• Βιβλίο για την εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων

    Την περίοδο 2002-2007 το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων παρήγαγε εκπαιδευτικά υλικά για τις τρεις τάξεις του Γυμνασίου. Τα υλικά αυτά συνόδευαν μέθοδοι διδασκαλίας που ανατρέπουν την από καθέδρας διδασκαλία, αξιοποιώντας τη διδασκαλία σε ομάδες και τη μέθοδο project. Το 2012 ξεκίνησε η Πιλοτική, δηλαδή η εφαρμογή των υλικών σε περιορισμένο αριθμό σχολείων της Θράκης για τρία χρόνια.

    Στο βιβλίο αυτό ο λόγος δίνεται στους εκπαιδευτικούς που εφάρμοσαν την Πιλοτική στο μάθημα της λογοτεχνίας. Το μάθημά τους βασίστηκε στη διδασκαλία θεματικών και ειδολογικών ενοτήτων και στην ανάγνωση ολόκληρων βιβλίων (και όχι αποσπασματικών κειμένων), με τελικό σκοπό την ενεργοποίηση των μαθητών και την παραγωγή δικού τους λόγου.

    Να είναι καλοτάξιδο και να φανεί πολλαπλά χρήσιμο!


  • Πολύεδρον

    Προς το τέλος του 2014, οι εκδόσεις Γαβριηλίδης εξέδωσαν τον τόμο Μάρκος Μέσκος. Πολύεδρον. Ο ίδιος ο ποιητής, με την επιμέλεια και τη φροντίδα του Κώστα Ριζάκη, προχώρησε στην αναδημοσίευση 27 κειμένων κριτικής για το ποιητικό του έργο και αφιέρωσε την έκδοση αυτή στη μνήμη του Βύρωνα Λεοντάρη. Τα 27 αυτά κείμενα δημοσιεύτηκαν σε αφιερωματικά τεύχη των εξαιρετικών περιοδικών Πάροδος και Εμβόλιμον.

    Αντιγράφω απόσπασμα από το εισαγωγικό σημείωμα «Αμηχανία εξομολογουμένου»:

    Όχι συχνά η κριτική ανακαλύπτει-αποκαλύπτει και τις συγγραφικές προθέσεις. Σπανιότερα τις υπερβαίνει προσθέτοντας, εξαιτίας του ποιήματος, και άλλα ενδεχόμενα. Είναι η μαγική στιγμή που ωφελούνται οι πάντες, είναι το πλούσιο κείμενο της Κριτικής […]

    Μια πορεία, λοιπόν, γραφώ, έστω και σαν αναγκαία ψευδαίσθηση, που οδεύει από τον ενικό προς τον πληθυντικό ψίθυρο και αντίστροφα […]


  • Μανόλης Σκλάβος, «Της Κρήτης ο χαλασμός»

    Με όπλο τη στέρεα φιλολογική της συγκρότηση και με οδηγό το σταθερό ενδιαφέρον της για την κρητική λογοτεχνία και τα θέματα της, η εκλεκτή συνάδελφος και φίλη Τασούλα Μαρκομιχελάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ, επιμελήθηκε και εξέδωσε πρόσφατα το ποίημα του Μανόλη Σκλάβου «Η Συμφορά της Κρήτης» (έκδοση του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών, στη σειρά «Παλιότερα κείμενα της νεοελληνικής λογοτεχνίας»  – να υποθέσουμε, άραγε, ότι σχεδιάζεται και σειρά για τα νεότερα κείμενα;).

    Η σημασία της χρηστικής αυτής έκδοσης έχει να κάνει κυρίως με το γεγονός ότι το ποίημα του Σκλάβου (παλαιότερες εκδόσεις: 1874, 1955 και 1947-1948) αποτελεί τη σημαντικότερη λογοτεχνική πηγή που διαθέτουμε για τον καταστροφικό σεισμό του 1508 (29 Μαΐου).

    Η εργασία της Τασούλας Μαρκομιχελάκη δεν εξαντλείται στην έκδοση του κειμένου, που σε γενικές γραμμές ακολουθεί την έκδοση του 1955· ούτε στην απόδοσή του στη σύγχρονη κοινή νεοελληνική, με τρόπο ώστε να μην απαραίτητο το Γλωσσάρι. Περιλαμβάνονται ακόμα μια εκτενής και εμπεριστατωμένη εισαγωγή που εμπλουτίζεται με εικονογραφικό υλικό (σ. 11-78), καθώς και ένα πλούσιο Επίμετρο (σ. 103-127) όπου έχουν συγκεντρωθεί και άλλες μαρτυρίες για τον σεισμό ως αποτέλεσμα βέβαια ερευνητικού μόχθου.


  • Δ. Δασκαλόπουλος, «Κ. Π. Καβάφης. Η ποίηση και η ποιητική του»

    Αμείωτη, ευτυχώς, η πνευματική προσφορά του ακάματου Δημήτρη Δασκαλόπουλου. Συνεχίζοντας το «ζόρικο δρομολόγιο» που επέλεξε να ξεκινήσει πριν από 40 χρόνια, όταν άρχισε να ασχολείται με την καβαφική ποίηση, εξέδωσε με το γύρισμα του χρόνου τον καλαίσθητο τόμο Κ. Π. Καβάφης. Η ποίηση και η ποιητική του, από τις εκδόσεις Κίχλη (2013).

    Ο τόμος περιλαμβάνει συνολικά είκοσι μελετήματα, τέσσερα από τα οποία δημοσιεύονται για πρώτη φορά, ενώ τα υπόλοιπα δεκαέξι δημοσιεύτηκαν μεταξύ 1980-2012.  Η παράταξη των κειμένων δεν ακολουθεί τη χρονολογική σειρά δημοσίευσης ή γραφής, όπως συνηθίζεται στις περισσότερες εργασίες αυτού του είδους, αλλά υπηρετεί ένα άλλο, πρωτότυπο και ενδιαφέρον κριτήριο· αντιγράφω από το προλογικό σημείωμα:

    Τα κείμενα παρατίθενται εδώ όχι κατά χρονολογική σειρά γραφής ή πρώτης δημοσίευσης, αλλά με τέτοιον τρόπο ώστε να παρακολουθούν, στο μέτρο του δυνατού, την πορεία της ζωής και του έργου του ποιητή.

    Έτσι, λοιπόν, ο αναγνώστης παρακολουθεί αυτήν την πορεία από τα χρόνια ακόμα της σχεδόν εξαναγκαστικής μετακίνησης της οικογένειας Καβάφη στην Πόλη (1882) μέχρι και τους όρους διαμόρφωσης βασικών πυλώνων της καβαφικής ποιητικής και την υποδοχή που είχε το καβαφικό έργο στις μέρες μας. Το άνυσμα μάλιστα φτάνει μέχρι και το σήμερα και το «Έτος Καβάφη», του οποίου ο απολογισμός είναι τελικά «ελλειμματικός, σε σύγκριση με τη συγκομιδή των ετών 1963, 1983 και 2003», όπως σημειώνει ο Δασκαλόπουλος, στο τελευταίο μελέτημα του τόμου «Κ. Π. Καβάφης, 2013. Ξαναπιάνοντας το νήμα».

    Στον αντίποδα της ελλειμματικής αυτής συγκομιδής, ο ανά χείρας τόμος προσφέρει γενναιόδωρα σε όλους εμάς το απόσταγμα από τη συστηματική και καρποφόρο μελέτη της καβαφικής ποίησης και της υποδοχής της, που ξεκινά πρωτίστως από την άδολη και αταλάντευτη αγάπη του Δασκαλόπουλου για το καβαφικό έργο.

     

    Δασκαλόπουλος


  • Νίκη Λυκούργου, Από την αλληλογραφία του Μυριβήλη

    Εξαιρετική φιλόλογος και πανεπιστημιακή δασκάλα (δίδαξε στο Τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ μέχρι το 2011), η Νίκη Λυκούργου έχει μελετήσει εκτενώς το έργο του Στράτη Μυριβήλη και μας έχει δώσει μερικές πολύ σημαντικές εργασίες, όπως είναι το Σχεδίασμα χρονογραφίας Στράτη Μυριβήλη 1890-1969 (Εταιρεία Σπουδών Σχολής Μωραΐτη, 1990).

    Αυτές τις μέρες κυκλοφόρησε το βιβλίο της στο οποίο συγκεντρώνει παλαιότερες μελέτες της (1986-2006), οι οποίες είχαν προέλθει από τη μελέτη και την αξιοποίηση της αλληλογραφίας που διατηρούσε ο Μυριβήλης όχι μόνον με λογοτέχνες, όπως ο Κοτζιούλας ή ο Λαπαθιώτης, αλλά και με πολιτικές προσωπικότητες, όπως ο δημοκράτης αγωνιστής Αλέξανδρος Παπαναστασίου.

    Η καλαίσθητη και φιλολογικά άρτια έκδοση της Νίκης Λυκούργου ολοκληρώνεται με το Επίμετρο, όπου παρουσιάζονται οι πρώτες μεταφράσεις (1930-33) της δεύτερης έκδοσης της Ζωής εν Τάφω.

    Νομίζω ότι πρόκειται για μια σημαντική έκδοση, πολλαπλώς επωφελή, όχι μόνον για τους (ουκ ολίγους) μελετητές του έργου και της ζωής του Μυριβήλη ή άλλων λογοτεχνών αλλά και για όσους παρακολουθούν την πνευματική και πολιτική ζωή της τελευταίας προπολεμικής δεκαετίας του Μεσοπολέμου.

    Καλοτάξιδο!

     

     

    Ν. Λυκούργου, Από την αλληλογραφία του Μυριβήλη


  • Κριτικά κείμενα για τον Γιώργο Ιωάννου

    Με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι εργασίες που αναφέρονται στην κριτική υποδοχή του έργου συγγραφέων, ακόμα κι εάν αυτοί δεν είναι από τους δικούς μου αγαπημένους.

    Πολύ πρόσφατα εκδόθηκε ο ένατος τόμος της σειράς «Λογοτεχνική κριτική» (υπεύθυνος: Σάββας Παύλου), την οποία συνεχίζουν, παρά τις δυσχέρειες, οι κυπριακές «Εκδόσεις Αιγαίον». Στον ανά χείρας τόμο, ο καλός φίλος και συνάδελφος Δημήτρης Κόκορης, ο οποίος συνεργάστηκε για δεύτερη φορά με τη σειρά (η πρώτη ήταν για τον Χριστιανόπουλο), έχει επιλέξει κριτικά κείμενα για το έργο του Ιωάννου και, για τις ανάγκες της έκδοσης, έχει συνοδεύσει την ανθολόγησή του με μια χρηστική εισαγωγή. Από εκεί απομονώνω το κύριο κριτήριο της επιλογής του:

    Δεν επιλέξαμε για ανθολόγηση κείμενα μειζόνων κριτικών […] που αφορούν αποκλειστικά το Για ένα φιλότιμο, αλλά μεταγενέστερα κείμενά τους που διαθέτουν σφαιρικότερη οπτική για το έργο του Ιωάννου.

     Καλοτάξιδο, Δημήτρη.


  • Ποιήματα του Ιωσήφ Ραφτόπουλου

    Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο της σειράς εκδόσεων του Εργαστηρίου Βιβλιολογίας «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» (Υπεύθυνος: Χ. Λ. Καράογλου).

    Στην έκδοση περιλαμβάνονται για πρώτη φορά όλα τα ποιήματα (συνολικά: 238) που ο Ιωσήφ Ραφτόπουλος (1894-1923) συσσωμάτωσε στις οκτώ συλλογές του ή δημοσίευσε αυτοτελώς στον Τύπο της εποχής και εντοπίστηκαν από την έρευνα.

    Η εισαγωγή που προηγείται των ποιημάτων αποτελείται από τρία μέρη. Στο πρώτο και στο δεύτερο («Βιογραφικά» και «Τα ποιήματα») επιχειρείται η ανασυγκρότηση της αποσπασματικής ή ελλειπτικής εικόνας που είχαμε ώς τώρα για τη ζωή, την πολιτική δράση και το έργο τού ποιητή. Στο τρίτο μέρος («Η υποδοχή από την κριτική») συζητούνται οι όροι υπό τους οποίους οι κριτικοί υποδέχθηκαν το έργο του Ραφτόπουλου (1914-1930), γιατί το έργο πέρασε από τη δεύτερη δεκαετία του Μεσοπολέμου και εξής στην αφάνεια και προτείνεται η επανεξέταση σήμερα της ποίησης του Ραφτόπουλου σε σχέση με το κλίμα και με τις αισθητικές ιδέες του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.

    Η διάρθρωση της έκδοσης των ποιημάτων υπαγορεύτηκε από τη χρονολογική σειρά με την οποία ο ποιητής τα εξέδωσε ή δημοσίευσε. Έτσι, προηγούνται τα 228 ποιήματα των οκτώ συλλογών και ακολουθούν, στην ενότητα «Παραλειπόμενα», τα δέκα ποιήματα και η μετάφραση ωδής του Οράτιου, όλα δημοσιευμένα στα χρόνια 1911-1921.

    Μετά τα ποιήματα ακολουθεί το «Επίμετρο 1916-1924», στο οποίο αναδημοσιεύονται έξι κείμενα του ποιητή: ένα διήγημα, τρία σημειώματα, μια επιστολή και ένα αποχαιρετιστήριο μήνυμα, γραμμένο λίγο μέρες πριν από τον θάνατό του. Η έκδοση ολοκληρώνεται με την ενότητα «Σημειώσεις», όπου καταγράφονται πληροφορίες κυρίως για τις αναδημοσιεύσεις των ποιημάτων, και με τα τρία Ευρετήρια (τίτλων των ποιημάτων, πρώτων στίχων και αφιερώσεων).

    Ραφτόπουλος


Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων