• Αναζητήσεις και αγωνίες των Ελλήνων λογοτεχνών του Μεσοπολέμου

    Τιμητικός τόμος για τον Peter Mackridge (2018)


  • Μάρκος Μέσκος

    Έφυγε σήμερα, ανήμερα Πρωτοχρονιάς, ο Μάρκος Μέσκος. Η λυρική φωνή του θα συναντηθεί στον ασφοδελό λειμώνα με άλλες αγαπημένες του φωνές, αυτή τη φορά χωρίς τους περιορισμούς της γήινης ύπαρξης. Τώρα πια θα μπορεί να ενωθεί ακατάλυτα με όλους όσους τραγούδησαν (για) τον άνθρωπο και δεν εγκατέλειψαν την πίστη σε μια ουτοπία που αγκαλιάζει με νόστο τα λιβάδια της νεότητας, με σθένος τον ποιητικό λόγο, με πόνο το τραύμα της ιστορικής συνείδησης και την ανελέητη έκλυση της μνήμης. Αυτός ο διαρκής διάλογος ανάμεσα στο όραμα και στην πραγματικότητα, αυτό το ταξίδεμα στα ανθισμένα λιβάδια της νιότης και στην κερματισμένη ενήλικη ζωή, ο περίτεχνος λυρικο-δραματικός τόνος της γλώσσας που συγκεράζει τις αποστροφές προς το ιδιωτικό με την αναφορικότητα του δημόσιου βίου και βιώματος, κάνει τα βιβλία του να είναι φωτεινά περάσματα στο μαύρο δάσος, όταν αυτό περιβάλλει τη ζωή μας.


  • Για τα Λατινικά (Θ. Δ. Παπαγγελής)

    Χρειάζονται ακόμη τα Λατινικά;


  • Στη μνήμη του Ηλία Σπυρόπουλου (Δράμα, 1931-Θεσσαλονίκη, 11.3.2018)

    Για τον Ηλία Σπυρόπουλο (περ. Φιλόλογος, τχ. 167, Ιαν.-Μάρτ. 2017).


  • Michel Butor (1927-2016)

    Άλλη μια απώλεια ενός πολύ σημαντικού ανθρώπου, ο οποίος έζησε ένα μέρος της ζωής του στη Θεσσαλονίκη (τέλη της δεκαετίας του 1950 και αρχές της δεκαετίας του 1960) και συνδέθηκε με τους πνευματικούς ανθρώπους της πόλης. Ιδιαίτερα συνδέθηκε με το ζεύγος Μανόλη και Νόρα Αναγνωστάκη συνεργάστηκε με κείμενά του στο περιοδικό Κριτική (1959-1961).

    Κατά την ίδια την Αναγνωστάκη, ήταν αυτός που της υπέδειξε το 1959 να δημοσιεύσουν στο περιοδικό κεφάλαια από τον Βαθμό Μηδέν της Γραφής του Μπαρτ, το οποίο μόλις είχε εκδοθεί στη Γαλλία. Σε μια εποχή λοιπόν που ο Μπαρτ ακόμα δεν είχε καταξιωθεί, ένα περιοδικό στην Ελλάδα παρουσίασε και τον ίδιο και ένα μεγάλο μέρος του πρώτου του σημαντικού έργου. Ίσως να είναι η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου αυτού του Μπαρτ εκτός Γαλλίας. Κι αυτό χάρη στην ευαίσθητη ματιά και στην οξύνοια του Michel Butor.


  • Νικήτας Παρίσης (1935-2016)

    Άλλη μια απώλεια για την πνευματική μας ζωή.

    Άνθρωπος με αξιοπρέπεια και με αυστηρότητα κριτηρίων και αρχών που καμιά φορά λογίζεται και ως συντηρητισμός. Με πολλή σημαντική προσφορά στα γράμματα και πιο ειδικά στη νεοελληνική φιλολογία.

