγαθών.

Το διδακτικό/εκπαιδευτικό και συγγραφικό ταλέντο του Παπαδερού αναγνωρίζεται και εκτιμάται αμέσως από την άρτια λειτουργούσα επιστημονική κοινότητα του Πανεπιστημίου του Mainz.

Έτσι, με πρόταση της Φιλοσοφικής Σχολής, διορίσθηκε από τον Υπουργό Παιδείας Ρηνανίας-Παλατινάτου στη θέση του Επιστημονικού Βοηθού/Επιμελητή στο Σεμινάριο Συγκριτικής Επιστήμης των Πολιτισμών (1.1.1962-30.9.1963).

Επίσης, στο ίδιο Πανεπιστήμιο του Mainz δίδαξε για μια τριετία την Ελληνικὴ Γλώσσα και Εισαγωγή στον Ελληνορθόδοξο Πνευματικό Βίο.

Ακόμη, ύστερα από έγκριση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου ανέλαβε (μαζί με τον Καθηγ. Eugen Ludwich Rapp) τη  Διεύθυνση Επιστημονικής Ομάδας Εργασίας, υπό τον γενικό τίτλο: «Η Ελληνορθόδοξος Εκκλησία εις το παρόν». Στα πλαίσια της Ομάδας αυτής  δίδαξε το μάθημα αυτό επί 6 εξάμηνα (από 1-9-1960 μέχρι 30-9-1963) με ταυτόχρονη άσκηση των φοιτητών στη νεοελληνική γλώσσα.

Παράλληλα, όταν ιδρύθηκε η 2η  Γερμανική Τηλεόραση (ZDF), με έδρα το Mainz, ο Καθηγητής του της Φιλοσοφίας Karl Holzamer, πρώτος Γεν. Διευθυντής του αρτισύστατου τότε αυτού μεγάλου κρατικού τηλεοπτικού σταθμού, διόρισε (1963) τον Αλέξανδρο Παπαδερό στη θέση του Επιστημονικού Συμβούλου του Σταθμού για θέματα Ορθοδοξίας. Χάρη σε αυτή την ιδιότητα καλύφθηκαν και προβλήθηκαν ιστορικά γεγονότα, όπως οι εορτές για τη Χιλιετηρίδα του Αγ. Όρους (1963), η απόδοση της Κάρας του Αποστόλου Ανδρέα στην Εκκλησία της Πάτρας (1964), η συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα με τον Πάπα Παύλο ΣΤ΄ στα Ιεροσόλυμα (1964) κ.ά.

Την εποχή εκείνη που βρίσκεται στη Γερμανία έχει αρχίσει να τον συναρπάζει το έργο στο οποίο αργότερα θα αφιερωθεί. Άρχισε δηλαδή να τον απασχολεί ολοένα και περισσότερο η ιδέα μιας Ορθόδοξης Ακαδημίας στην Ελλάδα, ενός Κέντρου δημιουργικής διαλογικής διακονίας της Εκκλησίας στα διορθόδοξα, οικουμενικά, διαθρησκειακά, κοινωνικά και στα εν γένει πνευματικά ζητήματα των ανήσυχων ανατρεπτικών τάσεων της εποχής μας.

Οι σπουδές στο Μainz διευκόλυναν την καλύτερη γνωριμία του με διάφορες Ακαδημίες. Ύστερα από ένα διάστημα έντονης εσωτερικής διαπάλης και συστηματικής μελέτης του έργου των χριστιανικών Ακαδημιών, του ειδικού αυτού τύπου των ιδρυμάτων διαλόγου και κοινωνικής δράσης, αποφάσισε να εγκαταλείψει την προοπτική της ακαδημαϊκής σταδιοδρομίας και να επιχειρήσει την ίδρυση Ορθόδοξης Ακαδημίας στην Ελλάδα.

Πρώτη επιλογή τόπου για την ίδρυση Ακαδημίας στην Ελλάδα η Θεσσαλονίκη, με την οποία ο τιμώμενος είχε δεθεί ψυχικά και ως φοιτητής και ως ιεροκήρυκας. Πρόθυμα ο Μητροπολίτης Παντελεήμων Α΄ (Παπαγεωργίου) πρόσφερε οικόπεδο στο Πανόραμα (εκεί που οικοδομήθηκε αργότερα η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου). Γρήγορα όμως κέρδισε η Κρήτη. Άρχισε ο αγώνας για την εξασφάλιση των αναγκαίων χρημάτων μέσω της διεκκλησιαστικής βοήθειας.

Η ανέγερση της Ορθόδοξης Ακαδημίας Κρήτης (=ΟΑΚ) άρχισε το 1965 και τα εγκαίνιά της έγιναν στις 13 Οκτωβρίου 1968. Έτσι, και με τη δωρεά της ομοψυχίας, άρχισε να προωθείται και να υλοποιείται το κοινό όραμα του Μητροπολίτη Κισάμου και Σελίνου Ειρηναίου και του Αλέξ. Παπαδερού για τη θεωρητική και έμπρακτη ανάδειξη της αξίας και αναγκαιότητας της διαλογικής μαρτυρίας και της λειτουργικής διακονίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Κρήτη, στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και σε όλη την Οικουμένη. Και οι δύο βεβαίως εξέφραζαν τους γενικότερους οραματισμούς του Οικουμενικού Πατριαρχείου για μια πιο οργανωμένη, πιο αντιπροσωπευτική, πιο δυναμική παρουσία της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο κόσμο. Τα γενόμενα των χρόνων εκείνων έχουν δημοσιευθεί εκτενώς στο βιβλίο του, Μέ τόν Κισάμου καί Σελίνου Εἰρηναῖον ἐπί  τραχείας ὁδοῦ Τά τῆς γενέσεως τῆς Ὀρθοδόξου Ἀκαδημίας Κρήτης. Τεκμήρια, ἐκδ. Μέθεξις, Θεσσαλονίκη 2014.

Παπαδερός_20

Ο Αλέξ. Κ. Παπαδερός υπήρξε πρώτος Γεν. Διευθυντής της Ακαδημίας από τη συγκρότηση τής Ιδρυτικής Επιτροπής (1962) μέχρι τις 31-12-2008. Κατά τη διάρκεια της καρποφόρας αυτής υπηρεσίας πραγματοποιήθηκαν στο Ίδρυμα 1.965 συνέδρια θεολογικής, κοινωνικής, επιστημονικής και πολιτισμικής υφής, από τα οποία περισσότερα από τα μισά ήταν διεθνή. Υπό την επάξια διεύθυνσή του η ΟΑΚ, αυτό το επιτελικό όργανο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, γνώρισε διορθόδοξη και διαχριστιανική ακτινοβολία σε παγκόσμια κλίμακα. Όπως έχει σημειώσει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, η ΟΑΚ «ενίσχυσε μεγάλως την φωνήν της Ορθοδοξίας εις τον σύγχρονον πολύβουον κόσμον» και κατέστη σύμβολο ειρήνης και καταλλαγής, διαλόγου και διακονίας, ευαισθησίας για τα σημεία των καιρών, προβολής του πολιτισμού της αλληλεγγύης και του κοινωνικού περιεχομένου της ελευθερίας, της προσφοράς στο κοινό αγαθό.

Κυρίες και κύριοι,

όπως επισημαίνεται στην πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματός μας, τη σχετική για την απονεμόμενη σήμερα τιμητική διάκριση, ο Αλέξανδρος Παπαδερός «συνέβαλε στο άνοιγμα της θεολογικής σκέψης προς τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου».

Αυτό συνέβη βέβαια πρώτιστα δια της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, του πρώτου αυτού στο είδος του και για καιρό μοναδικού πρωτοποριακού  Ιδρύματος στον ορθόδοξο κόσμο, αλλά και διά του συγγραφικού έργου του κ. Παπαδερού, το οποίο είναι ευρύτατο σε έκταση, πολυκεντρικό σε θεματολόγιο, επίκαιρο σε θεολογική και φιλοσοφική προβληματική, σύγχρονο σε μεθοδολογία, ορθόδοξο στις προϋποθέσεις και οικουμενικό στις προοπτικές.

Από τα προγράμματα και την πλούσια σε πρωτοβουλίες δραστηριότητα της ΟΑΚ αξίζει να αναφερθεί, για να φανεί το άνοιγμα της θεολογικής σκέψης προς τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, το πρόγραμμα Λόγου και Τέχνης που εφάρμοσε το Ίδρυμα από το 1983 υπό τον τίτλο «Πρόσωπον προς πρόσωπον», βασισμένο στη διήγηση του Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου: η πραγματική κόλαση είναι ότι εκεί οι δοκιμαζόμενοι είναι δεμένοι πλάτη με πλάτη, ώστε ο ένας να μην μπορεί να βλέπει το πρόσωπο του άλλου. Με την προσευχή του Αγίου λασκάρουν τα σκοινιά και μπορούν να κοιτάζονται πρόσωπον προς πρόσωπον. Αυτή είναι η παραμυθία.

Εμπνευσμένα από αυτή τη διήγηση, 350 και πλέον έργα καλλιτεχνών και συγγραφέων από χώρες όλου του κόσμου έχουν παραχωρηθεί δωρεάν στην Ακαδημία. Η προνοητικότητα και η επίκαιρη παρέμβαση του εμπνευστή του προγράμματος Αλέξ. Παπαδερού φαίνεται από τον παρακάτω σχολιασμό του, πολλά χρόνια πριν τις σύγχρονες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη με τις αθρόες μεταναστευτικές ροές: «Η διήγηση μάς καλεί να προσεγγίσουμε με φιλάνθρωπο πνεύμα τις καταστάσεις εκείνες και τους τόπους, όπου, υπό την επήρεια του αντιδίκου και των συνεργών του… ο άνθρωπος αποστρέφεται τον συνάνθρωπο και γίνεται συνεργός στην πρόγευση της κολάσεως… Οι καταστάσεις προβολής της κόλασης στο παρόν με την έννοια του αποφθέγματος πληθύνονται σήμερα, εποχή μεγάλης κινητικότητας λαών και συνακόλουθης συνάφειας και αντιπαλότητας θρησκειών και πολιτισμών. Για πολλούς η μετακίνηση από τον τόπο τους στον δικό μας και μέσω αυτού στις δυτικότερες χώρες παρουσιάζεται ως έξοδος από την ‘κόλαση’ της καθημερινής τους μιζέριας. Για τις χώρες υποδοχής και μάλιστα τις λιγότερο προετοιμασμένες, η ομαδική αυτή έξοδος, που προβλέπεται ότι θα λάβει σύντομα πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις, σημαίνει, μεταξύ άλλων, πολλαπλασιασμό της αμηχανίας, που προκαλεί η παρουσία του ‘άλλου’ ως ετερόθρησκου, ετερόφυλου, ετερόγλωσσου, ετερογενούς. Ανάλογα μεγαλώνει και ο κίνδυνος για μια στάση ζωής που λέγει: Δεν μου μοιάζει, δεν με νοιάζει! Έτσι ο άλλος, τον οποίον, ως εμπερίστατο άνθρωπο, δηλαδή ως τον όντως ‘πλησίον, ταυτίζει ο Χριστός με τον εαυτόν του (Ματθ. 25) μπορεί να γίνει η κόλασή μου!…».

Καταλυτική υπήρξε η παρέμβαση του Αλέξ. Παπαδερού όταν τη δεκαετία του ’70 η παγκόσμια χριστιανική κοινότητα αναζητούσε τρόπους προώθησης στον κόσμο του οράματος για μια «δίκαιη, συμμετοχική και βιώσιμη κοινωνία». Ωστόσο, η έριδα που υπήρχε στο ΠΣΕ, και μέσα στις ίδιες τις Εκκλησίες, μεταξύ των δύο διαστάσεων της «κάθετης», δηλαδή της εκκλησιολογικής και θεολογικής διάστασης του έργου του Συμβουλίου, και της «οριζόντιας», της κοινωνικής και πολιτικής σκέψης και δραστηριότητάς του, προκαλούσε κρίση στην Οικουμενική Κίνηση και παρέλυε κάθε αντίδραση στις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου, όπως και κάθε προοπτική ενός γνήσιου διαλόγου μεταξύ των χριστιανών.

 Σε μια σημαντική Διορθόδοξη Διάσκεψη με θέμα «Εκκλησία και Διακονία» το 1978, που συγκλήθηκε με υποστήριξη του ΠΣΕ και φιλοξενήθηκε στην ΟΑΚ και αποσκοπούσε στη θεολογική εμβάθυνση στο θέμα της χριστιανικής διακονίας, ο φιλοξενών τη διάσκεψη αυτή Αλέξ. Παπαδερός είχε και την κύρια ομιλία. Οι θέσεις που εξέφρασε στο κείμενό του έμελλε όχι μόνο να καθορίσουν τις συζητήσεις και την Έκθεση της Διάσκεψης αλλά και να γίνουν πηγή αναφοράς για τους εκπροσώπους της οικουμενικής θεολογίας σε θέματα εκκλησιολογίας και διακονίας. Από τότε καθιερώνεται ως «ονοματοθέτης-ανάδοχος» τεχνικών όρων που θα χρησιμοποιούνται όχι μόνο στον θεολογικό-εκκλησιαστικό χώρο, αλλά και από επιστήμονες που υπηρετούν μη θεολογικούς επιστημονικούς κλάδους, κάθε φορά όταν γίνεται λόγος για ανάπτυξη, για κοινωνική δικαιοσύνη και για ανθρώπινα δικαιώματα.

Παπαδερός_42

Ο Αλέξ. Πα­πα­δε­ρός με την εμπεριστατωμένη ομιλία του προ­σπά­θη­σε να ει­σα­γά­γει μια συ­νε­κτι­κή και ε­νο­ποι­η­τι­κή φόρ­μα, που να πη­γαί­νει πέ­ρα α­πό το δι­α­χω­ρι­σμό της μιας διάστασης από την άλλη, της κάθετης και της οριζόντιας, διαχωρισμός που δεν συμβαδίζει με την απαίτηση του Ευαγγελίου και των Πατέρων της Εκκλησίας. Προς αυτή την προοπτική αναπτύσσει και προτείνει τον όρο  «λει­τουρ­γι­κή δι­α­κο­νί­α» και καταδεικνύει ταυτόχρονα και τη σημασία της εφαρμογής του στη ζωή της Εκκλησίας.  Εξηγεί ό­τι «Λει­τουρ­γί­α» δεν ση­μαί­νει μό­νο μια λα­τρευ­τι­κή πρά­ξη, αλ­λά πο­λύ πε­ρισ­σό­τε­ρο μια ο­ρι­σμέ­νη «στά­ση ζω­ής», που έ­χει προ­έ­λευ­ση και κέν­τρο την ευ­χα­ρι­στια­κή λει­τουρ­γί­α και νο­εί­ται ως πε­ρι­χώ­ρη­ση της κα­θο­λι­κής ύ­παρ­ξης του αν­θρώ­που και του κό­σμου.

Επεκτείνοντας τη σκέψη του με βάση το λειτουργικό πνεύμα και ήθος που αποτελεί τη «μορφοποιό (ειδοποιό) αρχή» της Ορ­θο­δοξίας, θα κάνει μνεία, για πρώτη φορά στα οικουμενικά χρονικά, πάλι με δεύτερο συνθετικό το ουσιαστικό διακονία, περί «Μικροδιακονίας» και «Μακροδιακονίας» ή περί «μικροδιάστατης» και «μακροδιάστατης διακονίας». Με το όρο «Μικροδιακονία» εννοεί όλα τα μέτρα που παίρνονται σε ορισμένο τόπο και χρόνο, με σκοπό την περίθαλψη επί μέρους ατόμων ή ομάδων σε συγκεκριμένη κατάσταση ανάγκης και με συγκεκριμένα μέσα («θεραπευτική διακονία»). Με τον όρο «Μακροδιακονία» εννοεί τη συνειδητή και αποφασιστική στράτευση της Εκκλησίας για κοινωνική δικαιοσύνη και απελευθέρωση, για προστασία της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου και τη διαφύλαξη της δημιουργίας που στόχο έχει να καταστήσει μακροπρόθεσμα τη «Μικροδιακονία» περιττή («προληπτική διακονία»).

Με τα παραπάνω ο Παπαδερός όχι μόνο συμβάλλει στο άνοιγμα της ορθόδοξης θεολογικής σκέψης προς τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, αλλά βοηθάει στη διεύρυνση της κυρίαρχης μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του `60 οικουμενικής μεθόδου της φιλανθρωπικής βοήθειας («karitative Hilfe» ή «Projekthilfe»), επισημαίνοντας την αναγκαιότητα ανάπτυξης ευρύτερων κοινωνικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων, που στόχο δεν θα έχουν απλώς και μόνο την καταπολέμηση των συμπτωμάτων, αλλά κυρίως την υπέρβαση των αιτίων των αρνητικών κοινωνικών καταστάσεων. Η θέση αυτή ακόμη και σήμερα δεν γίνεται ευρέως αποδεκτή και δυσκολεύει πολλούς ορθόδοξους που επιμένουν στην άσκηση ελεημοσύνης του γνωστού σε όλους μας τύπου και στην παραδοσιακή «φιλανθρωπική» ιδρυματική αντίληψη της διακονίας.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω δεν πρέπει να παραλείψω να αναφέρω ότι ισχύει για τον τιμώμενο σήμερα ο χαρακτηρισμός που ο ίδιος είχε απευθύνει προς τον πρώτο Γενικό Γραμματέα του ΠΣΕ Visser ’t Hooft χρη­σι­μο­ποι­ών­τας μια πα­ρο­μοί­ω­ση α­πό την «Α­πο­λο­γί­α του Σω­κρά­τη». Ο Παπαδερός είχε χαρακτηρίσει τον Γενικό Γραμματέα ο­χλη­ρή «α­λο­γό­μυ­γα», που όπως αυτή κεν­τά το νω­θρό ά­λο­γο, το ε­νο­χλεί και το α­φυ­πνί­ζει, έτσι και αυτός λειτούργησε ως ενοχλητική «αλογόμυγα» στην παγκόσμια χριστιανοσύνη. Ο φίλος και συνοδοιπόρος του τιμώμενου π. Γεώργιος Τσέτσης μας διευκρινίζει ότι ο Αλέξ. Παπαδερός «ερέθιζε», «κέντριζε» και «πείραζε» κατά τη σαραντάχρονη συμμετοχή του στα διαχριστιανικά δρώμενα όσους ασχολούνταν με τα ζητήματα της χριστιανικής ενότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, προβάλλοντας ρηξικέλευθες θέσεις και προτάσεις.

Είναι τόσο μεγάλη η απήχηση στους διεθνείς θεολογικούς κύκλους των θέσεών του και της επεξεργασίας τους μετέπειτα, που κατέστησαν το έργο του αντιπροσωπευτικό των σύγχρονων τάσεων όχι μόνο της ορθόδοξης αλλά και της οικουμενικής θεολογίας. Όταν στις αρχές της δεκαετίας του 1990 στη Χαϊδελβέργη καθορίστηκε το θέμα της διατριβής μου, οι καθηγητές μου εκεί (Ulrich Duchrow και Theodor Strohm) μου συνέστησαν να ξεκινήσω, προκειμένου να καταλάβω το βαθύτερο νόημα του θέματός μου που είχε να κάνει με τη «λειτουργία μετά τη Λειτουργία», με την εμπεριστατωμένη και ρηξικέλευθη εισήγηση του Παπαδερού για τη «Λειτουργική διακονία».

Ο πρώην Γενικός Γραμματέας του ΠΣΕ, καθηγητής της Συστηματικής θεολογίας, Konrad Raiser συ­νο­ψί­ζει τη ση­μα­σί­α της προ­σφο­ράς της Ορ­θο­δο­ξί­ας κα­τά την πε­ρί­ο­δο που αρχίζει να δρα ο Παπαδερός και άλλοι μεγάλοι ορθόδοξοι θεολόγοι ως ε­ξής: «Οι κω­δι­κές φρά­σεις της ‘λει­τουρ­γι­κής δι­α­κο­νί­ας’ ή της ‘λει­τουρ­γί­ας με­τά τη Λει­τουρ­γί­α’ μας έ­δω­σαν να κα­τα­λά­βου­με με έ­ναν εν­τυ­πω­σια­κό τρό­πο ό­τι η εκ­κλη­σί­α ζει α­πό μια πρω­ταρ­χι­κή πρά­­ξη του μοι­ρά­σμα­τος, την ευ­χα­ρι­στί­α». Ο Martin Robra, επιτελικό στέλεχος του ΠΣΕ, α­να­φε­ρό­με­νος στο ί­διο θέ­μα υ­πο­γραμ­μί­ζει: «Η ευ­χα­ρι­στια­κή θε­ώ­ρη­ση ή­ταν για την οι­κου­με­νι­κή κί­νη­ση έ­να δώ­ρο της κοι­νω­νί­ας των Ορ­θο­δό­ξων Εκ­κλη­σι­ών. Πολ­λοί ορ­θό­δο­ξοι θε­ο­λό­γοι έ­χουν συμ­βά­λει στην πε­ραι­τέ­ρω α­νά­πτυ­ξη της οι­κου­με­νι­κής δι­α­κο­νί­ας… Με­τά τη Δι­ά­σκε­ψη της Κρή­της (1978) τα ε­ρε­θί­σμα­τα α­πό τις Ορ­θό­δο­ξες Εκ­κλη­σί­ες ή­ταν έ­να α­να­πό­σπα­στο μέ­ρος της θε­ο­λο­γι­κής-συ­στη­μα­τι­κής σκέ­ψης. Η υ­πό­μνη­ση της πα­ρά­δο­σης της πρώ­της εκ­κλη­σί­ας ή­ταν και πα­ρα­μέ­νει κέν­τρι­σμα για την Οι­κου­με­νι­κή Κί­νη­ση».

Τα περισσότερα έργα και οι επί μέρους μελέτες του, ιδίως αυτές που αναφέρονται σε θέματα οικουμενικής κοινωνικής ηθικής, διακονίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και ειρήνης, σε μεγάλες μορφές της Εκκλησίας και σε σημαντικούς εκπροσώπους των Γραμμάτων του Νέου Ελληνισμού, χρησιμοποιούνται με μεγάλη συχνότητα στην ορθόδοξη, ρωμαιοκαθολική και προτεσταντική θεολογική και ιστορική βιβλιογραφία. Δεν είναι τυχαίο ότι άρθρα του Αλέξ. Παπαδερού έχουν καταχωρηθεί και στα διεθνώς αναγνωρισμένα για την επιστημονική τους ευαισθησία εγκυκλοπαιδικά λεξικά Lexikon für Theologie und Kirche και Religion in Geschichte und Gegenwart.

Εν τω μεταξύ με τη βαθύτητα και τη δύναμη της σκέψης του και την ευρηματικότητα που τον διακρίνει, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο στα πλαίσια του Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Εκκλησιών (ΚΕΚ), όσο και σε εκείνα του ΠΣΕ, του οποίου ήταν μέλος Επιτροπών και Γενικών Συνελεύσεών του.

Ιδιαίτερα δραστηριοποιήθηκε στο ΚΕΚ. Από το 1974 έως το 2003 ήταν αιρετό μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Εκκλησιών (Γενεύη, 126 Εκκλησίες-Μέλη), ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Από τον Σεπτέμβριο του  1992 έως τον Μάρτιο του 1993 διετέλεσε Πρόεδρος του Συμβουλίου αυτού. Μέσα σε αυτά τα τριάντα χρόνια συνετέλεσε ώστε εντός ενός διεκκλησιαστικού οργάνου με ισχυρή προτεσταντική παρουσία να προβάλλει τις ορθόδοξες θέσεις σε όλες τις πρωτοβουλίες της Διάσκεψης και να ενισχύσει και θεσμικά τη φωνή της Ορθοδοξίας στις πνευματικές ζυμώσεις του δυτικοευρωπαϊκού χώρου σε πολύ ευαίσθητες μεταβατικές περιόδους.

Σημαντικός παράγοντας για την αποτελεσματική παρουσία του στο διαχριστιανικό προσκήνιο του ευρωπαϊκού χώρου ήταν και το ότι για πάνω από 30 έτη ήταν μέλος τῆς Διοικούσας Επιτροπής του Συνδέσμου των Χριστιανικών Ακαδημιών της Ευρώπης.

Ακόμη, ο Παπαδερός πρόσφερε ανεκτίμητες συμβολές όχι μόνο μέσω της συμμετοχής του στα διαχριστιανικά δρώμενα και κυρίως μέσω της άσκησης των διευθυντικών του καθηκόντων στην ΟΑΚ, αλλά και ως εκπαιδευτικός λειτουργός. Η παρουσίαση της γόνιμης συμβολής του και στον τομέα αυτό θα ξεπερνούσε κατά πολύ τον διαθέσιμο χρόνο που μου έχει δοθεί.

Θα περιοριστώ να αναφέρω ότι το 1965 διορίστηκε ως θεολόγος-Πάρεδρος του νεοσύστατου Παιδαγωγικού Ινστιτούτου του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, ύστερα από πρόταση του Προέδρου του Ινστιτούτου Καθηγητή Ιωάννη Κακριδή, όταν γινόταν σοβαρή προσπάθεια στην Ελλάδα για την αναγέννηση της Παιδείας (Γενικός Γραμματέας του Υπ. Παιδείας ο Ευάγγελος Παπανούτσος).

Τον Ιούλιο του 1967 απολύεται από τη δικτατορία. Επανέρχεται στην υπηρεσία το 1974, στην οποία θα παραμείνει έως το 1999.

Το 1989 μετέβη ως Επισκέπτης Καθηγητής σε θεολογική Σχολή του Σικάγου (McCormick Theological Seminary). Έλαβε μέρος σε πολλές επίσημες αποστολές προς Εκκλησίες και έδωσε πολυάριθμες διαλέξεις σε πολλά Πανεπιστήμια και κυρίως στο Πανεπιστήμιο του Graz της Αυστρίας.

Από το 1995 έως το 1999 ήταν μέλος της Συγκλήτου του Συμβουλίου της Ευρώπης για το εκπαιδευτικό-πολιτισμικό πρόγραμμα «Cultural Routes- Monastic Influence».

Ο τιμώμενος, άνθρωπος πολύπλευρος, ανήσυχος, με πλούτο χαρισμάτων, θα υποστηρίξει και την πνευματική-καλλιτεχνική κίνηση που ξεκίνησε μέσα από δραστηριότητες της ΟΑΚ και οδήγησε στη δημιουργία της Εταιρείας Θεάτρου Κρήτης (Ε.ΘΕ.Κ.). Ήταν συνιδρυτής και πρώτος αιρετός Πρόεδρος (1973-83) της Εταιρείας Θεάτρου, του πρώτου καλλιτεχνικού θεσμού πολιτισμικής αποκέντρωσης  στην Ελλάδα. Η Ε.ΘΕ.Κ. υπήρξε το πρότυπο για τα σημερινά Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα της χώρας.

Για την πέρα από τα συνηθισμένα μέτρα διακονία του και προσφορά στην Εκκλησία, τα θεολογικά γράμματα, την προσπάθεια οικοδόμησης ενός πολιτισμού ειρηνικού διαλόγου και συμφιλίωσης, ο Αλέξ. Παπαδερός έχει λάβει πολλές τιμητικές διακρίσεις, όπως το Οφίκιο του Άρχοντος Υπομνηματογράφου του Οικουμενικού Πατριαρχείου από τον αείμνηστο Πατριάρχη Αθηναγόρα (1968), Παράσημα Πατριαρχείων, καθώς και Ομοσπονδιακό Παράσημο Γερμανίας από τον Πρόεδρο Richard von Weizsäcker, ύστερα από επίσκεψή του στην Ακαδημία Κρήτης.

Από το 2001 είναι Τακτικό Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών.

Σε αυτή τη πολυκύμαντη διακονία και επίπονη ανηφορική πορεία άξια συμπαραστάτης υπήρξε η Θεσσαλονικιά σύζυγός του Άννα Πολυχρονιάδου, απόφοιτος του Τμήματος Γαλλικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, μητέρα των ταλαντούχων παιδιών τους και διαπρεπών επιστημόνων, της Μαρίας (ιατρού) και του Πολυχρόνη (αστροφυσικού) που τους έχουν χαρίσει τρία εγγόνια.

Παπαδερός_151

Κυρίες και κύριοι, αξιότιμοι και εκλεκτοί παρευρισκόμενοι,

Κάθε απόπειρα να παρουσιαστεί ο βίος και το έργο μιας πολυδιάστατης προσωπικότητας που της δόθηκε η ευλογία και η ευκαιρία να ολοκληρώσει οραματισμούς για τους οποίους συνήθως απαιτούνται περισσότερες της μιας ζωές, περιέχει τον κίνδυνο της σχηματοποίησης και της παραμόρφωσης. Αναδέχθηκα τον κίνδυνο γιατί το ταξίδι ήταν για μένα προκλητικό και ιδιαίτερα γοητευτικό, γιατί οι καρποί που έδρεψα ήταν πολλοί και εύχυμοι και γιατί επιθυμούσα να εκπληρώσω ένα χρέος σε έναν οικουμενικό εργάτη του διάλογου και της συμφιλίωσης.

Εντιμολογιώτατε κύριε Αλέξανδρε Παπαδερέ,

Η παρουσία σας σήμερα σε αυτό το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα, όπου καλλιεργείται το ελεύθερο φρόνημα, η επιστήμη, ο πολιτισμός, η εξωστρέφεια, οι διεθνείς συνεργασίες είναι γεγονός σημαντικό.

Ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός είναι για το Τμήμα Θεολογίας, το οποίο από τότε που ιδρύθηκε τάχθηκε υπέρ της Οικουμένης και υπέρ κάθε ειρηνικού και συμφιλιωτικού έργου. Καλλιέργησε και καλλιεργεί μέσα από όλους τους Τομείς και τις δραστηριότητές του τον σεβασμό προς την ετερότητα, την ελευθερία του άλλου, την αναγνώριση των θετικών πλευρών της συνύπαρξης προς αντιμετώπιση προβλημάτων κοινού ενδιαφέροντος. Θεωρεί, όπως και εσείς, τον διαχριστιανικό, διαθρησκειακό και διαπολιτισμικό διάλογο ως αντίδοτο στην τρομοκρατία, στον ρατσισμό, στον φανατισμό, στον χωρίς επίγνωση ζήλο και στον κάθε λογής αποκλεισμό. Συνεπές σε αυτή τη δέσμευσή του και την ενασχόλησή του, το Τμήμα έχει κάθε λόγο να τιμήσει έναν θεολόγο του καιρού μας, έναν στοχαστή, έναν οικουμενικό εργάτη με διεθνή ακτινοβολία που δραστηριοποιήθηκε υποδειγματικά και αποτελεσματικά σε αυτά τα πεδία. Για αυτό σας αναγορεύει δικαίως επίτιμο διδάκτορά του.

Μαζί με την ανυπόκριτη χαρά που σας έχουμε κοντά μας εδώ, πρόσωπο προς πρόσωπο, δεχθείτε τις πιο εγκάρδιες ευχές όλων μας να πετύχει και η προσπάθεια της Εταιρείας που ως Πρόεδρος ξεκινήσατε πρόσφατα, ακάματος και δημιουργικός όπως είστε, για την ίδρυση Μουσείου της Μάχης της Κρήτης, της Κατοχής και της Αντίστασης και σε σύνδεση με αυτό για τη λειτουργία, σε συνεργασία με επιστημονικά Ιδρύματα, Διεθνούς Σχολείου Μνήμης, Ειρήνης και Προστασίας της Φύσης και της Ζωής.

Δεχθείτε τέλος και τις πιο θερμές ευχαριστίες μας για όσα προσφέρατε, αλλά και για το παράδειγμά που μας δίνετε με τη ζωή σας, το οποίο μας δείχνει πόσο αξίζει να ζει κανείς και να πορεύεται «επέκεινα του ανθρωπίνως εφικτού».

Παπαδερός_184

Χρησιμοποιήθηκαν:

Διακονία–Διάλογος–Καταλλαγή, Κ. Ζορμπάς (επ.), εκδ. Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης, Κολυμπάρι–Χανιά 2018.

Ειρηναίος Γαλανάκης (Μητροπολίτης), Η πολιτική ευθύνη του Χριστιανού, Καστέλι 1963.

Ειρηναίος Γαλανάκης (Μητροπολίτης), Εκκλησία και Σύγχρονος Κόσμος, Αθήνα 1971.

Η Κρήτη τιμά τον Αλέξανδρο Κ. Παπαδερό, έκδοση Φιλολογικού Συλλόγου «Ο Χρυσόστομος», Χανιά 2011 (ιδίως ελήφθησαν υπόψη: Αλέξανδρος Κ. Παπαδερός, «Βιογραφικά», Ισμήνη Κριάρη-Κατράνη, «Αλέξανδρος Παπαδερός – Σταθμοί μιας πορείας», Φάνης Κακριδής, «Από τις σπουδές στην καταξίωση», Γρηγόριος Λαρεντζάκης, «Διαλογική Μαρτυρία της Ορθοδοξίας», π. Γεώργιος Τσέτσης, «Αλέξανδρος Παπαδερός – Μια ενοχλητική ‘αλογόμυγα’ στη διακονία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Οικουμένης», Νικόλαος Εμμ. Τζιράκης, «Μια ματιά στο εκπαιδευτικό και συγγραφικό έργο του Αλέξανδρου Παπαδερού»).

Παπαδερός, Αλ., «Η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης. Το Ίδρυμα και οι σκοποί του», Διάλογοι Ευθύνης, τόμ. 1, τεύχ. Α΄, 1968-1970, εκδ. Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, Γωνιά Κισάμου Χανίων 1971, 66-87.

Παπαδερός, Αλ., «Λειτουργική Διακονία», στον τόμο: Λειτουργική Διακονία. Η κοινωνική αποστολή της Εκκλησίας στο σύγχρονο κόσμο. Πρακτικά Διορθόδοξου Διασκέψεως, εκδ. Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, Χανιά 1981, 23‐83.

Παπαδερός, Αλ., Οικουμενισμός: Κλήση και Πρόκληση, Γωνιά Χανίων 1984.

Παπαδερός, Αλ., «Πρόσωπον προς πρόσωπον: ετερότητα και κοινωνία», Θεολογία και κόσμος. Τιμητικός Τόμος στον Καθηγητή Γεώργιο Ι. Μαντζαρίδη, εκδ. Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 2004, 445-460.

Παπαδερός, Αλ., Πίστη–Επιστήμη–Ζωή. Η Ορθοδοξία σε διάλογο, Χανιά 2007.

Παπαδερός, Αλ., Μετακένωσις. Ελλάδα-Ορθοδοξία-Διαφωτισμός κατά τον Κοραή και τον Οικονόμο, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2010.

Παπαδερός, Αλ., Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης. Τα πρώτα σαράντα χρόνια, Αθήνα 2011.

Τσομπανίδης, Στ., Μετα-λει­τουρ­γί­α: Η συμμετοχή της Ορ­θό­δο­ξης Εκ­κλη­σί­ας και θε­ολογίας στην κοι­νή χρι­στι­α­νι­κή μαρ­τυ­ρί­α γι­α δι­και­ο­σύ­νη, ει­ρή­νη και α­κε­ραι­ό­τη­τα της δη­μι­ουρ­γί­ας, Εκδ. Πουρναράς, Θεσ­σα­λο­νί­κη 2009.

Τσομπανίδης, Στ., «Ειρηναίος Γαλανάκης (Μητροπολίτης Κισάμου και Σελίνου)–Οικουμενικός διάλογος και ειρήνη: προσδιοριστικά της πορείας ενός ταπεινού ιεράρχη», του ίδιου, Οικουμενικά Πορτρέτα. Εκκλησιολογικές και κοινωνικοηθικές προσεγγίσεις, εκδ. Ostracon, Θεσσαλονίκη 2018.

Φούλτζαμ, Ρ. Φλεγόμενο στρώμα. Στοχασμοί για το νόημα της ζωής, εκδ. Δόμος, Αθήνα 2000.

Festschrift für Dr. Alexandros Papaderos, Ökumenisches Forum Nr.15 (Graz 1992).

Löwner, G., «ʹDIAKONIEʹ in der Orthodoxie ‐ die prophetische Dimension der Orthodoxen Akademie Kretas», Kirchen im Kontext unterschiedlicher Kulturen. Auf dem Weg ins dritte Jahrtausend, Chr. Felmy, et al. (Hrsg.), Göttingen 1991, 949‐956.

Papaderos, Al., «Erinnerungen für die Zukunft», στο: R. Gurney (Hg), 40 Jahre KEK, Genf 1999, 74–79.

Papaderos, Al., «The ‘gadfly’ on trial : The ‘political’ commitment of the World Council of Churches», στο: Voices of Unity. Essays in honor of Dr W. A. Visser ‘t  Hooft on the occasion of his 80th birthday, WCC, Geneva 1981, 78 -91  (21983).

Papaderos, Al., «Our Ecumenical Diakonia‐Both Large and Small», K. Slack (ed.), Hope in the Desert, WCC, Geneva 1986, 91‐106.

Παπαδερός_125

* Στον Martin Niemöller αποδίδεται το απόφθεγμα (σε διάφορες παραλλαγές): «Όταν οι Ναζί πήραν τους κομμουνιστές, σιώπησα, γιατί δεν ήμουν κομμουνιστής. Όταν έκλεισαν μέσα τους σοσιαλδημοκράτες, σιώπησα, αφού δεν ήμουν σοσιαλδημοκράτης. Όταν πήραν τους συνδικαλιστές, σιώπησα, επειδή δεν ήμουν συνδικαλιστής. Όταν πήραν τους Εβραίους, σιώπησα, γιατί δεν ήμουν Εβραίος. Όταν πήραν εμένα, δεν υπήρχε πια κανείς που να μπορούσε να διαμαρτυρηθεί».

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο Έπαινος του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού κατά την τελετή αναγόρευσής του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Η τελετή αναγόρευσης του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Παπαδερός_207

Τελετάρχης:

Κυρίες και κύριοι σας παρακαλώ να εγερθείτε για την είσοδο της Αντιπρυτάνεως Προγραμματισμού και Ανάπτυξης κυρίας Δέσποινας Κλαβανίδου, Καθηγήτριας του Τμήματος Νομικής του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής κυρίου Θεόδωρου Γιάγκου, καθηγητή του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας  καθηγητή κυρίου Παναγιώτη Σκαλτσή, των λοιπών καθηγητών του Τμήματος Θεολογίας και του τιμωμένου, Διδάκτορα Φιλοσοφίας και Άρχοντα Υπομνηματο-γράφου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας κυρίου Αλέξανδρου Παπαδερού.

Παπαδερός_16

Παρακαλείται ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας καθηγητής κύριος Παναγιώτης Σκαλτσής να κηρύξει την έναρξη της υπ” αριθμόν 23 δημόσιας πανηγυρικής Συνεδρίασης του Τμήματος Θεολογίας.

Ο Πρόεδρος του Τμήματος ανεβαίνει στο βήμα και κηρύσσει την έναρξη της Συνεδρίασης:

Παπαδερός_63

Κηρύσσω την έναρξη της υπ” αριθμόν 23 δημόσιας πανηγυρικής Συνεδρίασης του Τμήματος Θεολογίας με μόνο θέμα την αναγόρευση σε επίτιμο διδάκτορα του Διδάκτορα Φιλοσοφίας και Άρχοντα Υπομνηματογράφου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας κυρίου Αλέξανδρου Παπαδερού.

Τελετάρχης:

Παρακαλείται η Αντιπρύτανις του Πανεπιστημίου καθηγήτρια κυρία Δέσποινα Κλαβανίδου να απευθύνει χαιρετισμό.

Η Αντιπρύτανις: 

Παπαδερός_30

Τελετάρχης:

Παρακαλείται ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής καθηγητής κύριος Θεόδωρος Γιάγκου να απευθύνει χαιρετισμό.

Ο Κοσμήτορας: 

Παπαδερός_54

Τελετάρχης:

Παρακαλείται ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας καθηγητής κύριος Παναγιώτης Σκαλτσής να απευθύνει χαιρετισμό και να αναγνώσει το μήνυμα της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου.

Ο Πρόεδρος: 

Παπαδερός_76

Τελετάρχης:

Παρακαλείται ο καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας κύριος Στυλιανός Τσομπανίδης να ανέλθει στο βήμα για να εκφωνήσει τον έπαινο του τιμωμένου.

Στυλιανός Τσομπανίδης: 

Παπαδερός_88

Τελετάρχης:

Καλείται ο τιμώμενος διδάκτορας Φιλοσοφίας κύριος Αλέξανδρος Παπαδερός να εγερθεί

Παπαδερός_107

και

Καλείται ο Πρόεδρος του Τμήματος καθηγητής κ Παναγιώτης Σκαλτσής, να αναγνώσει το ψήφισμα και τον τίτλο.

Ο Πρόεδρος αναγιγνώσκει το Ψήφισμα και τον Τίτλο.

Παπαδερός_111

Τελετάρχης:

Καλείται το ακροατήριο να εγερθεί για την αναγόρευση:

Παπαδερός_133

Ο Πρόεδρος διαβάζει:

Επειδήπερ η Σύνοδος του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής τον διδάκτορα Φιλοσοφίας και Άρχονταν Υπομνηματογράφον της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας κύριον Αλέξανδρον Παπαδερόν άξιον απέφηνεν του επιτίμου τούτου διδακτορικού αξιώματος, η δέ ΑντιΠρύτανις του Πανεπιστημίου τη τούτου γνώμη επινεύει

Παπαδερός_131

Ο Πρόεδρος στρέφεται προς την Ανaπληρώτρια Πρύτανη, η οποία κάνει νεύμα ότι επινεύει για την  απόδοση του τίτλου.

Ο Πρόεδρος συνεχίζει:

δια ταύτα εγώ Παναγιώτης Ιωάννου Σκαλτσής, Καθηγητής Λειτουργικής, εν δέ τω παρόντι χρόνω Πρόεδρος του της Θεολογίας Τμήματος της Θεολογικής Σχολής, χρώμενος τη δυνάμει, ην παρά των πανεπιστημιακών νόμων και παρά του Τμήματος περιβέβλημαι, τον διδάκτορα Φιλοσοφίας και Άρχοντα Υπομνηματογράφον της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας κύριον Αλέξανδρον Παπαδερόν επίτιμον διδάκτορα της Θεολογίας αναγορεύω και πάσας  αυτώ   τας  προνομίας  τας  τω   πανεπιστημιακώ   τούτω   άξιώματι  παρομαρτούσας απονέμω.

Παπαδερός_129

Τελετάρχης

Ακολουθεί η επίδοση των μεμβρανών από τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας καθηγητή κύριο Παναγιώτη Σκαλτσή.

Παπαδερός_147

Ακολουθεί το καρφίτσωμα του διασήμου από τον Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής καθηγητή κύριο Θεόδωρο Γιάγκου.

Παπαδερός_158

Ακολουθεί η επίδοση της τιμητικής πλακέτας στον τιμώμενο από την ΑντιΠρύτανι του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καθηγήτρια κυρία Δέσποινα Κλαβανίδου.

Παπαδερός_173

Τελετάρχης:

Παρακαλείται ο νέος επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Θεολογίας κύριος Αλέξανδρος Παπαδερός να ανέλθει στο βήμα για την ομιλία του με θέμα «Πρόσωπον προς Πρόσωπον».

Ο νέος επίτιμος διδάκτορας ανέρχεται στο βήμα και ακολουθεί η ομιλία του.

Παπαδερός_196

Τελετάρχης:

Καλείται ο Πρόεδρος του Τμήματος καθηγητής κύριος Παναγιώτης Σκαλτσής να κηρύξει το πέρας αυτής της πανηγυρικής Συνεδρίασης.

Παπαδερός_222

Ο Πρόεδρος:

Κηρύσσω τη λήξη αυτής της δημόσιας πανηγυρικής Συνεδρίασης του Τμήματος Θεολογίας με μόνο θέμα την αναγόρευση σε επίτιμο διδάκτορα του διδάκτορα Φιλοσοφίας και Άρχοντα Υπομνηματογράφου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας κυρίου Αλέξανδρου Παπαδερού.

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η τελετή αναγόρευσης του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Ο χαιρετισμός του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ καθηγητή Παναγιώτη Σκαλτσή στην τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού

Παπαδερός_211

Αξιότιμη κ. Αναπληρώτρια  Πρύτανη

Κύριε Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής

Σεβασμιώτατοι

Σεβαστοί Πατέρες εκπρόσωποι ομόρων Μητροπόλεων

Σεβαστοί Ομότιμοι Καθηγητές

Αγαπητοί φοιτητές & φοιτήτριες

Κυρίες και Κύριοι

Σεβαστέ και Αγαπητέ κ. Παπαδερέ,

Με ξεχωριστή χαρά το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης τιμά απόψε τον Δρ. Φιλοσοφίας και Άρχοντα Υπομνηματογράφο της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, κ. Αλέξανδρο Παπαδερό, με τον τίτλο του Επίτιμου Διδάκτορα, σε εφαρμογή της από της 29ης Νοεμβρίου 2018 ομόφωνης απόφασης της Συνέλευσής του Τμήματος «ναγνωρίζοντας τή συμβολή του κ. Ἀλέξανδρου Παπαδεροῦ στή σύνδεση Ἐκκλησίας καί κοινωνίας, ἀλλά καί στήν ἀνάπτυξη ἑνός ὑπεύθυνου διαλόγου ὄχι μόνο γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς ἑνότητας τῶν χριστιανῶν, ἀλλά καί διαλόγου μέ τίς ἄλλες θρησκεῖες, τήν ἐπιστήμη καί τόν πολιτισμό». Οι καθηγητές που υπέγραψαν τη σχετική πρόταση είναι οι: Παναγιώτης Σκαλτσής, Χρυσόστομος Σταμούλης, Στυλιανός Τσομπανίδης, Παναγιώτης Παχής, Ηλίας Ευαγγέλου, Μιλτιάδης Κωνσταντίνου καί Νικόλος Μαγγιώρος.

Άνδρας σοφός και επιστήμων ο κ. Παπαδερός, εργάσθηκε άοκνα και σταθερά επί δεκαετίες για το άνοιγμα της θεολογικής σκέψης προς τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, συνέβαλε στη σύνδεση Εκκλησίας και κοινωνίας και κοπίασε για την οικοδόμηση ενός κόσμου άξιου, όπως ο ίδιος γράφει, να κατοικείται από τον άνθρωπο (στο έργο Λειτουργική Διακονία. Η κοινωνική αποστολή της Εκκλησίας στο σύγχρονο κόσμο. Πρακτικά Διορθοδόξου Διασκέψεως της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, Χανιά 1981, σ. 50). Για τις σπουδές του τιμωμένου, τις δραστηριότητες, τις πρωτοβουλίες του, τις τιμητικές διακρίσεις και εν γένει την πολυσχιδή του προσωπικότητα και διακονία θα ακούσουμε στη συνέχεια από τον Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας, με γνωστικό αντικείμενο «Οικουμενική Κίνηση: ιστορία και Θεολογία», κ. Στυλιανό Τσομπανίδη.

Στο δικό μας χαιρετισμό θα κάνουμε λόγο πρώτον για το βαθύτερο νόημα που ο κ. Παπαδερός προσδίδει στην έννοια της διακονίας του ανθρώπου, ως λειτουργικής διακονίας και έκφραση αλληλεγγύης, δεύτερον για το περιεχόμενο του αγώνα για ένα δικαιότερο, ελεύθερο και ειρηνικό κόσμο, και τρίτον για την ανάγκη συμμετοχής όλου του πληρώματος στη ζωή και το έργο της Εκκλησίας.

α) Θέλοντας να αναδείξει την καθολικότητα της χριστιανικής αγάπης, ως διακονία δηλαδή όλων των αναγκών του συνανθρώπου, την τοποθετεί στον πνευματικό χώρο του λειτουργικού γεγονότος, όπου ο άνθρωπος αισθάνεται αποδοχή και θαλπωρή και ασφάλεια, όπου ο καθένας προσεγγίζει και υπηρετεί τον άλλον ως αδελφό εν Χριστώ και πριν την Κοινωνία συμφιλιώνεται μαζί του. «Ἡ Ἐκκλησία –γράφει– εἶναι ἐκείνη, στή ζωή τῆς ὁποίας τό ἓν Πνεῦμᾳ διανέμει τά χαρίσματα καί τά διακονήματα (Α΄ Κορ. 12), ὥστε νά μεριμνοῦν ὁμόψυχα τά μέλη ‘ὑπέρ ἀλλήλων’, νά βαστάζουν ἀμοιβαῖα τή θλίψη καί τή χαρά, πρός οἰκοδομή τοῦ σώματος. Κάθε χάρισμα χορηγεῖται γιά τήν ἐκτέλεση ὁρισμένης διακονίας, πού ἀναθέτει ὁ Θεός ἀπό τό πλήρωμα τῆς Χάριτός Του καί ἐπιτελεῖται μόνο ‘τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος’ καί στό ὄνομα τοῦ ἑνός Κυρίου» (Λειτουργική Διακονία…, σ. 32).

Η λειτουργική διακονία κατά τον κ. Παπαδερό εκφράζει μία ορισμένη στάση ζωής, καθόσον το γεγονός που την εμπνέει, η «Λειτουργία», έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την καθολικότητα και την ενότητα, την περιχώρηση της καθολικής ύπαρξης του ανθρώπου και του κόσμου. Στη βάση αυτή αποκτά ιδιαίτερο νόημα και η αλληλεγγύη, το να μην κλείνεται ο καθένας στον εαυτό του, αλλά να ανοίγεται στους άλλους ελεύθερα και αγαπητικά και κατά τις επιταγές του ορθοδόξου ήθους να γίνεται «τῆς ἐλεημοσύνης τεχνίτης» (Ιωάννου Χρυσοστόμου, Ομιλία εις το κατά Ματθαίον 71,3).

Παπαδερός_7

Όσοι ακριβώς εμφορούνται από αυτό το πνεύμα μπορούν «νά βαστάζουν ἀλλήλων τά βάρη (Γαλ. 6,2), νά φέρουν οἱ δυνατοί τά ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων (Ρωμ. 15,1). Γιατί γνωρίζουν ὅτι χρωστοῦν τό ‘ζῆν’ στό γεγονός τῆς προσλήψεώς τους ἀπό τό Χριστό καί ὅτι ἑπομένως ὀφείλουν ὑπακοή στήν παραίνεση ‘προσλαμβάνεσθε ἀλλήλους’ (Ρωμ. 15,7), χωρίς διάκριση, χωρίς ὅρους καί ὅρια» (Λειτουργική Διακονία…, σ. 47).

β) Αναφερόμενος στον αγώνα της Εκκλησίας ο κ. Παπαδερός για έναν κόσμο ελεύθερο, πιο δίκαιο και πιο ειρηνικό επικαλείται τη φωνή των Πατέρων για την αγάπη του ενός προς τον άλλον, για τα προβλήματα που δημιουργεί στις ανθρώπινες σχέσεις η πλεονεξία και η αδικία. Στο πνεύμα αυτό εντάσσεται π.χ. και ο λόγος του Μεγάλου Βασιλείου· «Τοῦ πεινῶντος ἐστίν ὁ ἄρτος, ὅν σύ κατέχεις, τοῦ γυμνητεύοντος τό ἱμάτιον, ὅ σύ φυλάσσεις ἐν ἀποθήκαις, τοῦ ἀνυποδήτου τό ὑπόδημα, ὅ παρά σοί κατασήπεται, τοῦ χρήζοντος τό ἀργύριον, ὅ κατορύξας ἔχεις» (Μεγάλου Βασιλείου, PG 35, 892).

Σε διαχρονικό επίπεδο επίσης η Ορθόδοξος Εκκλησία επιδοκίμασε πάντοτε, ενίσχυσε ή ανάλαβε η ίδια να κατευθύνει τους αγώνες των λαών της για τη διατήρηση ή την ανάκτηση της ελευθερίας τους. Ανάμεσα στις πιο ένδοξες σελίδες της Ιστορίας της λογαριάζει εκείνες ακριβώς που εξιστορούν, πώς σε ώρες μεγάλων αποφάσεων στάθηκε στο πλευρό των λαών της, παρηγορήτρια και συναρωγός, πώς διατήρησε σχολεία κρυφά για τη διάσωση της πίστης και της εθνικής ταυτότητας των λαών, πως αναμίχθηκε πάντα και σταθερά σε κάθε μορφή φυλετικών διακρίσεων και ρατσιστικών επιλογών (βλ. Λειτουργική Διακονία…, σσ. 51-56).

Η Εκκλησία σημειώνει «ὀφείλει νά μαρτυρεῖ καί νά διαγγέλλει τό μέγα ἔλεος τοῦ Θεοῦ σέ μίαν ἀνελήμονα κοινωνία καί φιλαυτίας, τῶν ἀνταγωνισμῶν καί τοῦ πολέμου πάντων ἐναντίον πάντων καί γιά τά πάντα, νά προάγει διανθρώπινη ἀναστροφή ἀνοχῆς καί ἀλληλεγγύης καί νά φωτίζει τά σκοτάδια τῆς ἀνθρώπινης διάνοιας καί τῆς κοινωνικῆς συμβίωσης (δίκαιο, οἰκονομία, ἐργασία κ.λπ.), μέ μιάν ἀκτίνα χριστιανικῆς ἀγάπης καί ἐλπίδας. Ὄχι βέβαια γιά νά μετατρέψει τή γῆ σέ παράδεισο, ἀλλά γιά νά παρεμποδίσει τή μετάπτωσή της σέ κόλαση γιά τόν ἄνθρωπο» (Λειτουργική Διακονία…, σ. 48).

γ) Από τους πρώτους που μίλησαν και έθεσαν θέμα για την ανάγκη συμμετοχής όλου του πληρώματος στη ζωή και το έργο της Εκκλησίας είναι ο κ. Αλέξανδρος Παπαδερός. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος στην Εισηγητική του ομιλία κατά την έναρξη των εργασιών της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου παραπέμπει στον κ. Παπαδερό όταν γράφει ότι «ἡ Σύνοδος δέν συνέρχεται γιά τόν ἑαυτόν της· συνέρχεται δι΄όλον τόν λαόν τοῦ Θεοῦ, δι’ ὅλον τόν κόσμον»· όταν δηλαδή «ὁ συνοδικός τρόπος ζωῆς λειτουργεῖ σωστά, δηλαδή συλλογικά καί συμμετοχικά σέ ὅλα τά ἐπίπεδα, τότε τό ‘σῶμα’ ἐνεργεῖ διά τῆς Συνόδου καί ἡ Σύνοδος ὑπέρ τοῦ ‘σώματος’, τότε τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας γίνεται πραγματικά θεματοφύλακας τῆς Ὀρθόδοξης πίστης καί τῆς κατά Χριστόν ζωῆς· περιφρουρεῖ τήν ἑνότητα καί τήν ἀλήθεια καί δραστηριοποιεῖται δυναμικά μέσα στόν κόσμο» (Αλ. Παπαδερού, Ἡ Σύνοδος σέ σχέση μέ τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας καί τόν κόσμο, Χανιά 1978, σσ. 14-15· 22-23).

Παπαδερός_181

Λειτουργική λοιπόν διακονία και αλληλεγγύη, αγώνας για την δικαιοσύνη, ειρήνη και ελευθερία στον κόσμο και συμμετοχή του πληρώματος της εκκλησιαστικής ζωής αποτελούν στοιχεία της θεολογικής σκέψης και της κοινωνικής ευαισθησίας του κ. Αλεξάνδρου Παπαδερού. Το Τμήμα Θεολογίας εκτιμώντας ακριβώς την πολυσήμαντη προσφορά του στη συνεργασία Εκκλησίας και Κοινωνίας, την συμβολή του για την κατανόηση και καθιέρωση του διαλόγου τόσο ως «διαλογικής μαρτυρίας», όσο και ως «λειτουργικής διακονίας», αλλά και τις πρωτοβουλίες του για την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αισθάνεται ιδιαίτερη χαρά για την απονομή στον κ. Παπαδερό του τίτλου του Επίτιμου Διδάκτορα. Τούτο αποτελεί ελάχιστη αναγνώριση της πολύπλευρης προσφοράς του στην Εκκλησία, την Κοινωνία, τον Πολιτισμό και την Επιστήμη.

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο χαιρετισμός του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ καθηγητή Παναγιώτη Σκαλτσή στην τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού

Ο χαιρετισμός του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ καθηγητή Θεοδώρου Ξ. Γιάγκου στην τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού

Παπαδερός_165

Τον Οκτώβριο του παρελθόντος έτους, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου, Προκαθημένων ή εκπροσώπων άλλων Ορθοδόξων Εκκλησιών, του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας καθώς και άλλων υψηλόβαθμων προσκεκλημένων του εκκλησιαστικού, πολιτικού και ακαδημαϊκού κόσμου, πραγματοποιήθηκαν στην Ορθόδοξη Ακαδημία της Κρήτης οι πανηγυρικές εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση πενήντα χρόνων από την ίδρυσή της. Οι ομιλητές εξήραν το συντελεσθέν έργο, με τεκμηριωμένο λόγο, αποδίδοντας τον οφειλόμενο έπαινο. Χαρακτηριστικό είναι ότι όλοι συνέκλιναν στην επισήμανση της πρωτοποριακής συμβολής του σήμερα τιμωμένου, Άρχοντος Υπομνηματογράφου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Αλέξανδρου Παπαδερού, του συνιδρυτή και επί σαράντα χρόνια διευθυντή της Ακαδημίας.

Οι αριθμοί και η ποιότητα των δράσεων της δικαιολογούν πλήρως την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Θεολογίας να αναγορευθεί επίτιμος διδάκτορας της Θεολογίας. Ως Κοσμήτορας της Σχολής συγχαίρω και επαινώ τους συναδέλφους για την πρωτοβουλία τους.

Από την πολύχρονη και αμείωτη δραστηριότητα της Ακαδημίας θα αναφέρω εντελώς ενδεικτικά ορισμένα που μαρτυρούν την εξιδιασμένη συμβολή του τιμωμένου. Μέχρι το 2008, οπότε παραιτήθηκε από τη διεύθυνση της Ακαδημίας, οργανώθηκαν περίπου δύο χιλιάδες συνέδρια: δηλ. συναντήσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας με τις άλλες χριστιανικές εκκλησίες, σε ένα πνεύμα αλληλοκατανόησης και αλληλογνωριμίας, συνέδρια θεολογικά, παιδαγωγικά, ποιμαντικά, κοινωνιολογικά, λόγου και τέχνης, με εκλεκτούς συνέδρους και με κοινή συνισταμένη την ανάδειξη της ευθύνης της Εκκλησίας απέναντι στις προκλήσεις της επιστήμης και των ποικίλων κοινωνικών προβλημάτων.

Η Ακαδημία καλλιέργησε συστηματικά τη θεολογική έρευνα στην Κρήτη, δηλαδή σε ένα χώρο που πριν δεν υπήρξε άλλο ίδρυμα αυτού του επιπέδου, προσφέροντας πρωτοποριακή μαρτυρία και βεβαίως προέβαλε τη Μεγαλόνησο ως ένα σπουδαίο θεολογικό κέντρο. Έτσι δικαιολογείται απόλυτα ο προσφυής χαρακτηρισμός της Κρήτης από τον Οικουμενικό Πατριάρχη ως «της ναυαρχίδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου». Επισφράγισμα της αναγνώρισης της Ακαδημίας ήταν η απόφαση της Συνάξεως των Προκαθημένων (Γενεύη, Ιανουάριος 2016) να συγκληθεί το 2016 στους χώρους της η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Από την ιστορία των συνόδων γνωρίζουμε ότι οι μεγάλες και οικουμενικές σύνοδοι συγκαλούνταν συνήθως σε σπουδαίους ναούς. Μνημονεύω ενδεικτικά την Αγία Ειρήνη και την Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι μια τέτοια σύνοδος είναι πράξη τελεσουργίας. Εξάλλου οπουδήποτε διατυπώνεται η ορθόδοξη πίστη, που είναι πράξη αγιοπνευματική, δηλαδή προϋπόθεση και συνέχεια της θείας ευχαριστίας, ο χώρος της συγκλήσεως των ορθοδόξων προσλαμβάνει ιδιότυπο κύρος. Όταν ο σήμερα τιμώμενος έκανε τα πρώτα βήματα της σύστασης της Ακαδημίας, είμαι βέβαιος ότι δεν φανταζόταν ότι οι κόποι του θα τύγχαναν τέτοιας ευλογίας και αναγνώρισης.

Παπαδερός_48

Στην παρούσα πανηγυρική τελετή οφείλω να στρέψω τη σκέψη μου σε δύο πρόσωπα που χάρισαν έμπνευση στον τιμώμενο. Ήταν οι δύο πυλώνες, όπου θεμελιώθηκε αδιάσειστα το έργο του: ο μητροπολίτης Κισάμου και Σελίνου κυρός Ειρηναίος, μια εμβληματική μορφή που κατέθεσε και υποστήριξε με έργα και λόγια την κοινωνική διδασκαλία και πράξη της Εκκλησίας, και ο αείμνηστος πατριάρχης Αθηναγόρας, ο οποίος άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στον σύγχρονο χριστιανικό κόσμο με τα σπουδαία οράματα και ανοίγματά του. Αυτές οι προσωπικότητες έδωσαν πνοή στη φιλοπρόοδο και ζέουσα από αγάπη ψυχή του τιμωμένου για την Εκκλησία και τον άνθρωπο.

Καθώς ο πατριάρχης Αθηναγόρας διαπίστωνε τις δυσοίωνες καταστάσεις που ζούσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο τότε εντός της Τουρκίας καθώς και τις αρνητικές συνέπειες για τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, αποφάσισε την ίδρυση τριών πατριαρχικών κέντρων εκτός της Τουρκίας, με ιδιαίτερη στόχευση το καθένα. Το κέντρο στο Σαμπεζύ της Γενεύης είναι ένας χώρος συνάντησης και διαλόγου των χριστιανών όλων των ομολογιών, το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών είναι ένας χώρος καλλιέργειας των πατερικών σπουδών, ήτοι μελέτης της ορθόδοξης αυτοσυνειδησίας, η δε μνημονευθείσα Ακαδημία της Κρήτης, είναι ένας χώρος για τον οποίο θα γίνει ειδικότερος λόγος στη laudatio της αποψινής πανηγυρικής συνεδρίας.

Και στα τρία κέντρα συναντώνται με ένα ξεχωριστό τρόπο τιμώντες και τιμώμενος, καθόσον το έργο αμφοτέρων των πλευρών αλληλοπεριχωρείται σε μια αγαστή συνεργασία και με φόντο πάντοτε τη διακονία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Δανειζόμενος τον κοραϊκό όρο «μετακένωσις», θέμα με το οποίο ασχολείται στη διδακτορική του διατριβή ο τιμώμενος και μεταπλάθοντας λίγο το περιεχόμενο αλλά όχι τις αρχές, που υπονοούνται από τον όρο, επιθυμώ να υπογραμμίσω τη συμβολή της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης στη μετακένωση του θεολογικού λόγου στον χριστιανικό κόσμο. Είναι αλήθεια ότι η Σχολή μας, στο μέτρο που καλλιεργεί με συνέπεια τη μελέτη των πηγών και παράλληλα αφουγκράζεται τη θεολογική αγωνία του κόσμου, μπορεί να καταθέσει πειστικό λόγο, δηλαδή να γίνει ένα κέντρο πνευματικής μετακένωσης.

Παπαδερός_159

Κυρία Αναπληρώτρια Πρύτανη,

Το Α.Π.Θ. καυχάται για το υψηλό επίπεδο επιστημονικής έρευνας και εκπαίδευσης, το οποίο αξιολογείται θετικά με βάση τα σύγχρονα διεθνή ακαδημαϊκά κριτήρια. Ως Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής με τους συναδέλφους μου καυχώμεθα για την προσφορά της στον Ορθόδοξο κόσμο. Όμως η τάση της εξωστρέφειας μπορεί να μας απομακρύνει από το παράδειγμα όλων εκείνων των ρομαντικών ερευνητών, που παρέμειναν έγκλειστοι στο επιστημονικό τους «ταμίειον» και αφιέρωναν πολύ χρόνο και κόπο, ιδιαίτερα ως υπηρέτες των ανθρωπιστικών σπουδών. Αυτοί οι άνθρωποι μας λείπουν σήμερα. Μας αρέσει να λέμε εύκολα λόγια και να οργανώνουμε εύκολες δράσεις, αυτές που κάνουν απαστράπτουσα την εικόνα, αλλά όμως δεν χαράσσουν δημιουργικούς δρόμους. Τέτοιος δεν είναι ο τιμώμενος. Το έργο του mutatis mutandis ήταν επίπονο και τελέσφορο. Είχε ρομαντισμό και όραμα. Τον ευχαριστούμε και του εύχομαι «παν το καταθύμιον» και έτη πολλά και ευφρόσυνα.

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο χαιρετισμός του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ καθηγητή Θεοδώρου Ξ. Γιάγκου στην τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Δρ. Αλέξανδρου Παπαδερού

Έβδομη επιστημονική συνάντηση των μελών του BIBLICUM για το ακαδημαϊκό έτος 2018-2019

BIBLICUM 2018-2019

H έβδομη επιστημονική συνάντηση των μελών του BIBLICUM το οποίο διοργανώνεται από τον Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 20 Μαΐου στις 19.30 στην αίθουσα του μουσείου στον 3ο όροφο της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Θυμίζουμε ότι η θεματική γύρω από την οποία κινούνται οι φετινές εισηγήσεις είναι «Η προς Ρωμαίους επιστολή του αποστόλου Παύλου». Η τελευταία εισήγηση της φετινής ακαδημαϊκής χρονιάς θα γίνει από τον Ποιμένα της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας Θεσσαλονίκης και υποψήφιο διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ κ. Σωτήριο Μπούκη και θα έχει θέμα: «Η δικαίωση στην προς Ρωμαίους επιστολή».

Κατηγορίες: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Έβδομη επιστημονική συνάντηση των μελών του BIBLICUM για το ακαδημαϊκό έτος 2018-2019

Ηλίας Ευαγγέλου, Η εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας στο διαδίκτυο … ὅτὶ ἐμωράνθησαν οἱ δεινοὶ συζητηταί

Fake News_51

Η εισήγηση του Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ στο επιστημονικό συνέδριο με θέμα: «Fake News και Εκκλησία: Όταν η αλήθεια δοκιμάζεται στον φυσικό της χώρο»

Νομίζω ότι αποτελεί κοινή διαπίστωση όλων των εισηγητών του παρόντος συνεδρίου ότι το ποίμνιο της Εκκλησίας γίνεται πολύ συχνά στόχος όσων ηθελημένα διασπείρουν ψηφιακές ψευδείς ειδήσεις και κακόβουλες διαδόσεις (Fake News), οι οποίες στοχεύουν στη καλλιέργεια πνευματικού φόβου και απειλής. Χωρίς να θέλουμε να υπεισέλθουμε σε άλλα επιστημονικά πεδία, στα οποία δεν είμαστε ειδικοί, από την εμπειρική και μόνο επαφή μας με το φαινόμενο είμαστε πεπεισμένοι ότι αυτού του είδους οι ειδήσεις και διαδόσεις είτε αποτυπώνουν την ανασφάλεια και την πνευματική ανωριμότητα όσων τις διασπείρουν και απαντούν στις δικές τους προσωπικές ανάγκες είτε αποτυπώνουν προσωπικές ιδιοτελείς στοχεύσεις και επιδιώκουν στη χειραγώγηση του «ιερού λείμματος», των «εκλεκτών», οι οποίοι πρέπει να παραμείνουν περιχαρακωμένοι και επομένως ελεγχόμενοι από τους «πνευματικούς τους ηγήτορες», οι οποίοι απολαμβάνουν την άσκηση πνευματικού ελέγχου.

Από τους δημιουργούς και διακινητές ψευδών ειδήσεων και κακόβουλων διαδόσεων και κοντά σε αυτές επίσης και ιδιοτελών και ανυπόστατων κρίσεων και αναλύσεων δεν ήταν δυνατό να διαφύγει ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα πρόσφατα γεγονότα στη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας· η απόδοση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας. Πιστεύουμε δε ότι αποτελεί απολύτως χαρακτηριστική περίπτωση που χρειάζεται διεξοδικότερη μελέτη.

****

Ακόμα και μια επιφανειακή και βιαστική έρευνα στο διαδίκτυο επιβεβαιώνει την παραπάνω διαπίστωση ειδικά για τον τρόπο που παρουσιάστηκε και εξακολουθεί να παρουσιάζεται το ζήτημα της εκχώρησης του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στην αναζήτησή μας για τη συγκέντρωση υλικού για την παρούσα ανακοίνωση στηριχθήκαμε σε ιστολόγια ειδησεογραφικού χαρακτήρα που δηλώνουν ότι υπηρετούν την ενημέρωση των αναγνωστών τους και όχι σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε προσωπικές ιστοσελίδες, οι οποίες αποτελούν χώρο καταγραφής και προβολής προσωπικών απόψεων, οι οποίες προφανώς και δεν αποσκοπούν στην ενημέρωση.

Σταχυολογώντας τις ψηφιακές ειδήσεις και κυρίως την παρουσίαση των απόψεων που διακινήθηκαν κατά το τελευταίο διάστημα σχετικά με το θέμα της εκχώρησης του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας μπορούμε να τις κατηγοριοποιήσουμε ως εξής:

Α. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και ιδιαίτερα ο Οικουμενικός Πατριάρχης αμφισβητεί την Παράδοση και την Τάξη της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας και επιδιώκει την ανάδειξή του ως υπερεπισκόπου της Ανατολής κατά το πρότυπο του παπικού πρωτείου της Ρωμαιοκαθολικής Δυτικής Εκκλησίας με την οποία επιδιώκει να ενωθεί σε μια αντικανονική ένωση. Είναι ενδεικτικοί ορισμένοι τίτλοι που είδαν το φως της ψηφιακής δημοσιότητας: 1. «Νέα πυρά Ιλαρίωνα: Παπικές φιλοδοξίες του Φαναρίου – Επιβιώσαμε 10 αιώνες χωρίς κοινωνία με την Ρώμη»[1]. 2. «Το κόλπο γκρόσο για την ταφόπλακα στην Ορθοδοξία: Πως η ουκρανική εκκλησία θα “ενώσει” Φανάρι-Βατικανό»[2]. 3. «Έπεσαν οι μάσκες: Το Φανάρι θέλει «Πάπα της Ανατολής» – Σφοδρά πυρά εκατέρωθεν μετά την απόφαση της Μόσχας»[3]. 4. «Ιλαρίων: Αν η Κωνσταντινούπολη συνεχίσει θα τεθεί εκτός κανονικού χώρου – Έχει παπική στάση»[4]. 5. «Ρωσικές «βόμβες»: «Το Οικουμενικό Πατριαρχείο μετατρέπεται σε Ορθόδοξο Βατικανό» – Ιδού ο λόγος που Φανάρι-ΗΠΑ «καίγονται» για την ουκρανική αυτοκεφαλία»[5]. 6. «Να παραιτηθεῖ ὁ πατριάρχης Βαρθολομαῖος. Ἐπιβεβλημένη ἡ ἀντίδρασις ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν. Ντοκουμέντο ἀποκαλύπτει ὅτι ἑτοιμάζουν τὸ Βατικανὸν τῆς Ἀνατολῆς: «Ἵδρυσις ἐκκλησιαστικοῦ κράτους ἀναγνωρισμένου διὰ διεθνοῦς συμβάσεως κατὰ τὸ σταθερὸν καὶ διεθνῶς ἐπιβεβλημένον ἤδη ὑπόδειγμα τοῦ ἰσοτίμου ἐν τῇ Δύσει πρώτου θρόνου τῆς Ἁγίας Ἕδρας»»[6].

Fake News_68

Β. Η εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου συνδέεται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις της ευρύτερης Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης, τους σχεδιασμούς των Η.Π.Α. και τη σύγκρουσή τους με τη Ρωσία, στην οποία ενεπλάκη το Οικουμενικό Πατριαρχείο υιοθετώντας ευθέως αντιρωσική στάση, η οποία εξυπηρετεί τους σχεδιασμούς της Ουάσιγκτον και των συμμάχων της. Ορισμένες ενδεικτικές δημοσιεύσεις: 1. «Ανήμερα του Αγίου Ελευθερίου η πολιτική φυλάκισε την πίστη–Με «πατερούλη» τον Ποροσένκο και… «Θείο Σαμ» η νέα ουκρανική Εκκλησία–H πρώτη λειτουργία της νέας Εκκλησίας (ΒΙΝΤΕΟ)»[7]. 2. «Πέφτουν οι μάσκες! Οι Αμερικανοί πίσω από την ουκρανική αυτοκεφαλία»[8]. 3. «Πατριάρχης Μόσχας: Η απόφαση της Κωνσταντινούπολης για την Ουκρανία μέρος του παγκόσμιου σχεδίου καταστροφής της Ρωσικής Εκκλησίας»[9]. 4. «Οι μάσκες έπεσαν!–Οι ΗΠΑ πίσω από την Ουκρανική αυτοκεφαλία–Σημάδι εκ Θεού: Μύρο στάζει εικόνα της Παναγίας σε ρωσικό ναό στην Ουάσινγκτον»[10]. 5. «Πούτιν: Πίεση από την Αμερική»[11]. 6. «Nέα ρωσική σφοδρή επίθεση σε Φανάρι και ΗΠΑ»[12].

Γ. Η εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο συνδέεται με τις οικονομικές του ανάγκες και την αναζήτηση νέων πόρων οι οποίοι μπορεί να προέλθουν είτε από την ίδια την Ουκρανία και τη ουκρανική διασπορά είτε από τις Η.Π.Α., των οποίων τα συμφέροντα, σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, υπηρετεί το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Είναι χαρακτηριστικές ορισμένες αναρτήσεις: 1. «Έγγραφο για μυστική συμφωνία Ποροσένκο–Οικουμενικού Πατριαρχείου: Βία στην Ουκρανία, απάθεια και επιθέσεις κατά των Ρώσων από το Φανάρι»[13]. 2. «Όλα όσα δεν ξέρετε για την νέα Ουκρανική Εκκλησία–Πού θα τα «σπάσουν» με το Φανάρι–Τα δολάρια των ενοριών, τα δικαιώματα του Πατριαρχείου και η «καραμπόλα» της Αυστραλίας»[14]. 3. «Όλα για τα ….ριάλια! Σφαγή στο Κίεβο για την προίκα της Εκκλησίας»[15]. 4. «Καταγγελίες ή «λάσπη στον ανεμιστήρα» για το Φανάρι; Η βαλίτσα, τα χρήματα των Ουκρανών και τα ακίνητα στο Κίεβο»[16]. 5. «Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει χρηματοδότηση από την Αμερική»[17]. 6. «Οι καραμέλες και οι σοκολάτες που έγιναν κτίρια και εγκαταστάσεις»[18].

Δ. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο με την εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας δεν διαρρηγνύει μόνο τις σχέσεις του με τη Ρωσική Εκκλησία αλλά διαταράσσει την ενότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Ουκρανία αλλά και ευρύτερα της Καθ’ όλου Ορθοδοξίας. Είναι ενδεικτικές ορισμένες δημοσιεύσεις: 1. «H Mόσχα εμπλέκει το Οικουμενικό Πατριαρχείο με το Τρίτο Ράιχ!–Χάνει και την Αλβανία το Φανάρι στο ουκρανικό»[19]. 2. «ΒΟΜΒΑ! Τελεσίγραφο Σέρβων στον Βαρθολομαίο! Προς διακοπή κοινωνίας με το Φανάρι!»[20]. 3. «Μπορεί οι Ορθόδοξοι να είναι ποίμνιο, αλλά δεν είναι … πρόβατα κύριοι του Φαναρίου–Απέτυχε παταγωδώς η ίντριγκα με το Άγιο Όρος–Στριμωγμένο (sic) το Οικουμενικό Πατριαρχείο»[21]. 4. «Σκληρή γλώσσα από Μητρόπολη Πειραιώς και Βούλγαρο Επίσκοπο κατά του Φαναρίου για το ουκρανικό»[22]. 5. «Διαλύεται η Ορθοδοξία! Συνεχή αιτήματα για νέες αυτοκεφαλίες–Επόμενος στόχος η Σερβική Εκκλησία με αμερικανική αβάντα»[23]. 6. «Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης: Η Κωνσταντινούπολη των οικουμενιστών δημιουργεί σχίσματα»[24]. 7. «Έγινε το πρώτο βήμα για την αυτοκεφαλία της Ουκρανικής Εκκλησίας–”Παπικό” συγχωροχάρτι Φαναρίου στους σχισματικούς ανοίγει το κουτί της Πανδώρας για την Ορθοδοξία – Μόσχα: Πέρασαν την κόκκινη γςραμμή–Προς διακοπή κοινωνίας»[25]. 8. «Κίνδυνος ἐνδοχριστιανικοῦ ἐμφυλίου εἰς τήν Οὐκρανία»[26]. 9. «Ὁ Κωνσταντινουπόλεως ἀμφισβητεί τίς αὐτοκεφαλίες;»[27]. 10. «Μπάτσκας Ειρηναίος: Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως έκανε το μεγαλύτερο λάθος στην ιστορία του Οικουμενικού Θρόνου»[28]. 11. «Σέρβος Επίσκοπος: Εάν η Ουκρανική Εκκλησία αποκτήσει το αυτοκέφαλο, το ίδιο θα συμβεί, σε π.Γ.Δ.Μ και Ελλάδα»[29].

***

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναζητήσουμε έστω και εν τάχει ποιοι βρίσκονται πίσω από τις παραπάνω ψηφιακές ειδήσεις, κρίσεις και αξιολογήσεις και να επιχειρήσουμε να διαφωτίσουμε κατά το δυνατό τα κίνητρά τους.

Πολλές από τις παραπάνω «ειδήσεις» αλλά και αναλύσεις που διακινήθηκαν στα σχετικά ιστολόγια προέρχονται κυρίως από την πλευρά της Ορθόδοξης Ρωσικής Εκκλησίας.

Συμπορευόμενες με τη ρωσική πλευρά και άλλες Τοπικές Εκκλησίες στάθηκαν κριτικά απέναντι στην εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στον πειρασμό της διάδοσης άδικων και ιδιοτελών κρίσεων και αξιολογήσεων.

Τέλος αρκετές «ειδήσεις», κρίσεις και αναλύσεις προήλθαν από ελληνικούς εκκλησιαστικούς κύκλους, οι οποίοι διάκεινται αρνητικά έναντι του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των πρωτοβουλιών του και οι οποίοι εκφράζονται είτε από θεσμικούς εκπροσώπους της Εκκλησίας της Ελλάδος είτε από εκπροσώπους της μερίδας των λεγόμενων «αποτειχισμένων» κληρικών της Εκκλησίας της Ελλάδος είτε τέλος από άλλους εκκλησιαστικούς με την ευρύτερη έννοια κύκλους που συμπορεύονται μαζί τους.

Για να έχουμε όμως μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των δημιουργών και διακινητών των παραπάνω «ειδήσεων», κρίσεων και αναλύσεων είναι απαραίτητο να προσπαθήσουμε, στον βαθμό βέβαια που αυτό είναι εφικτό, να εξακριβώσουμε τι προκάλεσε τη δημιουργία και διακίνησή τους.

Σε ότι αφορά τους εκτός Ελλαδικής Εκκλησίας δημιουργούς και διακινητές φαίνεται ότι τα κίνητρά τους συνδέονται πρωτίστως με τα γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά τους συμφέροντα. Αυτό είναι φανερό τόσο σε ό,τι αφορά τη ρωσική πλευρά[30] όσο και άλλες Εκκλησίες. Δεν πρέπει επίσης να υποτιμάται και η επιρροή, πολιτική και εκκλησιαστική, που άσκησε η ρωσική πλευρά στις ιεραρχίες ιδιαίτερα των Ορθοδόξων Σλαβικών Εκκλησιών και η οποία εκδηλώθηκε ιδιαίτερα έντονα κατά τη πραγματοποίηση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου το 2016 στην Κρήτη[31].

Σε ό,τι αφορά δε τους εντός της Ελλαδικής Εκκλησίας δημιουργούς και διακινητές των παραπάνω «ειδήσεων», κρίσεων και αναλύσεων όλοι τους συγκλίνουν στην εκμετάλλευση του φόβου και της ανασφάλειας μιας μερίδας του ποιμνίου της Εκκλησίας απέναντι σε ο,τιδήποτε αμφισβητεί την ιδεολογικοποιημένη καθαρότητα της Ορθοδοξίας και κυρίως τις πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

***

Για να γίνει αντιληπτή όμως η απόσταση που χωρίζει τα πραγματικά γεγονότα που σχετίζονται με την εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας από όλα τα παραπάνω θα πρέπει έστω και περιληπτικά και συμπυκνωμένα να καταγράψουμε τα πραγματικά γεγονότα λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη μας ορισμένες βασικές προϋποθέσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες για την τοποθέτηση του ζητήματος στις πραγματικές του διαστάσεις.

Α. Πριν απ’ όλα πρέπει να υπογραμμίσουμε τη μακραίωνη εμπειρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου η οποία αποτυπώνεται στα συνοδικά κείμενα εκχώρησης του Αυτοκεφάλου στις κατά τόπους Εκκλησίας από τους μεσαιωνικούς χρόνους και μέχρι σήμερα.

Β. Σε όλες τις περιπτώσεις εκχώρησης Αυτοκεφάλου από το Οικουμενικό Πατριαρχείο (και πάλι από τους μεσαιωνικούς χρόνους μέχρι και σήμερα) καθοριστική σημασία παίζει η ιστορική συγκυρία και τα ιστορικά δεδομένα που διαμορφώνουν τις συνθήκες μέσα στις οποίες εκχωρείται.

Γ. Σύμφωνα με τη διατύπωση του Μεγάλου Φωτίου, η οποία αποτέλεσε οδηγό για την πράξη της Κωνσταντινουπόλεως «τά ἐκκλησιαστικά καί μάλιστα τά περί τῶν ἐνοριῶν δίκαια ταῖς πολιτικαῖς ἐπικρατείαις τε καί διοικήσεσι συμμεταβάλεσθαι εἴωθεν» και η οποία αποτυπώνει αξιωματικά την Παράδοση της Εκκλησίας που διατυπώθηκε και στις Οικουμενικές Συνόδους (τοῖς πολιτικοῖς καί δημοσίοις τύποις καί τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἡ τάξις ἀκολουθήτω[32]).

Δ. Το Κανονικό Δίκαιο, αν και πρέπει να λειτουργεί ως κανόνας ζωής της Εκκλησίας, ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις η ζωή της Εκκλησίας και οι ιστορικές συγκυρίες το υπερβαίνουν και ενίοτε το παραμερίζουν.

Ε. Η Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως αντιλαμβάνεται διαχρονικά τη θέση και τον ρόλο της σε σχέση με τις υπόλοιπες Τοπικές Εκκλησίες, οι οποίες αποσπάστηκαν από τη δικαιοδοσία της, ως Μητέρας Εκκλησίας. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι αυτή η συνείδηση αποτυπώνεται εύγλωττα στα πατριαρχικά και συνοδικά κείμενα της Κωνσταντινουπόλεως και παραμένει ζωντανή στη συνείδησή της μέχρι και σήμερα.

ΣΤ. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο πολιτεύεται στον σύγχρονο κόσμο με γνώμονα τη μακραίωνη εμπειρία του, η οποία διαμορφώθηκε σε έναν προνεωτερικό κόσμο στον οποίο ο εθνοφυλετισμός δεν είχε κάνει την εμφάνισή του. Έτσι, στη διάρκεια του 19ου και του 20ου αλλά όπως όλα δείχνουν και τον 21ο αιώνα αναγκάστηκε να καταδικάσει ως αίρεση τον εθνοφυλετισμό και να συγκρουσθεί με τις προτεραιότητες του σύγχρονου κόσμου, ο οποίος προσέγγιζε εντελώς διαφορετικά τη θέση και τον ρόλο της Εκκλησίας εντός των εθνικών κρατών που σχηματίστηκαν στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Ζ. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει αποδείξει διαχρονικά ότι δεσμεύεται απόλυτα από τα συνοδικά κείμενα που απολύει και τα οποία άλλοτε φαίνεται ότι περιορίζουν τη δικαιοδοσία του και άλλοτε την διευρύνουν. Η σταθερή προσήλωσή του, ωστόσο, στα κείμενα αυτά τελικά το ευνοεί, καθώς γνωρίζει καλά από την υπερχιλιόχρονη εμπειρία του να υπομένει και να περιμένει – μια αρετή την οποία δεν έχουν κατακτήσει οι θυγατέρες της Τοπικές Εκκλησίες, οι οποίες συχνά συμπλέοντας με εγκόσμιες σκοπιμότητες επιλέγουν τη σύγκρουση από τη συνδιαλλαγή.

Fake News_90

Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραπάνω προϋποθέσεις νομίζω ότι αποκαλύπτονται τα γεγονότα στις πραγματικές τους διαστάσεις. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αξιοποιώντας στην παρούσα ιστορική συγκυρία τα δικαιώματά του που απορρέουν από τους κανόνες και τα συνοδικά του κείμενα σχετικά με τη δικαιοδοσία του στην Ουκρανία εισάκουσε το αίτημα της πολιτικής και εκκλησιαστικής ηγεσίας της χώρας και παραχώρησε αυτό – δηλαδή την Αυτοκεφαλία – που όλοι όσοι κατηγορούν σήμερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο έλαβαν παλαιότερα και οι ίδιοι –και ενίοτε– εκβιαστικά και παραμερίζοντας πλήρως το Κανονικό Δίκαιο της Εκκλησίας, το οποίο τώρα επικαλούνται.

Σε ό,τι αφορά δε στην περίφημη πρόταση για τη σύγκληση μιας Πανορθοδόξου Συνόδου, η οποία θα μπορούσε να συζητήσει το θέμα, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι σε μία μόνο περίπτωση στην ιστορία της Εκκλησίας η χορήγηση του Αυτοκεφάλου συζητήθηκε από οικουμενική σύνοδο–η περίπτωση της Εκκλησίας της Κύπρου. Όλες οι άλλες περιπτώσεις εκχώρησης Αυτοκεφαλίας εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου στηρίχθηκαν στις αποφάσεις της Αγίας Συνόδου του χωρίς να τεθεί ποτέ μέχρι σήμερα πρόβλημα κανονικότητας στη πράξη χορήγησης της Αυτοκεφαλίας.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνούμε ότι το ζήτημα της χορήγησης του Αυτοκεφάλου ενώ είχε συμπεριληφθεί αρχικά στα προς συζήτηση θέματα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης τελικά εξαιτίας της προσκόλλησης της Ρωσικής Εκκλησίας σε λεπτομέρειες ήσσονος σημασίας που δεν είχαν σχέση με την ουσία του ζητήματος αποσύρθηκε και δεν συζητήθηκε ποτέ[33].

Τέλος αναφορικά με το άλλο ζήτημα που θέτουν πολλές πλευρές, αυτό της κανονικότητας ή μη των χειροτονιών των μέχρι πρότινος σχισματικών ιεραρχών της Ουκρανίας θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ουσιαστικά ποτέ δεν εφαρμόστηκε η αναχειροτονία – η δε επαναφορά του ζητήματος αυτού, αν και θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι δεν αποτελεί επουσιώδες ζήτημα, καταλήγει ωστόσο, σχολαστική εμμονή δεδομένου ότι τελικά η Εκκλησία και μόνο αυτή είναι που δίδει ισχύ στα μυστήριά της.

Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να προσθέσει κάποιος περισσότερα για να αποκαλυφθεί η απόσταση που χωρίζει τα πραγματικά γεγονότα που σχετίζονται με την εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Εκκλησία της Ουκρανίας από τις ψευδείς ειδήσεις, τις ανακριβείς αναλύσεις και τα υποβολιμαία σχόλια. Θα ήθελα κλείνοντας να θυμίσω μια αποστροφή της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχη από την αναστάσιμη Θεία Λειτουργία που τελέσθηκε στον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου στην Κωνσταντινούπολη: «Ο άνθρωπος χρειάζεται την αλήθεια διά να τον ελευθερώσει από τα ψεύδη, από τις σκοπιμότητες, από τα συμφέροντα, από τα fake news.”Γνώσεσθε την αλήθειαν και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς”»[34].

Fake News_45

[1] https://www.pentapostagma.gr/2019/01/%ce%bd%ce%ad%ce%b1-%cf%80%cf%85%cf%81%ce%ac-%ce%b9%ce%bb%ce%b1%cf%81%ce%af%cf%89%ce%bd%ce%b1-%cf%80%ce%b1%cf%80%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%cf%86%ce%b9%ce%bb%ce%bf%ce%b4%ce%bf%ce%be%ce%af%ce%b5%cf%82.html

[2] https://www.pentapostagma.gr/2019/01/%cf%84%ce%bf-%ce%ba%cf%8c%ce%bb%cf%80%ce%bf-%ce%b3%ce%ba%cf%81%cf%8c%cf%83%ce%bf-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%cf%84%ce%b1%cf%86%cf%8c%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd.html

[3] https://www.pentapostagma.gr/2018/10/%ce%ad%cf%80%ce%b5%cf%83%ce%b1%ce%bd-%ce%bf%ce%b9-%ce%bc%ce%ac%cf%83%ce%ba%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%bf-%cf%86%ce%b1%ce%bd%ce%ac%cf%81%ce%b9-%ce%b8%ce%ad%ce%bb%ce%b5%ce%b9-%cf%80%ce%ac%cf%80%ce%b1.html

[4] https://www.pentapostagma.gr/2018/10/%ce%b9%ce%bb%ce%b1%cf%81%ce%af%cf%89%ce%bd-%ce%b1%ce%bd-%ce%b7-%ce%ba%cf%89%ce%bd%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bd%ce%bf%cf%8d%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b7-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%b5%cf%87%ce%af.html

[5] https://www.pentapostagma.gr/2018/09/%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%ce%b2%cf%8c%ce%bc%ce%b2%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%bf-%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5%ce%bd%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%80%ce%b1%cf%84.html

[6] http://orthodoxostypos.gr/%ce%bd%ce%b1-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%b9%cf%84%ce%b7%ce%b8%ce%b7-%ce%bf-%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b7%cf%83-%ce%b2%ce%b1%cf%81%ce%b8%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%bc%ce%b1%ce%b9/

[7] https://www.pentapostagma.gr/2018/12/%ce%b1%ce%bd%ce%ae%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b1%ce%b3%ce%af%ce%bf%cf%85-%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%85%ce%b8%ce%b5%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85-%ce%b7-%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%84%ce%b9.html

[8] https://www.pentapostagma.gr/2018/12/%cf%80%ce%ad%cf%86%cf%84%ce%bf%cf%85%ce%bd-%ce%bf%ce%b9-%ce%bc%ce%ac%cf%83%ce%ba%ce%b5%cf%82-%ce%bf%ce%b9-%ce%b1%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%af-%cf%80%ce%af%cf%83%cf%89-%ce%b1.html

[9] https://www.pentapostagma.gr/2018/10/%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ac%cf%81%cf%87%ce%b7%cf%82-%ce%bc%cf%8c%cf%83%cf%87%ce%b1%cf%82-%ce%b7-%ce%b1%cf%80%cf%8c%cf%86%ce%b1%cf%83%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%ba%cf%89%ce%bd%cf%83%cf%84.html

[10] https://www.pentapostagma.gr/2018/09/%ce%bf%ce%b9-%ce%bc%ce%ac%cf%83%ce%ba%ce%b5%cf%82-%ce%ad%cf%80%ce%b5%cf%83%ce%b1%ce%bd-%ce%bf%ce%b9-%ce%b7%cf%80%ce%b1-%cf%80%ce%af%cf%83%cf%89-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%bf%cf%85.html

[11] http://orthodoxostypos.gr/%cf%80%ce%bf%cf%8d%cf%84%ce%b9%ce%bd-%cf%80%ce%af%ce%b5%cf%83%ce%b7-%ce%b1%cf%80%ce%bf-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ae/ 

[12] https://www.pentapostagma.gr/2018/12/n%ce%ad%ce%b1-%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%83%cf%86%ce%bf%ce%b4%cf%81%ce%ae-%ce%b5%cf%80%ce%af%ce%b8%ce%b5%cf%83%ce%b7-%cf%83%ce%b5-%cf%86%ce%b1%ce%bd%ce%ac%cf%81%ce%b9-%ce%ba%ce%b1%ce%b9.html

[13] https://www.pentapostagma.gr/2019/03/%ce%ad%ce%b3%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%83%cf%85%ce%bc%cf%86%cf%89%ce%bd%ce%af%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%81%ce%bf%cf%83%ce%ad%ce%bd.html

[14] https://www.pentapostagma.gr/2019/01/%cf%8c%ce%bb%ce%b1-%cf%8c%cf%83%ce%b1-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%be%ce%ad%cf%81%ce%b5%cf%84%ce%b5-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%bd%ce%ad%ce%b1-%ce%bf%cf%85%ce%ba%cf%81%ce%b1%ce%bd%ce%b9%ce%ba.html

[15] https://www.pentapostagma.gr/category/εκκλησία/page/75

[16] https://www.pentapostagma.gr/2018/11/%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%ce%b3%ce%b3%ce%b5%ce%bb%ce%af%ce%b5%cf%82-%ce%ae-%ce%bb%ce%ac%cf%83%cf%80%ce%b7-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b1%ce%bd%ce%b5%ce%bc%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b1.html

[17] http://orthodoxostypos.gr/%ce%bf-%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ac%cf%81%cf%87%ce%b7%cf%82-%ce%b2%ce%b1%cf%81%ce%b8%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%bc%ce%b1%ce%af%ce%bf%cf%82-%ce%ad%cf%87%ce%b5%ce%b9-%cf%87%cf%81%ce%b7%ce%bc%ce%b1/

[18] http://orthodoxostypos.gr/%CE%BF%CE%B9-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CF%83%CE%BF%CE%BA%CE%BF%CE%BB%CE%AC%CF%84%CE%B5%CF%82-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%AD%CE%B3%CE%B9%CE%BD/

[19] https://www.pentapostagma.gr/2019/03/h-m%cf%8c%cf%83%cf%87%ce%b1-%ce%b5%ce%bc%cf%80%ce%bb%ce%ad%ce%ba%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%bf-%ce%bf%ce%b9%ce%ba-%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b5%ce%af%ce%bf-%ce%bc%ce%b5-%cf%84.html

[20] https://www.pentapostagma.gr/2019/02/%ce%b2%ce%bf%ce%bc%ce%b2%ce%b1-%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%83%ce%af%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf-%cf%83%ce%ad%cf%81%ce%b2%cf%89%ce%bd-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b2%ce%b1%cf%81%ce%b8%ce%bf%ce%bb.html

[21] https://www.pentapostagma.gr/2019/02/%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%81%ce%b5%ce%af-%ce%bf%ce%b9-%ce%bf%cf%81%ce%b8%cf%8c%ce%b4%ce%bf%ce%be%ce%bf%ce%b9-%ce%bd%ce%b1-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%cf%80%ce%bf%ce%af%ce%bc%ce%bd%ce%b9%ce%bf-%ce%b1.html

[22] https://www.pentapostagma.gr/2019/02/%cf%83%ce%ba%ce%bb%ce%b7%cf%81%ce%ae-%ce%b3%ce%bb%cf%8e%cf%83%cf%83%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%bc%ce%b7%cf%84%cf%81%cf%8c%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b7-%cf%80%ce%b5%ce%b9%cf%81%ce%b1%ce%b9%cf%8e%cf%82.html

[23] https://www.pentapostagma.gr/2018/12/%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%bb%cf%8d%ce%b5%cf%84%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%ce%bf%cf%81%ce%b8%ce%bf%ce%b4%ce%bf%ce%be%ce%af%ce%b1-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%b5%cf%87%ce%ae-%ce%b1%ce%b9%cf%84%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84.html

[24] https://www.pentapostagma.gr/2018/11/%cf%80%cf%81%cf%89%cf%84-%ce%b8%ce%b5%cf%8c%ce%b4%cf%89%cf%81%ce%bf%cf%82-%ce%b6%ce%ae%cf%83%ce%b7%cf%82-%ce%b7-%ce%ba%cf%89%ce%bd%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bd%ce%bf%cf%8d%cf%80%ce%bf.html

[25] https://www.pentapostagma.gr/2018/10/%ce%b5%ce%ba%cf%84%ce%b1%ce%ba%cf%84%ce%bf-%ce%ad%ce%b3%ce%b9%ce%bd%ce%b5-%cf%84%ce%bf-%cf%80%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%bf-%ce%b2%ce%ae%ce%bc%ce%b1-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1%cf%85%cf%84.html

[26] http://orthodoxostypos.gr/%ce%ba%ce%b9%ce%bd%ce%b4%cf%85%ce%bd%ce%bf%cf%83-%ce%b5%ce%bd%ce%b4%ce%bf%cf%87%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%bf%cf%85-%ce%b5%ce%bc%cf%86%cf%85%ce%bb%ce%b9%ce%bf%cf%85/

[27] http://orthodoxostypos.gr/%ce%bf-%ce%ba%cf%89%ce%bd%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bd%ce%bf%cf%85%cf%80%cf%8c%ce%bb%ce%b5%cf%89%cf%82-%ce%b1%ce%bc%cf%86%ce%b9%cf%83%ce%b2%ce%b7%cf%84%ce%b5%ce%af-%cf%84%ce%b9%cf%82/

[28] http://orthodoxostypos.gr/%ce%bc%cf%80%ce%ac%cf%84%cf%83%ce%ba%ce%b1%cf%82-%ce%b5%ce%b9%cf%81%ce%b7%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%bf%cf%82-%ce%bf-%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ac%cf%81%cf%87%ce%b7%cf%82-%ce%ba%cf%89%ce%bd%cf%83/

[29] https://www.katanixis.gr/2018/09/blog-post_652.html#more

[30] Βλ. ενδεικτικά «Πρόκειται για τη Ρωσία, όχι για το Θεό» (https://tvxs.gr/news/kosmos/prokeitai-gia-ti-rosia-oxi-gia-theo)

[31] Βλ. ενδεικτικά «Τα άδηλα και κρύφια ανομήματα του εκκλησιαστικού ρωσικού ιμπεριαλισμού κατά των Ορθοδόξων Εκκλησιών της καθ´ ημάς Ανατολής» (https://www.exapsalmos.gr/2019/02/16/ta-adila-kai-kryfia-anomimata-toy-ekklisiastikoy-rosikoy-imperialismoy-kata-ton-orthodoxon-ekklision-tis-kath-imas-anatolis-grafei-o-ioannis-el-sidiras/). ………………………………………………………..

[32] Δ” Οἰκουμ. Σύν. ιζ” – Στ” Οἰκουμ. Σύν. λη”

[33] https://orthodoxia.info/news/%cf%84%ce%b1-%ce%b8%ce%b1%ce%bd%ce%ac%cf%83%ce%b9%ce%bc%ce%b1-%ce%b1%ce%bc%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bc%cf%8c%cf%83%cf%87%ce%b1%cf%82-%cf%80%ce%bf%cf%85/

[34] https://orthodoxia.info/news/%ce%b2%ce%b1%cf%81%ce%b8%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%bc%ce%b1%ce%af%ce%bf%cf%82-%ce%b1%cf%80%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%85%ce%b8%ce%b5%cf%81%cf%89%ce%b8%ce%b5%ce%af%cf%84%ce%b5-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b1-fak/

Κατηγορίες: ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΙΔΕΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ηλίας Ευαγγέλου, Η εκχώρηση του Αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας στο διαδίκτυο … ὅτὶ ἐμωράνθησαν οἱ δεινοὶ συζητηταί

Τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ του Δρ. Αλεξάνδρου Παπαδερού

Papaderos-1Η τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ του Δρ. κ. Αλεξάνδρου Παπαδερού θα γίνει την Πέμπτη 16 Μαΐου 2019 (19:00-21:00) στην αίθουσα Τελετών «Αλέξανδρος Δελμούζος» του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής. Τον έπαινο του τιμωμένου θα εκφωνήσει o καθηγητής κ. Στυλιανός Χ. Τσομπανίδης. Μετά την αναγόρευσή του ο τιμώμενος κ. Αλέξανδρος Παπαδερός θα μιλήσει με θέμα: «Πρόσωπον προς Πρόσωπον».

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΕΛΕΤΗΣ

Δημόσια πανηγυρική συνεδρίαση του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

ΕΝΑΡΞΗ ΤΕΛΕΤΗΣ-ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ από τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας Καθηγητή Παναγιώτη I. Σκαλτσή

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ από τον Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής Καθηγητή Θεόδωρο Ξ. Γιάγκου

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ από τον Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Καθηγητή Περικλή Α. Μήτκα

ΕΠΑΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΙΜΩΜΕΝΟΥ από τον Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας Στυλιανό X. Τσομπανίδη

ΤΕΛΕΤΗ ΑΝΑΓΟΡΕΥΣΗΣ

Ανάγνωση και επίδοση του ψηφίσματος από τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας Καθηγητή Παναγιώτη I. Σκαλτσή και του τίτλου από τον Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής Καθηγητή Θεόδωρο Ξ. Γιάγκου

ΕΠΙΔΟΣΗ ΔΙΑΣΗΜΟΥ ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΗΣ ΠΑΑΚΕΓΑΣ ΤΙΜΗΣ από τον Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Καθηγητή Περικλή Α. Μήτκα

ΑΝΤΙΦΩΝΗΣΗ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑ από τον τιμώμενο Δρ. Αλέξανδρο Πατταδερό με θέμα: «Πρόσωπον προς Πρόσωπον»

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Δρ. Αλέξανδρος Κωνσταντίνου Παπαδερός γεννήθηκε στον Λιβαδά Σέλινου Κρήτης [09.02.1933). Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ [1952-1956). Συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Mainz της Γερμανίας. Παρακολούθησε μαθήματα θεολογίας, Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικών, θρησκειολογίας και Κοινωνιολογίας. Ειδικεύτηκε στη Συγκριτική Επιστήμη των Πολιτισμών/Πολιτισμολογία. Ύστερα από την έγκριση της διδακτορικής διατριβής του [Metakenosis. Griechenlands kulturelle Herausforderung durch die Aufklarung in der Sicht des Korais und des Oikonomos, MAINZ 1962, σελ. 303 – Η Πολιτιστική Πρόκληση της Ελλάδας από τον Διαφωτισμό κατά τον Κοραή και τον Οικονόμο) αναγορεύθηκε Διδάκτωρ της Φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του ίδιου Πανεπιστημίου [28 Φεβρ. 1962). Διορίσθηκε στη θέση του Επιστημονικού Βοηθού/Επιμελητή στο Σεμινάριο Συγκριτικής Επιστήμης των Πολιτισμών (1.1.1962-30.9.1963). Ο Αλέξανδρος Παπαδερός ίδρυσε μαζί με τον Μητροπολίτη Κισάμου και Σέλινου Ειρηναίο (Γαλανάκη) την Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης, της οποίας υπήρξε πρώτος Γενικός Διευθυντής [1962-2008). Κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας αυτής πραγματοποιήθηκαν στο Ίδρυμα 1.965 συνέδρια. Έχει λάβει μέρος σε πολλές επίσημες αποστολές προς Εκκλησίες, έχει δώσει διαλέξεις σε συνέδρια και άλλες εκδηλώσεις σε πολλές χώρες όλων των ηπείρων και υπήρξε ομιλητής σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές. Πρότασή του για ίδρυση Μουσείου της Μάχης της Κρήτης, της Κατοχής και της Αντίστασης οδήγησε στη σύσταση Αστικής μη κερδοσκοπικής Εταιρείας, της οποίας είναι Πρόεδρος και συντονίζει τις εργώδεις προσπάθειες για την επίτευξη του υψηλού αυτού σκοπού.

Διετέλεσε:

  • Επί σειρά ετών (από το 1962) Επιστημονικός Σύμβουλος της Δεύτερης Γερμανικής Τηλεόρασης (ZDF) με αρμοδιότητα τον χώρο της Ορθοδοξίας.
  • 1965-Ιούλιος 1967, Μέλος του νεοσύστατου Παιδαγωγικού Ινστιτούτου του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Απολύεται από τη χούντα και επανέρχεται στην υπηρεσία το 1974, στην οποία θα παραμείνει έως το 1999.
  • 1982-1984, Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Θρησκευμάτων στο Υπουργείο Παιδείας.
  • Συνιδρυτής και πρώτος αιρετός Πρόεδρος (1973-83) της Εταιρείας Θεάτρου Κρήτης (Ε.ΘΕ.Κ.), του πρώτου καλλιτεχνικού θεσμού πολιτισμικής αποκέντρωσης στην Ελλάδα.
  • 1974-2003, Αιρετό μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Εκκλησιών (ΚΕΚ, Γενεύη, 126 Εκκλησίες-Μέλη), ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Από τον Σεπτέμβριο του 1992 έως τον Μάρτιο του 1993 διετέλεσε Πρόεδρος του Συμβουλίου αυτού.
  • Επί πολλά έτη μέλος Επιτροπών, αποστολών και Γενικών Συνελεύσεων του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ).
  • Πάνω από 30 έτη μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του Συνδέσμου των Χριστιανικών Ακαδημιών της Ευρώπης.
  • 1989, Επισκέπτης Καθηγητής στο McCormick Theological Seminary/Σικάγο.
  • 1995-1999, Μέλος της Συγκλήτου του Συμβουλίου της Ευρώπης για το εκπαιδευτικό-πολιτισμικό πρόγραμμα “Cultural Routes- Monastic nfluence».
  • Από το 2001 Τακτικό Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών.

Τιμητικές διακρίσεις:

  • Οφίκιο του Άρχοντος Υπομνηματογράφου του Οικουμενικού Πατριαρχείου από τον αείμνηστο Πατριάρχη Αθηναγόρα (1968).
  • Παράσημα των Πατριαρχείων Αντιόχειας, Μόσχας, Βουκουρεστίου, Σόφιας, της Αρμενικής Εκκλησίας του Λιβάνου, της Εκκλησίας της Αιθιοπίας κ.ά
  • Ομοσπονδιακό Παράσημο Γερμανίας από τον Πρόεδρο Richard von Weizsacker (1992).

Συγγραφικό έργο:

Από το 1953 και εξής έχει δημοσιεύσει σε περιοδικά και εφημερίδες συνολικά 450 και πλέον δημοσιεύματα σε διάφορες γλώσσες (βιβλία, μελέτες, άρθρα, λήμματα σέ Εγκυκλοπαίδειες). Το εύρος της θεματολογίας των δημοσιευμάτων του είναι τεράστιο. Έχει γράψει κείμενα φιλοσοφικού, θεολογικού, θρησκειολογικού, κοινωνιολογικού, παιδαγωγικού, ιστορικού, λαογραφικού περιεχομένου, καθώς επίσης και κείμενα αισθητικής και γλωσσολογικού ενδιαφέροντος. Έγραψε τα κείμενα και είχε την ευθύνη εκτέλεσης και δημοσίευσης δύο Ορατόριων.

Γενικός βιβλιογραφικός κατάλογος στο: alexandros.papaderos.org

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ του Δρ. Αλεξάνδρου Παπαδερού

Παρουσίαση του Αρχιμ. Γερβάσιου Ραπτόπουλου, από τον Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ π. Βασίλειο Καλλιακμάνη

ΚΕ_60

Τιμητική εκδήλωση με θέμα: «Ανθρώπων διακονία: Τιμής χρέος προς τους ιερείς που στέκονται δίπλα στον άνθρωπο» (Αίθουσα τελετών Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, 8 Μαΐου 2019)

Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πα­νε­πι­στημίου Θεσσα­λο­νίκης με ιδιαίτερη χαρμονή και ευφροσύνη υποδέχεται σή­μερα πανηγυρικά μαζί με άλλους εκλεκτούς κληρικούς τον πολυσέβαστο Αρχιμανδρίτη Γερβάσιο Ραπτόπουλο τέκνο πιστό της Εκκλησίας του Χριστού.

Πολλοί φορείς αναγνώρισαν την προσφορά προς τους φυλακισμένους και τίμησαν τον π. Γερβά­σιο: μεταξύ αυτών η Ακαδημία Αθηνών, η Εκκλησία της Ελλάδος, Πα­τριαρ­χεία, Ιερές Μητροπόλεις, Δήμοι, Σωματεία και Σύλλο­γοι. Στη σημερινή εκδή­λωση θέλουμε να προσδώσουμε κάποιο διαφο­ρε­τικό νό­ημα. Βλέπουμε το έργο του π. Γερβασίου ως σαρκωμένη θεο­λογία. Ζω­ντα­νό δείγμα εφαρμοσμένου θεολογικού λόγου. Διότι η θεολογία όταν πε­ριο­ρίζεται σε βαθυστόχαστες ιδέες και φιλοσοφικές υπερπτήσεις κινδυνεύει να εκπέσει σε ιδεολογία. Γι’ αυτό και η εμπειρική βίωσή της στην καθημερινή ζωή των χριστιανών διασώζει την αλήθεια αφενός για τον Τριαδικό Θεό και αφετέρου για τον άνθρωπο ως υπο­ψή­φιο πολίτης της Βασιλείας του Θεού. Κι έχει αποδειχθεί, ότι όποιος τιμά και σέβεται το Θεό, τιμά και σέβεται και τον άνθρωπο. Να σημειωθεί ακόμη, ότι η κοινωνική προσφορά, όταν δεν στηρί­ζεται στην ευαγγελική ανιδιοτέλεια και την αποστολική απλότητα διο­λι­σθαίνει προς τον κοινωνικό ακτιβισμό προς δημιουργία εντυπώσεων.

ΚΕ_68

Θεωρούμε, ότι ο π. Γερβάσιος δεν έχει ανάγκη επαίνων και τιμητικών δια­κρί­σεων, αφού ως ιερεύς του Υψίστου αξιώνεται να αναπέμπει δεήσεις και ικε­σίες προς τον Τριαδικό Θεό υπέρ των «ιδίων αμαρτημάτων και των του λαού αγνοημάτων» και να «θεάται αυτοψεί το πρόσωπον της Αγίας Ανα­φο­ράς». Νομίζουμε, ότι εκείνος τιμά τη Θεολογική Σχολή του Αρι­στο­τε­λείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, της οποίας υπήρξε απόφοιτος. Ως κληρικός που καθίσταται άξιος της αποστολής του, ακολουθεί τον Σταυρωθέντα και Α­ναστάντα Κύριο και αίρει στους ώμους του τους καημούς και τις αλγηδόνες του τραυματισμένου και πληγωμένου συνανθρώπου. Ίσταται όρθιος ενώ­πιον εχθρικών κοσμικών δυνάμεων και δέχε­ται το βάρος των συνεπειών του κοι­νωνικού κακού. Δεν ρίχνει ευθύνες στους φυλακισμένους συνανθρώπους μας που καλείται να βοηθήσει. Τους αγκαλιάζει με την αγάπη του. Ως άν­θρω­­πος του Θεού ενώνει, συγκινεί, γεφυρώνει και εμπνέει την έμπρακτη α­γά­πη.

Γι αυτόν ακριβώς το λόγο περιποιεί τιμή για το Τμήμα Θεολογίας η παρουσία σας εδώ, σεβαστέ μας π. Γερβάσιε. Το παράδειγμά σας μπορεί να γί­νει σπινθήρας στις ευαίσθητες καρδιές των φοιτητών μας, αλλά και πολ­λών από το πυκνό ακροατήριο που γέμισε ασφυκτικά την αίθουσα αυτή. Να α­­νά­ψει τη φλόγα της ανιδιοτε­λούς και άδολης προσφοράς προς κάθε άν­θρω­πο. Έχουμε επίγνωση ως χριστιανοί, ότι με ελάχιστες δυνάμεις δεν μπορούμε να μεταμορ­φώσουμε διαμιάς την κοινωνία σε παράδεισο, αλλά μπορούμε να α­γω­νι­σθούμε να μη γίνει κόλαση. Να γίνουμε η μικρά ζύμη, που «όλον το φύ­ραμα ζυμοί» (Γαλ. 5,9).  Και σε αυτό δείχνετε φωτεινό δρόμο. Διότι, όντως η α­δε­λφό­τητα «Οσία Ξένη» που έχετε ιδρύσει, ως «νέο φύραμα» παιδαγωγεί χρι­στια­νο­­πρεπώς για τέσσερις και πλέον δεκαετίες χιλιάδες νέα παιδιά και από την άλλη για 42 συνεχή χρόνια έχει συμβάλλει στην αποφυ­λάκιση 16.400 απόρων κρατούμενων. Έχετε επισκεφθεί φυλακές σε 90 χώρες του κόσμου και το ποσό των 5.550.000 ευρώ που έχε­τε διαθέσει δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο. Θυμάμαι, που μου είχατε α­να­φέρει σε μια συνά­ντησή μας, ότι είχατε κάποιον ηλικιωμένο που πρό­σφερε ένα ευρώ το μήνα και με αυτό το ποσό είχατε απο­φυ­λακίσει κά­ποιον ά­πορο μικροποινίτη. Θα μπορούσα να πω πολύ περισσότερα για τον π. Γερ­βά­σιο, αλλά θεωρώ προ­τιμότερα να του δώσουμε χρόνο, για να απευ­θύ­νει λόγον αγαθόν προς όλους μας.

ΚΕ_72

Επίσης, επειδή έχω την τιμή να εκπροσωπώ τον Σεβ. Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβα θα ήθελα να μεταφέρω τις ολό­θυμες πατρικές του ευχές προς τον πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας κ. Πα­ναγιώτη Σκαλτσή και στους διοργανωτές της εκδήλωσης αυτής, αλλά και τους τιμωμένους κληρικούς μας. Ο Σεβ. θεωρεί ότι το έργο που επιτελούν οι τιμώμενοι ιερείς είναι ξεχωριστό και αξίζει επαίνων και διακρίσεων προς δόξαν του Τριαδικού Θεού και της Εκκλησίας. Αισθάνεται ιδιαίτερα ευτυχής διότι ο π. Αθηνα­γόρας υπάκουσε στην προτροπή του και πήγε στην ενορία του Αγίου Νεκταρίου του Δενδρο­ποτάμου. Εκεί εντός 15 ετών κατόρθωσε με τη χάρη του Θεού να παρουσιάσει ένα αξιοζήλευτο έργο.

Κατηγορίες: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παρουσίαση του Αρχιμ. Γερβάσιου Ραπτόπουλου, από τον Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ π. Βασίλειο Καλλιακμάνη