    Τον Νικήτα Παρίση είχα την τιμή να τον γνωρίσω κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 1980.  Τον γνώρισα επειδή ήμουν φίλος (και παραμένω) με τον γιο του Γιάννη. Ήταν καλοκαίρι, στη Χαλκιδική, όπου έκαναν οικογενειακές διακοπές. Τελευταία φορά βρεθήκαμε φέτος τον Μάρτιο. Τον είχαμε καλέσει στον «Φιλόλογο» να μιλήσει για τον Πάνο Πίστα και δέχθηκε με χαρά.Ίσως το κείμενο ομιλίας του για τον Πάνο Πίστα, το οποίο θα δημοσιευτεί σε προσεχές τεύχος του Φιλολόγου, να είναι και ένα από τα τελευταία έντυπα κείμενά του.

    Ας είναι ελαφρύ το χώμα.

    nikitas-parisis


  • Δ. Ν. Μαρωνίτης (1929-2016)

    Θυμούμαι ακόμα το μάθημα του Αίαντα που έκανε στο Κεντρικό Αμφιθέατρο. Το Αμφιθέατρο είχε πολύ κόσμο, ίσως και φοιτητές από άλλες Σχολές. Επιμονή στη λεπτομέρεια που υποστύλωνε τον κεντρικό ερμηνευτικό σχολιασμό. Επιμονή στο κείμενο και στα υλικά του. Σπουδαία διδαχή αυτή της κειμενοκεντρικής προσέγγισης. Ήμασταν τυχεροί που πολλοί πανεπιστημιακοί δάσκαλοί μας, εκεί στα μέσα και προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980, μας υποδείκνυαν με τον τρόπο τους την αξία και τη δυναμική που έχει το κείμενο. Που μας υποδείκνυαν τρόπους και εργαλεία για τη δύσκολη αυτή προετοιμασία μας. Ακόμα πιο τυχεροί, όταν κάποιοι δάσκαλοί μας όπως ο Μαρωνίτης συνδύαζαν τη μεθοδικότητα με την οξύνοια και την πολυγνωσία.

    Ο Μαρωνίτης με τον Μανόλη και τη Νόρα Αναγνωστάκη

    Μετά την απώλειά του, γράφτηκαν πολλά και θα γραφτούν και πολλά περισσότερα. Προς ώρας, σημειώνω δύο ηλεκτρονικά κείμενα που, για διαφορετικούς λόγους, μου άρεσαν πολύ: Το ένα είναι της Βενετίας Αποστολίδου, με θέμα την προσφορά του Μαρωνίτη στη Νεοελληνική Φιλολογία, και το δεύτερο του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου, με θέμα τη σχέση του Μαρωνίτη με τη λογοτεχνική κριτική.


  • Διδασκαλία Αρχαίων Ελληνικών

    Ιωάννης Κακριδής


  • Αρχαία Ελληνικά από το πρωτότυπο

    Χαιρετίζω την πρωτοβουλία που πήραν συνάδελφοι και έθεσαν το ζήτημα της κατάργησης της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο και την ενίσχυση της διδασκαλίας της Νεοελληνικής Γλώσσας. Υπέγραψα το σχετικό κείμενο με την ελπίδα ότι αυτό που επί χρόνια συζητούμε ιδιωτικά θα ενταχθεί τώρα εκεί όπου ανήκει, δηλ. στη σφαίρα του δημόσιου λόγου, διαλόγου και, βεβαίως, αντιλόγου. Ίσως μάλιστα βοηθήσει προς αυτήν την κατεύθυνση και η ευρύτερη δημοσιοποίηση αυτού του κειμένου μέσα από τη συλλογή και άλλων υπογραφών και την προώθησή τους προς το Υπουργείο (βλ. εδώ).

    Με την ευκαιρία, όμως, θα ήθελα να αποκατασταθεί και μια ανακρίβεια: Έχω ζητήσει από τον συντάκτη της εφημερίδας Η Καθημερινή, τον κ. Απ. Λακασά, να ανασκευάσει σχετική αναφορά σε δημοσίευμά του ότι είμαι ένας από τους συντάκτες αυτού του κειμένου. Με διαβεβαίωσε ότι θα το κάνει, αν και ακόμα φαίνεται ότι κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει.


  • Παναγιώτης Πίστας

    Το βράδυ της Δευτέρας 21 Μαρτίου 2016, ο «Φιλόλογος» οργάνωσε μια εκδήλωση προς τιμήν του Παναγιώτη (Πάνου) Πίστα, πανεπιστημιακού δασκάλου πολλών. Η εκδήλωση έγινε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Η αίθουσα ήταν κατάμεστη από συναδέλφους, φίλους και μαθητές του Πάνου αλλά και από τα μέλη του Συλλόγου, που είχαν ακούσει για τον Πάνο και την προσφορά του.

    Η βραδιά ήταν πολύ σημαντική, νομίζω. Όχι μόνο για τον ίδιο τον Πάνο, που δεν παρασύρθηκε από το θερμό κλίμα της βραδιάς και συγκράτησε, όπως πάντα εξάλλου, τη συγκίνηση εντός του. Ήταν σημαντική και για όλους εμάς, που, χάρη στους ομιλητές της βραδιάς, συνειδητοποιήσαμε ότι δεν είναι ακριβές (πολλώ δε μάλλον δίκαιο) να μιλούμε για ολιγογραφία, την οποία πολλοί έχουν καταλογίσει στον Πάνο, συχνά ως αποτέλεσμα της δεδομένης αγάπης του για την αρτιότητα και για την επεξεργασία της λεπτομέρειας.

    Μίλησαν κατά σειρά: ο Γιώργος Κεχαγιόγλου (ο Πάνος Πίστας ως συνάδελφος), η Βενετία Αποστολίδου (μέσα σε 20 λεπτά ζύγισε και ενέπλεξε με τρόπο ζηλευτό από τη μια την αγάπη για τον Πάνο και από την άλλη την έκταση της επιστημονικής μαθητείας), ο Νικήτας Παρίσης (αναφέρθηκε στη σύζευξη του ήθους που διακρίνει τον άνθρωπο και το ύφος της γραφής του) και ο (νεότερος όλων) Βασίλης Βασιλειάδης (ανέδειξε ένα θέμα όχι ιδιαίτερα γνωστό: την αγάπη του Πάνου στη μικρή φόρμα, με παράδειγμα την κριτικογραφία του).

    Ως τεκμήριο της συμμετοχής μου στην εκδήλωση, καταγράφω εδώ το σύντομο σχόλιο που έκανα στην αρχή, πριν παρουσιάσω τους ομιλητές:

    Τον Παναγιώτη Πίστα και την αείμνηστη σύζυγό του Αντωνία Κατσιαντώνη-Πίστα τους γνώρισα στα χρόνια κατά τα οποία τελείωνα τις προπτυχιακές μου σπουδές (τέλη της δεκαετίας του 1980), στα χρόνια δηλαδή της διαμόρφωσης και του νεανικού ενθουσιασμού. Από τότε, η σχέση μου με τον Πάνο είχε τα χαρακτηριστικά της μαθητείας, η οποία όμως δεν περιορίστηκε στη Φιλολογία και στην επιστημονική συνεργασία. Χάρη στην καλόπιστη αλλά όχι εύκολη κριτική και αυτοκριτική του, στο χάρισμά του να αφουγκράζεται ανησυχίες και αναστολές, χάρη στην ανεπιτήδευτη μετριοφροσύνη και ανυπόκριτη μετριοπάθειά του, χάρη στην εγκάρδια και, όσο χρειαζόταν, γενναιόδωρη προσφορά και παρουσία του, η σχέση αυτή νίκησε τη φθορά του χρόνου. Γι” αυτό και η μαθητεία κοντά του δεν έχει ημερομηνία λήξης. Νιώθω τυχερός λοιπόν που είμαι κι εγώ ένας από τους πολλούς που οφείλουν πολλά στον Πάνο και που με χαρά λέμε ότι ανήκουμε στον κύκλο των μαθητών του. Τον ευχαριστώ από καρδιάς. 

     

    Παναγιώτης Πίστας (φωτ. Γ. Βανίδη)


Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων