Skip to content

Cinema Therapy

Αν έχει σχέση με το σινεμά και τις ταινίες, εδώ θα το βρείτε!

Archive

Tag: James Stewart

xmas-8Τα Χριστούγεννα μας χτυπούν την πόρτα για ακόμη μια χρονιά, κι έτσι αποφασίσαμε να κάνουμε ένα αφιέρωμα στις καλύτερες χριστουγεννιάτικες ταινίες όλων των εποχών (και είναι πολλές). Γιατί για μας τουλάχιστον, το να βλέπουμε αυτές κι άλλες τέτοιες ταινίες (βλ. Μόνος στο Σπίτι) είναι εξίσου ισχυρή παράδοση με το αρνί στη σούβλα το χριστουγεννιάτικο δέντρο, τα μελομακάρονα και τη βασιλόπιτα.

5. Πολύ Σκληρός για να Πεθάνει (1988)
Περιπέτεια δράσης, 132΄

Σκηνοθεσία: John McTiernan
Σενάριο: Jeb Stuart & Steven E. de Souza
Πρωταγωνιστούν: Bruce Willis, Alan Rickman, Bonny Bedelia

Ένας Νεοϋορκέζος αστυνομικός ταξιδεύει στο Λος Άντζελες, παραμονή Χριστουγέννων, για να συμφιλιωθεί με την πρώην σύζυγό του. Αντ΄ αυτού, θα καταλήξει να είναι ο μόνος που μπορεί να εμποδίσει μια ντουζίνα τρομοκράτες με αμφίβολους σκοπούς που κρατούν ομήρους την ίδια και τους συναδέλφους της.

To Die Hard δεν το λες και τυπική χριστουγεννιάτικη ταινία. Εκτός κι αν για σας αυτό σημαίνει ταινία με τρομακράτες, απαγωγές, ομήρους, πιστολίδι, άπειρες μη ρεαλιστικές σκηνές δράσης κι έναν Μπρους Γουίλις να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα: τον tough guy. Για κάποιο διεστραμμένο λόγο, ωστόσο, η ταινία διαδραματίζεται παραμονή Χριστουγέννων και αγαπημένα τραγούδια των εορτών ακούγονται κατά διαστήματα στη διάρκειά της, χωρίς να ταιριάζουν καθόλου στην εξέλιξη της πλοκής. Ή μάλλον όχι και καθόλου. Κι αυτό γιατί μόνο ως θαύμα των Χριστουγέννων μπορεί να εκληφθεί το γεγονός ότι ο χαρακτήρας του Γουίλις, στο ρόλο που τον ανέδειξε, τα βάζει με όλους και με όλα με μηδαμινές πιθανότητες επιτυχίας και στο τέλος τα παίρνει όλα. Σε κάθε περίπτωση, η ταινία είναι μια έξοχη περιπέτεια δράσης, από τις καλύτερες του είδους, και το γεγονός ότι ξεκίνησε ολόκληρη σχολή παρόμοιων έργων (εκτός από τα σίκουελ της ίδιας) αποτελεί απόδειξη της επιτυχίας της. Όσοι, επομένως, δε θεωρείτε βλάσφημο μια τέτοια ταινία να αποκαλείται «χριστουγεννιάτικη» και ψάχνετε κάτι με λιγότερες… γλύκες και σιρόπια από τα συνηθισμένα, προσθέστε την άμεσα στην εορταστική σας λίστα.

4. The Shop Around the Corner (1940)
Ρομαντική κομεντί, 98΄

Σκηνοθεσία: Ernst Lubitsch
Σενάριο: Samuel Raphaelson
Πρωταγωνιστούν: James Stewart, Margaret Sullavan, Frank Morgan

Δυο υπάλληλοι ενός καταστήματος, ένας άνδρας και μια γυναίκα, απεχθάνονται ο ένας την ύπαρξη του άλλου. Ταυτόχρονα, αμφότεροι πιστεύουν πως βρήκαν τον έρωτα της ζωής τους σε άγνωστα άτομα με τα οποία αλληλογραφούν, χωρίς φυσικά να γνωρίζουν πως στην πραγματικότητα αλληλογραφούν μεταξύ τους…

Αν η υπόθεση παραπάνω σας θύμισε κάτι από την πολύ πιο σύγχρονη και γνωστή κομεντί Έχετε Μήνυμα στον Υπολογιστή Σας (1998) με τον Tom Hanks και τη Meg Ryan, σωστά μαντέψατε, πρόκειται για remake. Το 1940 βέβαια τα e-mail και τα PC υπήρχαν τόσο όσο και ο… Άγιος Βασίλης, οπότε εδώ έχουμε την πατροπαράδοτη -και πιο ρομαντική, κατά τη γνώμη μου- αλληλογραφία. Η ταινία δεν είναι βέβαια και τόσο «χριστουγεννιάτικη», καθώς μόνο το φινάλε της διαδραματίζεται τότε χωρίς να προϊδεάζει για κάτι τέτοιο η εξέλιξή της, ωστόσο είναι διαποτισμένη από το πνεύμα των εορτών. Μια από τις πρώτες σημαντικές ρομαντικές κομεντί στην ιστορία του σινεμά, αποτέλεσε έμπνευση για δεκάδες κλισέ που αναπαράγουν οι ταινίες αυτές έκτοτε (η κλασική ιστορία αγάπης-μίσους με happy end στο επίκεντρο, ο ανταγωνισμός που καταλήγει σε έρωτα, η τραγική ειρωνία κλπ), αποδίδει με τον πιο όμορφο τρόπο την πρωτότυπη -για την εποχή- ιστορία της και γεμίζει την καρδιά μας μ΄ ένα συναίσθημα γαλήνης κι ευτυχίας, όπως θα έπρεπε να είναι στις μέρες των εορτών (και όχι μόνο). Κι όλα αυτά χάρη στη μαεστρική καθοδήγηση του βασιλιά των παλιών κομεντί Ernst Lubitsch και την εκπληκτική χημεία των δύο πρωταγωνιστών.

3. Το Θαύμα της 34ης Οδού (1947)
Κωμωδία φαντασίας, 96΄

Σκηνοθεσία – Σενάριο: George Seaton
Πρωταγωνιστούν: John Payne, Maureen Ο΄Hara, Edmund Gwenn, Natalie Wood

Ένας συμπαθέστατος ηλικιωμένος εμφανίζεται από το πουθενά σ΄ ένα πολυκατάστημα της Νέας Υόρκης και αρχίζει να εργάζεται εκεί ως Αϊ-Βασίλης για την περίοδο των γιορτών, προσφέροντας μεγάλη χαρά στους γύρω του. Τα πράγματα περιπλέκονται, όμως, όταν ισχυρίζεται πως είναι όντως ο διάσημος άγιος των γιορτών, και απαιτείται μέχρι και δικαστήριο για να διευκρινιστεί η αλήθεια!

Φανταστείτε να εργάζεστε σ΄ ένα πολυκατάστημα, μέρες γιορτών, και ο τύπος που παριστάνει τον Αϊ-Βασίλη για διαφημιστικούς λόγους εκεί ν΄ αρχίσει να λέει πως είναι όντως αυτός! Υποθέτω πως, όταν διαπιστώνατε πως δεν κάνει πλάκα, θα τον παραπέμπατε στην κοντινότερη ψυχιατρική κλινική. Έτσι γίνεται και στο παράξενο αλλά ευφάνταστο φιλμ αυτό του George Seaton, με τη διαφορά πως εδώ δεν είναι πραγματικότητα, είναι ταινία, και στις ταινίες όλα γίνονται! Κι αν το σενάριο φαίνεται -και είναι- καθόλου ρεαλιστικό, μας αποζημιώνει μια χαρά η μαγεία, η ομορφιά και η ζεστασιά που εκπέμπει η ταινία, με τους απίθανους διαλόγους τους και τις εξαιρετικές ερμηνείες του ονειροπόλου Edmund Gwenn, της προσγειωμένης Maureen O΄ Hara και του παιδιού-θαύματος -που αργότερα έγινε μεγάλη σταρ- Natalie Wood. Άλλωστε ο Άγιος Βασίλης αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των χριστουγεννιάτικων παραδόσεων, και αυτή είναι μάλλον η καλύτερη ταινία που επικεντρώνεται στο μύθο του.

2. Χριστουγεννιάτικος Εφιάλτης (1993)
Μαύρη κωμωδία φαντασίας, 76΄

Σκηνοθεσία: Henry Selick
Σενάριο: Caroline Thompson
Ακούγονται οι φωνές των: Danny Elfman, Chris Sarandon, Catherine O΄Hara

Ο ισχυρός, καλόκαρδος αλλά απογοητευμένος βασιλιάς της πόλης του Χάλογουιν Τζακ Σκέλινγκτον ανακαλύπτει τυχαία την πόλη των Χριστουγέννων και, μαγεμένος από την ομορφιά της, αποφασίζει να αναλάβει μαζί με τους… μάλλον τρομακτικούς συμπολίτες του τη γιορτή των Χριστουγέννων. Τα αποτελέσματα, όμως, είναι πολύ αμφίβολα αλλά και επικίνδυνα…

Με τον Τιμ Μπάρτον να αναλαμβάνει την παραγωγή (και ουσιαστικά και τη σκηνοθεσία, ανεξάρτητα απ΄ τα credits), δεν περιμένεις να δεις συνηθισμένη χριστουγεννιάτικη ταινία. Όταν άλλωστε ο κόσμος σκέφτεται «κινούμενα σχέδια» και «Χριστούγεννα», το μυαλό του πάει μάλλον στα χαριτωμένα παραμύθια της Disney με τον Μίκι Μάους και τον Ντόναλντ Ντακ, αλλά εδώ δεν έχουμε τέτοια. Εδώ έχουμε τρομακτικά πλάσματα του Halloween, σκελετούς, κολοκύθες, σκουλήκια κι όλα τα συναφή, τα οποία προσπαθούν -ελαφρώς με το ζόρι- να αναλάβουν τη γιορτή των Χριστουγέννων, έχοντας παρασυρθεί από τον καλοπροαίρετο αλλά αφελή βασιλιά τους Τζακ Σκέλιγκτον (επίσης σκελετός), ο οποίος ντύνεται… Αϊ-Βασίλης. Και μόνο η σκηνή κατά την οποία τα όχι και τόσο χαριτωμένα πλάσματα του Χάλογουιν μοιράζουν τα όχι και τόσο χαριτωμένα δώρα τους στα παιδιά όλου του κόσμου, παραμονή Χριστουγέννων, αρκεί για αντιληφθείς τη μακάβρια αλλά ευχάριστη παράνοια που κρύβεται πίσω από το αριστούργημα του Μπάρτον. Πολλούς πόντους, επίσης, κερδίζει η ταινία χάρη στην εξαιρετική μουσική της επένδυση, με τραγούδια που σε βάζουν στο κλίμα και είναι μαγευτικά και ατμοσφαιρικά.

1. It’s a Wonderful Life (1946)
Δραματική κωμωδία, 125΄

Σκηνοθεσία: Frank Capra
Σενάριο: Frances Goodrich & Frank Capra
Πρωταγωνιστούν: James Stewart, Donna Reed, Lionel Barrymore

Ένας άγγελος εξ ουρανού καλείται να σώσει έναν αλτρουιστή αλλά απελπισμένο επιχειρηματία από την αυτοκτονία, δείχνοντάς του πόσο σημαντική ήταν και είναι η ύπαρξή του για τους συνανθρώπους του.

Το γεγονός πως αυτή η ταινία συνίσταται επίσημα από ψυχιάτρους ως συμπληρωματική θεραπεία για την κατάθλιψη, σε συνδυασμό με τον τίτλο και το χριστουγεννιάτικο κλίμα της, αρκεί για να καταλάβετε περί τίνος πρόκειται. Στο αριστούργημα του Capra, ωστόσο, μπορεί η ζωή να είναι υπέροχη, αλλά δεν παύει να είναι ζωή, με τις πίκρες, τις απογοητεύσεις και την απελπισία της, και χρειάζεται υπομονή, επιμονή, πίστη και πάνω απ΄ όλα αγάπη για να αναδειχθεί η ομορφιά της και να μη χάσουμε το δρόμο. Ίσως και λίγη… άνωθεν βοήθεια, για όσους τουλάχιστον πιστεύουν σ΄ αυτά, αλλά το πού βρίσκει κανείς τη δύναμη να απολαύσει τη ζωή του δεν έχει σημασία, αρκεί να τη βρει. Το «καλό παιδί» του κλασικού Χόλιγουντ, ο μεγάλος Τζέιμς Στιούαρτ δίνει τα ρέστα του σ΄ ένα ρόλο που του πάει… γάντι, τα χριστουγεννιάτικα κλισέ (πολύ χιόνι, έρωτες, θαύματα κλπ) εναλλάσσονται με πολύ πιο σκοτεινές και σοβαρές σκηνές που παραπέμπουν πιο πολύ σε φιλμ νουάρ παρά σε οικογενειακή κωμωδία, και ο ήρωας της ταινίας George Bailey έρχεται να μας δείξει πόσο εύκολο -και ταυτόχρονα δύσκολο- είναι να σκορπάς αγάπη και ευτυχία στους γύρω σου και, ίσως, να γίνεις κι εσύ ευτυχισμένος. Το καλύτερο μάθημα ζωής, στην καλύτερη χριστουγεννιάτικη ταινία όλων των εποχών.

StewartΉταν ο πρώτος στον κινηματογράφο που μας δίδαξε πως «It’s a Wonderful Life». Ο πρώτος που εκτίμησε τη δυνατότητα ενός ηθοποιού να δώσει στο ρόλο του ταυτόχρονα κωμικές και δραματικές διαστάσεις. Και ο πρώτος που εφάρμοσε το λεγόμενο «φυσικό παίξιμο», αποδίδοντας το ρόλο του λες και ο τελευταίος ήταν πραγματικός άνθρωπος. O πιο πιστός στρατιώτης του κινηματογράφου, ο μεγάλος James Stewart.

Κάποιους ανθρώπους τους βλέπεις, τους ακούς και λες «αυτός είναι γεννημένος για μεγάλα πράγματα». Ο James Stewart δεν ανήκει σ΄ αυτή την κατηγορία, αλλά τα φαινόμενα απατούν. Γεννημένος σαν σήμερα, το Μάιο του 1908 στην Πενσιλβάνια, ο χρόνος του ως έφηβος μοιραζόταν ανάμεσα στη μουσική και τα αθλήματα, αλλά το όνειρό του ήταν να γίνει πιλότος αεροπλάνων, και ίνδαλμά του ο Τσαρλς Λίντμπεργκ (τον οποίο αργότερα υποδύθηκε στη μεγάλη οθόνη). Το 1928 ξεκίνησε τις σπουδές του στο Princeton όπου διέπρεψε στην αρχιτεκτονική και το design, αεροπλάνων φυσικά.

Όσο ήταν στο Princeton, o Stewart εκδήλωσε για πρώτη φορά ενδιαφέρον για την υποκριτική και έπαιξε μικρούς ρόλους σε παραστάσεις της θεατρικής ομάδας University Players, στην οποία ανήκε και ο εξίσου φημισμένος, στην πορεία, Henry Fonda, με τον οποίο έγιναν και παρέμειναν καλοί φίλοι. Αν και οι γονείς του ήταν αντίθετοι στο να ακολουθήσει καριέρα ηθοποιού, και ο ίδιος δεν είχε πάρει ιδιαίτερα μαθήματα υποκριτικής, έκανε ένα εξαιρετικά επιτυχημένο ντεμπούτο στο Broadway το 1932 στην κωμική παράσταση Goodbye Again. Παρ΄ όλα αυτά, οι εποχές ήταν δύσκολες για το θέατρο, κι έτσι το 1934, με προτροπή του Fonda, o James στράφηκε στον άκρως κερδοφόρο κινηματογράφο.

Στο τρέιλερ της ταινίας "After the Thin Man", 1936.

Στο τρέιλερ της ταινίας «After the Thin Man», 1936.

Η ντροπαλή, γήινη φυσιογνωμία του Stewart, σε συνδυασμό με τη μέτρια εξωτερική του εμφάνιση, όπως ήταν φυσικό δεν έπεισε αρχικά τους ανθρώπους του Χόλιγουντ, και ο νεαρός ηθοποιός δυσκολευόταν να βρει καλούς ρόλους. Το 1936, κι αφού είχε κάνει αρκετά μαθήματα εν τω μεταξύ, εμφανίστηκε σε σημαντικό ρόλο στις κωμωδίες After the Thin Man (1936), με το δίδυμο William Powell – Myrna Loy, και Wife vs. Secretary με τον φημισμένο Clark Gable, τη Loy και τη Jean Harlow.

Η καριέρα του, ωστόσο, άλλαξε για πάντα όταν συνάντησε τον επιτυχημένο δημιουργό Frank Capra, του οποίου ήδη πολλές ταινίες είχαν πρωταγωνιστικούς ρόλους που θα ταίριαζαν «γάντι» στην περσόνα που είχε δημιουργήσει ο Stewart. Ο τελευταίος πρωταγωνίστησε, πλάι στην αγαπημένη ηθοποιό του Capra Jean Arthur, στην ταινία του You Can’t Take it with You, που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας το 1938. Ήταν ο πρώτος πρωταγωνιστικός του ρόλος σε high-profile ταινία, και ανέβασε κατά πολύ τις μετοχές του στο Χόλιγουντ.

Την επόμενη χρονιά, ωστόσο, Stewart και Capra ξανασυνεργάστηκαν στο τολμηρό και διάσημο ως τις μέρες μας εγχείρημα Mr. Smith Goes to Washington, μια ταινία με ιδιαίτερες πολιτικοκοινωνικές προεκτάσεις που προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις εντός και εκτός ΗΠΑ. Η εμφάνιση του Stewart στο ρόλο ενός τίμιου μέχρι… αηδίας γερουσιαστή που θριαμβεύει στον ιδεαλιστικό κόσμο του Capra είναι αναμφίβολα μια απ΄ τις καλύτερες της καριέρας του, προτάθηκε για Όσκαρ και δεν το κέρδισε μόνο εξαιτίας του τεράστιου ανταγωνισμού που υπήρχε εκείνη τη χρονιά.

Το 1940 ο Stewart πρωταγωνίστησε σε 2 ταινίες με τη φίλη του και πρώην σύζυγο του Fonda Margaret Sullavan. Η πρώτη (The Shop Around the Corner) καθιέρωσε με επιτυχία αρκετά από τα κλισέ που βλέπουμε και ξαναβλέπουμε έκτοτε στις ρομαντικές κομεντί, ενώ η έτερη (The Mortal Storm) ήταν από τις πρώτες που κατήγγειλαν ανοιχτά τη Ναζιστική Γερμανία πριν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να μπουν στον πόλεμο. Την ίδια χρονιά, ο Stewart πρωταγωνίστησε στην γκλαμουράτη screwball κωμωδία The Philadelphia Story πλάι στους αστέρες Cary Grant και Katharine Hepburn. Αν και ο ρόλος του εκεί δεν ήταν τόσο σημαντικός και συγκλονιστικός όσο άλλοι στην καριέρα του, ήταν αρκετός για να του χαρίσει το μοναδικό του Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου (από 5 υποψηφιότητες).

Ο... συνταγματάρχης James Stewart, το 1960.

Ο… συνταγματάρχης James Stewart, το 1960.

Ο Stewart ήταν ένας βαθύτατα πατριώτης Αμερικανός με στενή σχέση με το στρατό, και με την είσοδο της χώρας του στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εγκατέλειψε προσωρινά την καριέρα του για να υπηρετήσει την πατρίδα του. Κατά τη διάρκεια της θητείας του ήταν ιδιαίτερα δυσαρεστημένος που η φήμη και το όνομά του έκαναν τους ανωτέρους του να τον τοποθετήσουν σε θέσεις μακριά από το πεδίο της μάχης, και διακρίθηκε τόσο στον Β΄ Παγκόσμιο όσο και στον πόλεμο του Βιετνάμ, με τη συμμετοχή του εκεί να προκαλεί αντιδράσεις. Έφτασε μέχρι το βαθμό του συνταγματάρχη.

Επιστρέφοντας στο Χόλιγουντ μετά τον πόλεμο, ο Stewart έπαιξε στην ταινία χάρη στην οποία είναι πιο γνωστός σήμερα. Πρόκειται φυσικά για το It’s a Wonderful Life του Capra, στο οποίο υποδύεται με μαεστρική κωμικοτραγική ισορροπία τον απόλυτο μεσοαστό ήρωα George Bailey. Αν και σήμερα η ταινία θεωρείται δικαίως μια από τις καλύτερες όλων των εποχών, τότε απέτυχε να προκαλέσει εντύπωση, και η καριέρα του άργισε να ξαναπάρει μπροστά.

Στα τέλη της δεκαετίας του ΄40 ο Stewart έκανε 3 πράγματα που άλλαξαν τη ζωή και την καριέρα του. Αν και ποτέ δεν απασχόλησε με την προσωπική του ζωή, φαινόταν πως θα μείνει αμετανόητος εργένης μέχρι το 1949, όταν και παντρεύτηκε το μοντέλο Gloria McLean, με την οποία έκανε 2 παιδιά και (παραδόξως) δε χώρισε ποτέ. Ένα χρόνο πριν συνεργάστηκε για πρώτη φορά με το μεγάλο Άλφρεντ Χίτσκοκ, συμμετέχοντας τελικά σε 4 ταινίες του, με πιο διάσημες τον Σιωπηλό Μάρτυρα και, φυσικά, το Vertigo, που αποτελεί και τον καλύτερο καθαρά δραματικό ρόλο του. Ταυτόχρονα έκανε στροφή και στον κόσμο των γουέστερν, συμμετέχοντας κυρίως σε ταινίες του Anthony Mann, υποδυόμενος συνήθως τον ταλαιπωρημένο αλλά πάντοτε τίμιο και ικανό ήρωα. Πιο σημαντική του εμφάνιση σε γουέστερν η ερμηνεία του στο αντισυμβατικό Ο Άνθρωπος που Σκότωσε τον Λίμπερτι Βάλανς του Τζον Φορντ, πλάι στον «Δούκα» John Wayne.

Με τον κλασικό Αμερικανικό κινηματογράφο να αφήνει τη θέση του στο Νέο Χόλιγουντ τη δεκαετία του 1960, ο Stewart δεν επιδίωξε ποτέ να παραμείνει στο προσκήνιο, προτιμώντας σποραδικές εμφανίσεις στη μεγάλη αλλά και τη μικρή οθόνη. Το 1985 βραβεύτηκε με Όσκαρ Συνολικής Προσφοράς, ενώ η τελευταία του εμφάνιση στο σινεμά ήταν το 1991. Πέθανε 6 χρόνια αργότερα, έχοντας δηλώσει πιο πριν πως δεν επιθυμεί να τον θυμόμαστε ως σταρ του σινεμά αλλά ως άνθρωπο που «αγαπούσε τη σκληρή δουλειά, τη χώρα του, την οικογένειά του και την κοινωνία».

Ακριβώς αυτή η χαμηλών τόνων προσωπικότητα του Stewart τον έκανε συχνά να περνά απαρατήρητος και σήμερα μνημονεύεται λιγότερο από άλλους αστέρες που ίσως και να πρόσφεραν λιγότερα απ΄ αυτόν στην τέχνη. Επίσης, τις καινοτομίες του στην υποκριτική μιμήθηκαν πιο χαρακτηριστικά και με εξίσου μεγάλη επιτυχία ηθοποιοί όπως ο Marlon Brando, o James Dean και ο Montgomery Clift, με αποτέλεσμα το credit να πάει σ΄ αυτούς για τις καινοτομίες αυτές. Παρ΄ όλα αυτά, αρκετές από τις ταινίες του θεωρούνται -και είναι- από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της τέχνης, και ο ίδιος ψηφίστηκε το 1999 ως ο 3ος μεγαλύτερος κλασικός ηθοποιός στην ιστορία του αμερικανικού σινεμά.

Ίσως ο καλύτερος σκηνοθέτης της κλασικής περιόδου, και ένας από τους καλύτερους όλων των εποχών είναι ο θρυλικός Άλφρεντ Χίτσκοκ (1899-1980), ο επονομαζόμενος «βασιλιάς του σασπένς». Το Cinema Therapy αναλύει τις 5 πιο αναγνωρισμένες – βάσει IMDb – ταινίες του.

hitchcockΌλοι σας υποθέτω έχετε επισκεφθεί το IMDb, και αρκετοί από το κοινό γνωρίζουν τη λίστα IMDb Top 250, που περιλαμβάνει τις 250 καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, όπως τις ψηφίζουν καθημερινά οι χρήστες της δημοφιλούς ιστοσελίδας. Αυτό που δε γνωρίζουν πολλοί, όμως, είναι πως ο σκηνοθέτης με τις περισσότερες ταινίες στην – αρκετά αξιόπιστη – λίστα αυτή είναι ο Άλφρεντ Χίτσκοκ, ο οποίος τυχαίνει να είναι και ο αγαπημένος σκηνοθέτης του υποφαινόμενου. Επίτευγμα που φαντάζει ακόμη μεγαλύτερο αν αναλογιστούμε πως το IMDb είναι ένα «λαϊκό» site που επικεντρώνεται στις νέες κυκλοφορίες, και το σύστημα αξιολόγησης των ταινιών που απαρτίζουν τη συγκεκριμένη λίστα ευνοεί αυτές με τις περισσότερες ψήφους – που συνήθως είναι νεότερες. Ο «βασιλιάς του σασπένς», όμως, έχει 8 ταινίες του (από τις 50 που γύρισε) στη συγκεκριμένη λίστα, και, γενικότερα, αρκετές ταινίες του βρίσκονται μόνιμα σε κάθε παρόμοια λίστα. Τις 5 ταινίες με την υψηλότερη κατάταξη στη λίστα του IMDb θα εξετάσουμε σ΄ αυτό το άρθρο και, για του λόγου το αληθές, αυτές είναι οι ταινίες που λογικά θα βρείτε στις πρώτες θέσεις με τα έργα του Χίτσκοκ όπου κι αν ψάξετε. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν το ταξίδι μας στα μεγαλύτερα ψυχολογικά θρίλερ που μας έχει χαρίσει ο εκκεντρικός δημιουργός και που, εκτός από τα καλύτερα δικά του θρίλερ, θεωρούνται γενικότερα από τις καλύτερες ταινίες του είδους!

Τη λίστα του IMDb που αναφέραμε μπορείτε να τη δείτε εδώ.

5. Ρεβέκκα (Rebecca, 1940)

Θέση στο Τοp 250: 146η
Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, 1940

4,5 stars

220px-Rebecca_1940_film_poster

Διάρκεια: 130΄
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ, δράμα
Πρωταγωνιστούν: Laurence Olivier, Joan Fontaine, Judith Anderson, George Sanders
Υπόθεση: Μια χαμηλών τόνων νεαρή κοπέλα παντρεύεται έναν πλούσιο χήρο Βρετανό αριστοκράτη, αλλά διαπιστώνει πως η μνήμη της πρώτης γυναίκας του πλανάται με κάθε τρόπο πάνω από το σπίτι τους.

Μετά από μια σειρά έξοχα προπολεμικά θρίλερ στο Ηνωμένο Βασίλειο (The Man Who Knew Too Much, The 39 Steps, The Lady Vanishes), ο ταλαντούχος Χίτσκοκ μετακόμισε στο Χόλιγουντ, και η πρώτη του ταινία εκεί ήταν τούτο το ψυχολογικό θρίλερ με ρομαντικές και μελοδραματικές προεκτάσεις. Εκμεταλλευόμενος πλήρως τις δυνατότητες που του παρείχε το Χόλιγουντ, ο Χίτσκοκ δημιούργησε ένα σκοτεινό και μεγαλοπρεπές θρίλερ, έχοντας στο πλευρό του και τις εξαιρετικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών (η ταινία ανέδειξε την πρωταγωνίστριά της Joan Fontaine) και τη φήμη που συνόδευε τον παραγωγό David O. Selznick, που μόλις είχε δημιουργήσει το επικό Όσα Παίρνει ο Άνεμος. Αν και το έργο «ξοδεύει» το πρώτο μισάωρο για να «πάρει μπροστά», από κει και πέρα είναι ένας μοναδικός συνδυασμός θρίλερ και μελοδράματος με την αγωνία, το σασπένς και το φόβο να αυξάνονται διαρκώς όσο πλησιάζει προς το τέλος, καθώς μυστικά του παρελθόντος αποκαλύπτονται και επηρεάζουν άμεσα το παρόν και το μέλλον των ηρώων. Οι όποιες αδυναμίες του φιλμ προκύπτουν από το γεγονός πως ο Χίτσκοκ δεν ήταν ακόμη απόλυτα εξοικειωμένος με τις τεχνικές του Αμερικανικού κλασικού σινεμά, αλλά η ταινία παραμένει ένα από τα πιο σκοτεινά θρίλερ όλων των εποχών, και η μοναδική του Χίτσκοκ που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.

4. Δεσμώτης του Ιλίγγου (Vertigo, 1958)

Θέση στο Τοp 250: 67η

3 Stars

220px-Vertigomovie_restoration

Διάρκεια: 128΄
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ
Πρωταγωνιστούν: James Stewart, Kim Novak, Barbara Bel Geddes
Υπόθεση: Ένας πρώην ντετέκτιβ στο Σαν Φρανσίσκο, που αποσύρθηκε όταν η υψοφοβία του οδήγησε στο θάνατο ενός συναδέλφου του, αναλαμβάνει για λογαριασμό ενός φίλου του να παρακολουθήσει τις περίεργες κινήσεις της συζύγου του τελευταίου. Οι επιπλοκές δε θα αργήσουν να έρθουν.

Η πιο προσωπική ταινία του μεγάλου δημιουργού παραμένει η αγαπημένη πολλών οπαδών του, οι οποίοι πιστεύω θα αναστατωθούν από τη βαθμολογία που της έδωσα. Αναστατωμένος από τη διαρκή ανάμιξη των παραγωγών και των επιτροπών λογοκρισίας στα έργα του, ο Χίτσκοκ αποφάσισε να φτιάξει την πιο αντισυμβατική ταινία του, που επηρέαστηκε σε πολλά σημεία αντίστοιχες ταινίες του Ευρωπαϊκού κινηματογράφου της εποχής, και αναστάτωσε το κατεστημένο του Χόλιγουντ. Ο ήρωάς του, τον οποίο υποδύεται ο τεράστιος James Stewart (It’s a Wonderful Life) δεν είναι, όπως συμβαίνει συνήθως, θύμα των περιστάσεων και των συνθηκών που προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή του με ηρεμία. Δεν είναι ακριβώς κακός, αλλά με τις εμμονές, τις φοβίες και την αδικαιολόγητη επιμονή του, είναι άξιος της μοίρας του, γι΄ αυτό και ο σκηνοθέτης επιλέγει να μην καταλήξει το έργο του σε happy end, όπως τα περισσότερα. Μια πρωτότυπη ταινία, που άσκησε τεράστια επιρροή σε μεταγενέστερα θρίλερ και όχι μόνο και έδειξε πως ο Χίτσκοκ είχε ακόμη πιο πολύπλευρες δυνατότητες στη νέα χολιγουντιανή πραγματικότητα που έκανε την εμφάνισή της. Κατά τη γνώμη μου, όμως, ο σκηνοθέτης αφήνει πάρα πολλά λογικά κενά στην πορεία της αφήγησής του και, στην προσπάθειά του να αποδώσει όπως θέλει αυτός το σενάριο, παραβλέπει βασικούς κανόνες της κινηματογραφικής αφήγησης και δημιουργίας. Και τι πειράζει, θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος… Πειράζει, γιατί προσωπικά πάντα δε θεωρώ σωστό μια σοβαρή ταινία να παρουσιάζει στο θεατή γεγονότα που αδυνατεί να εξηγήσει.

Μια από τις πιο διάσημες σκηνές της ταινίας:

3. Στη Σκιά των Τεσσάρων Γιγάντων (North by Northwest, 1959)

Θέση στο Τοp 250: 63η

4,5 stars

220px-Northbynorthwest1

Διάρκεια: 136΄
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ, περιπέτεια δράσης
Πρωταγωνιστούν: Cary Grant, Eva Marie Saint, James Mason, Martin Landau
Υπόθεση: Η ζωή ενός φιλήσυχου διαφημιστή διατρέχει θανάσιμο κίνδυνο όταν μια ομάδα κατασκόπων θα πιστέψει λανθασμένα πως είναι κυβερνητικός πράκτορας. Ένα κυνήγι κατά μήκος των Ηνωμένων Πολιτειών θα ακολουθήσει.

Μπορεί το Vertigo σήμερα να θεωρείται από πολλούς αριστούργημα, αλλά την εποχή που κυκλοφόρησε δεν άφησε και τις καλύτερες εντυπώσεις. Γι΄ αυτό και ο Χίτσκοκ αποφάσισε να αφήσει για λίγο στην άκρη τα πειράματα και να επιστρέψει στο κλασικό στιλ του, με αυτό εδώ το επικό θρίλερ «λάθος ταυτότητας» (mistaken identity). Θύμα του ο Roger Thornhill (Grant), ένας πανέξυπνος αλλά φιλήσυχος άνθρωπος που βλέπει τη ζωή του να γίνεται άνω-κάτω όταν κάποιοι τύποι νομίζουν πως είναι πράκτορας του FBI και θέλουν να τον βγάλουν απ΄ τη μέση. Οι όποιες εξηγήσεις προσπαθεί να δώσει δε βρίσκουν λογική βάση λόγω της καλής οργάνωσης των κατασκόπων, τον προσεγγίζουν διάφορα άτομα, από όμορφες γυναίκες μέχρι σκληρούς μαφιόζους, εκ των οποίων δεν ξέρει ποιον μπορεί να εμπιστευτεί, και η ζωή του βρίσκεται συνεχώς σε κίνδυνο. Κλασικός Χίτσκοκ, με λίγα λόγια, στην ταινία του που περιέχει την περισσότερη δράση απ΄ όλες, αρκετό γκλάμουρ και, φυσικά, τρομερό σασπένς. Ο Cary Grant είναι ο ιδανικός χιτσκοκικός πρωταγωνιστής, ο – φαν του ασπρόμαυρου – Χίτσκοκ αξιοποιεί το χρώμα και τις νέες (για την εποχή) τεχνολογικές δυνατότητες με τον καλύτερο τρόπο, το νεαρό καστ (Eva Marie Saint, Martin Landau, James Mason) πλαισιώνει απόλυτα την οπτική του σκηνοθέτη, όλα λειτουργούν ρολόι. Μια άρτια παραγωγή, από τις καλύτερες και πιο αντιπροσωπευτικές του θρυλικού «βασιλιά του σασπένς».

Η πιο χαρακτηριστική σκηνή της ταινίας, με τον πρωταγωνιστή να καταδιώκεται στη μέση του πουθενά από ένα μυστηριώδες αεροπλάνο.

2. Σιωπηλός Μάρτυς (Rear Window, 1954)

Θέση στο Τοp 250: 37η

3 Stars

Rear_Window_film_poster

Διάρκεια: 112΄
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ
Πρωταγωνιστούν: James Stewart, Grace Kelly, Wendell Corey, Thelma Ritter
Υπόθεση: Ένας φωτογράφος βρίσκεται σε αναπηρική καρέκλα μετά από ένα ατύχημα, και το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να παρακολουθεί τους γείτονές του. Από αυτή την παρακολούθηση, όμως, θα πειστεί ότι ένας από αυτούς δολοφόνησε τη γυναίκα του.

Ακόμη μια από τις πιο περίεργες και συνάμα αναγνωρισμένες ταινίες του Χίτσκοκ, και το τελευταίο από μια σειρά κλειστοφοβικών θρίλερ που γύρισε ο δημιουργός (Lifeboat, Rope, Dial M for Murder), έργα που όλα διαδραματίζονται σε κλειστό, περιορισμένο χώρο και παραπέμπουν περισσότερεο σε θεατρικό έργο παρά σε ταινία. Στο φιλμ αυτό ο χώρος είναι το διαμέρισμα ενός τραυματισμένου φωτογράφου (Stewart) που παρακολουθώντας τους γείτονές τους πιστεύει ότι είδε ένα φόνο να διαπράττεται από έναν απ΄ αυτούς. Κατόπιν, προσπαθεί να πείσει την κοπέλα του (Grace Kelly) και τον αστυνομικό φίλο του (Corey) να αναλάβουν δράση. Αρκετά «ιντριγκαδόρικη» υπόθεση, έξοχοι πρωταγωνιστές (Stewart, Kelly) και το τυπικό μακάβριο χιούμορ του Χίτσκοκ θέτουν τα θεμέλια μιας επιτυχημένης ταινίας. Παρ΄ όλα αυτά, ποτέ δεν κατάλαβα γιατί ο Σιωπηλός Μάρτυς θεωρείται αριστούργημα. Η πλοκή σε αρκετά σημεία δείχνει βαρετή, οι διάλογοι όχι τόσο έξυπνοι όσο σε άλλες επιτυχίες του Χίτσκοκ, ακόμη και η κορύφωση στο φινάλε δεν ανεβάζει τόσο την αδρεναλίνη. Η ταινία είναι ασφαλώς αξιόλογη, αλλά ο θρυλικός Χίτσκοκ έχει γυρίσει αναμφίβολα πολύ καλύτερες, και η αναγνωρισιμότητά της σε σχέση με τις τελευταίες είναι τουλάχιστον υπερεκτιμημένη.

1. Ψυχώ (Psycho, 1960)

Θέση στο Τοp 250: 36η

5-stars

220px-Psycho_(1960)

Διάρκεια: 109΄
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ, τρόμου
Πρωταγωνιστούν: Anthony Perkins, Janet Leigh, Vera Miles
Υπόθεση: Μια 30χρονη γραμματέας από το Φοίνιξ της Αριζόνα κλέβει 30.000$ από έναν πελάτη του αφεντικού της και, προσπαθώντας να ξεφύγει από τις αρχές, καταλήγει σ΄ ένα απομονωμένο πανδοχείο που διαχειρίζεται ένας μυστηριώδης νεαρός.

Παρά την επιτυχία του North by Northwest το 1959, ο Χίτσκοκ αποφάσισε να ανακατέψει εκ νέου την τράπουλα με μια ταινία ασπρόμαυρη, χαμηλού μπάτζετ και χωρίς πρωταγωνιστές-αστέρες. Μια ταινία που εξελίχθηκε σε ορόσημο για την ιστορία της έβδομης τέχνης, με την πρωτοποριακή αφήγηση του Χίτσκοκ, τις ανατριχιαστικές για την εποχή σκηνές (συχνά χαρακτηρίζεται ως η πρώτη «ταινία τρόμου») και, φυσικά, την ανεπανάληπτη σκηνοθεσία της, που δεν αφήνει το θεατή να πάρει ανάσα. Τι να τους κάνει τους αστέρες εδώ ο Χίτσκοκ, απλώς ήθελε ηθοποιούς να μπορούν να κάνουν καλά αυτά που τους έλεγε. Το ασπρόμαυρο ευνοεί τους στόχους του, γιατί κάνει την ατμόσφαιρα πιο «σκοτεινή», η ανατροπή των καθιερωμένων προτύπων με το θάνατο της πρωταγωνίστριας και την κορύφωση του… δράματος στα μισά της ταινίας αυτή τη φορά δεν ενοχλούν (όπως στο Vertigo), γιατί ο Χίτσκοκ έχει φροντίσει να καλύψει όλες τις «τρύπες», γενικά η ταινία μοιάζει αλάνθαστη. Αλλά είναι κάτι πολύ παραπάνω απ΄ αυτό: μια ταινία που άλλαξε την ιστορία του κινηματογράφου για πάντα, το καλύτερο θρίλερ όλων των εποχών, και η ταινία που εξασφάλισε ότι το όνομα του Χίτσκοκ θα μείνει για πάντα στην ιστορία. Ο βασιλιάς των θρίλερ, σκηνοθετημένος από το βασιλιά του σασπένς. Τι άλλο θέλετε;

Δυο ανεπανάληπτες σκηνές από την ταινία, που παγώνουν το αίμα.

Επειδή το μεγαλείο του Χίτσκοκ δεν μπορεί να περιγραφεί από μόνο πέντε ταινίες…

Στην ίδια λίστα στην οποία βασίστηκε το συγκεκριμένο αφιέρωμα, βρίσκονται ακόμη τρεις ταινίες του Άλφρεντ Χίτσκοκ:

159. Τηλεφωνήσατε Ασφάλεια Αμέσου Δράσεως (Dial M for Murder, 1954)
203. Ο Άγνωστος του Εξπρές (Strangers on a Train, 1951)
223. Υπόθεσις Νοτόριους (Notorious, 1946)

Hitchcock T-Shirt

Στη φωτό δεξιά: Ένα αυτοσχέδιο t-shirt με το πρόσωπο του Χίτσκοκ να σχηματίζεται από τους τίτλους και το έτος προβολής διάσημων ταινιών του, προσφορά δυο φίλων μου.

Την τελευταία ταινία έχουμε ήδη αναλύσει 2 φορές σε παλαιότερα άρθρα μας: την πρώτη φορά στο αφιέρωμά μας στα σημαντικότερα κινηματογραφικά θρίλερ, και ξανά στα 10 καλύτερα φιλμ νουάρ.

Η λίστα αυτή έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό πως ανανεώνεται καθημερινά, οπότε ακόμη κι όταν δημοσιευτεί το παρόν άρθρο μπορεί να έχουν αλλάξει – ελαφρώς – τα δεδομένα. Παλαιότερα, για παράδειγμα, ο Χίτσκοκ είχε και 9η ταινία στη λίστα, τον Βρόγχο (1948).

Κλείνουμε με ένα βίντεο από το δημοφιλές site ταινιών Watchmojo, που παρουσιάζει τις 10 καλύτερες – κατά τη γνώμη τους – ταινίες του βασιλιά του σασπένς, και αρκετές άλλες αξιόλογες. Αξεπέραστος…

Δεν ξέρω αν υπάρχουν δικηγόροι, δικαστές, ή έστω φοιτητές νομικής ανάμεσα στο πολυάριθμο (λέμε τώρα) κοινό μας. Αν υπάρχουν όμως, θέλω να πιστεύω πως θα ενθουσιαστούν με το καινούριο μας αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες που διαδραματίζονται εν μέρει ή εξ ολοκλήρου σε μια δικαστική αίθουσα. Και όχι μόνο αυτοί!

a few good menΔυστυχώς ή ευτυχώς, ο κινηματογράφος από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του ασχολήθηκε με το κάθε είδους έγκλημα. Λογικό, καθώς τα εγκλήματα και η διαδικασία γύρω από αυτά πάντοτε συγκλόνιζαν και συγκινούσαν ιδιαίτερα την κοινή γνώμη. Συνήθως όμως, στις ταινίες που ασχολούνται με εγκλήματα (crime films), μας απασχολεί το ίδιο το έγκλημα, ή ο εντοπισμός και η καταδίωξη των δραστών, παρά οι νομικές διαδικασίες που ακολουθούνται μετά τη σύλληψή τους. Άλλες φορές, πάλι, οι ταινίες ασχολούνται με την κατάσταση στις φυλακές, όπου οι εγκληματίες έχουν ήδη καταδικαστεί και εκτίουν τις ποινές τους. Σπανίως βλέπουμε ένα έργο να περιστρέφεται γύρω από μια δίκη και να εκτυλίσσεται σε μεγάλο βαθμό σε μια δικαστική αίθουσα, με δικηγόρους, κατήγορους, κατηγορούμενους, δικαστές και ενόρκους. Ξανά λογικό, καθώς η όλη διαδικασία μοιάζει κάπως βαρετή στον απλό θεατή. Κάποιες ταινίες όμως, κατάφεραν να εκμεταλλευτούν το γεγονός ότι μια καλοστημένη δικαστική υπόθεση μπορεί να ανεβάσει την αγωνία του κοινού στα ύψη, εάν την περιγράψεις σωστά. Οι 8 ταινίες που ακολουθούν είναι αυτές που τα κατάφεραν καλύτερα. Στην πλειοψηφία τους δεν εκτυλίσσονται εξ ολοκλήρου μέσα σ΄ ένα δικαστήριο, ούτε ασχολούνται απαραίτητα με εγκλήματα. Όλες όμως έχουν μια δίκη στο επίκεντρο της πλοκής, και την παρουσιάζουν με πραγματικά συγκλονιστικό τρόπο. Ησυχία στο ακροατήριο, η συνεδρίαση αρχίζει…

8. Kράμερ εναντίον Κράμερ (Kramer vs. Kramer, 1979)

3,5 Stars

220px-Oscar_posters_79

Διάρκεια: 105΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Robert Benton
Πρωταγωνιστούν: Dustin Hoffman, Meryl Streep, Justin Henry, Jane Alexander
Υπόθεση: Ένας χωρισμένος άνδρας καλείται να μεγαλώσει μόνος του το γιο του, με τον οποίο ποτέ δεν είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα ως τότε, και κατόπιν να διεκδικήσει την κηδεμονία του στο δικαστήριο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ταινίας που θεωρείται courtroom drama ενώ μόνο ένα 20λεπτο εξελίσσεται σε δικαστική αίθουσα. Ένα από τα καλύτερα δράματα των 70΄s, με εξαιρετικές ερμηνείες από τους Hoffman και Streep (δύο ούτως ή άλλως μεγάλους ηθοποιούς), ήρεμη σκηνοθεσία και ένα πανέξυπνο – αν και υπερβολικά μελοδραματικό σενάριο – που αποτελεί εύκολα αφορμή για μεγάλη συζήτηση σχετικά με τις ανθρώπινες σχέσεις και την οικογένεια. Οι ήρωες εδώ είναι κοινοί άνθρωποι, ένα ανδρόγυνο που χώρισε γιατί ο σύζυγος ασχολούνταν υπερβολικά με τη δουλειά του και παραμελούσε τα του οίκου του, αλλά αφού έμεινε μόνος με τον 8χρονο γιο του (πολύ καλός στο ρόλο του μικρού ο Justin Henry) συνειδητοποίησε το σφάλμα του και αποφάσισε να γίνει καλύτερος άνθρωπος. Μια συγκινητική ταινία που αποδεικνύει πως πολλές φορές, όταν δυο άνθρωποι διαφωνούν, δεν έχει απαραίτητα ο ένας δίκιο κι ο άλλος άδικο. Όλοι έχουν τις ευθύνες τους, και το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε ως ανθρώπινα όντα είναι να τις αποδεχθούμε και να προσπαθήσουμε να τις αναλάβουμε όσο καλύτερα γίνεται. Η μοναδική ταινία του είδους που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, αξίζει μόνο και μόνο για τις ερμηνείες των πρωταγωνιστών.

7. Ζήτημα Τιμής (A Few Good Men, 1992)

3,5 Stars

220px-A_Few_Good_Men_poster

Διάρκεια: 138΄
Είδος: Δράμα, θρίλερ
Σκηνοθεσία: Rob Reiner
Πρωταγωνιστούν: Tom Cruise, Jack Nicholson, Demi Moore, Kevin Bacon
Υπόθεση: Ένας νεαρός στρατιωτικός δικηγόρος καλείται να υπερασπιστεί δυο πεζοναύτες που κατηγορούνται για το φόνο ενός συναδέλφου τους, και υποστηρίζουν ότι τους δώθηκε διαταγή να διαπράξουν το έγκλημα.

Εκεί που τελειώνει η λογική, αρχίζει ο στρατός, λέει ένα ρητό. Αυτή η ταινία αποδεικνύει γιατί. Μια υπό άλλες συνθήκες φυσιολογική υπόθεση δολοφονίας μετατρέπεται σε μια σειρά από αλλοπρόσαλλες και αντικρουόμενες καταθέσεις στρατιωτών και αξιωματικών στο Γκουαντάναμο, που μπερδεύουν μεταξύ άλλων και τον, αρχικά αδιάφορο για την υπόθεση, συνήγορο υπεράσπισης (Tom Cruise), όσο και την πιο έμπειρη αλλά παρορμητική συνεργάτιδά του (Demi Moore). Μην προσπαθείτε να βγάλετε άκρη με τους κώδικες τιμής του Αμερικανικού (και όχι μόνο) στρατού, απλά αποδεχτείτε τους. Και αφού τους αποδεχθείτε, μπορείτε να απολαύσετε τρεις ικανούς ηθοποιούς (Cruise, Nicholson, Moore) να ερμηνεύουν τους πανέξυπνους διαλόγους του εμπνευσμένου σεναρίου του Aaron Sorkin. Ευχάριστη έκπληξη της ταινίας η ερμηνεία της Demi Moore, που αποδεικνύει ότι δε χρειάζεται να… βγαίνει από τα ρούχα της για να μας αρέσει, δυσάρεστη η πολύ μικρής διάρκειας εμφάνισης του απολαυστικού Νίκολσον, τη στιγμή ειδικά που στους τίτλους τοποθετείτε δεύτερος…

6. Inherit the Wind (1960)

4 Stars

220px-Inherit-the-Wind-poster

Διάρκεια: 128΄
Είδος: Ιστορικό δράμα
Σκηνοθεσία: Stanley Kramer
Πρωταγωνιστούν: Spencer Tracy, Fredric March, Gene Kelly, Dick York
Υπόθεση: Σε μια οπισθοδρομική μικρή πόλη του Αμερικανικού Νότου, το 1925, ένας δάσκαλος κατηγορείται γιατί… δίδασκε τη θεωρία της Εξέλιξης. Δύο διακεκριμένοι δικηγόροι, που τους συνδέει στενή φιλία, διασταυρώνουν τα ξίφη τους για την υπόθεση, η οποία αποκτά τεράστια δημοσιότητα.

Αρκετοί σήμερα θεωρούν αυτό το φιλμ ξεπερασμένο, επειδή το θέμα του δε δείχνει να ανταποκρίνεται στο σήμερα. Το λάθος που κάνουν, κατά τη γνώμη μου πάντα, όλοι αυτοί, είναι ότι αγνοούν πως το θέμα αυτό της ταινίας, ή μάλλον της (αληθινής) δίκης στην οποία βασίζεται, είναι απλά η αφορμή. Η αφορμή για το σκηνοθέτη Stanley Kramer, ειδικό στις ταινίες «κοινωνικής διαμαρτυρίας» (The Defiant Ones – 1958, Η Δίκη της Νυρεμβέργης – 1961, Guess Who’s Coming to Dinner – 1967) να εξαπολύσει ένα δριμύ «κατηγορώ» στο συντηρητισμό και τη μισαλλοδοξία πάσης φύσεως. Τότε ήταν η θεωρία της Εξέλιξης, σήμερα είναι κάτι άλλο, αύριο κάτι άλλο, όσο αυτές οι αντιλήψεις παραμένουν. Για να κάνει πιο… πειστικά τα επιχειρήματα του ο Kramer επιστρατεύει τρία μεγάλα ονόματα του τότε Χόλιγουντ (Tracy, March, Kelly), δραματοποιεί αρκετά την υπόθεση, και στέλνει προς πάσα κατεύθυνση το μήνυμά του. Και μια από αυτές τις κατευθύνσεις είναι και οι άνθρωποι της Εκκλησίας, που πρέπει να διαχωρίζουν την επιθυμία τους να κηρύξουν την πίστη τους από το δικαίωμα των άλλων να μην τους ακολουθήσουν, αλλιώς εκτροχιάζονται…

5. Μάρτυς Κατηγορίας (Witness for the Prosecution, 1957)

4 Stars

220px-Movie_poster_for_-Witness_for_the_Prosecution-

Διάρκεια: 116΄
Είδος: Δράμα μυστηρίου
Σκηνοθεσία: Billy Wilder
Πρωταγωνιστούν: Tyrone Power, Marlene Dietrich, Charles Laughton
Υπόθεση: Ένας παντρεμένος τυχωδιώκτης κατηγορείται για το φόνο μιας ηλικιωμένης γνωστής του. Ένας πολύπειρος αλλά μεγάλης ηλικίας δικηγόρος καλείται να τον γλιτώσει απ΄ την κρεμάλα.

Η ταινία αυτή προέρχεται από το ομώνυμο έργο της μοναδικής Agatha Christie, και τη σκηνοθεσία του υπογράφει ο τεράστιος Billy Wilder (Double Indemnity, Sunset Blvd., Stalag 17, Some Like it Hot, The Apartment). Πρωταγωνιστής στον τελευταίο του ρόλο ο διάσημος σταρ των 40΄s Tyrone Power, στο πλάι του ο βετεράνος και υπερβολικά… Βρετανός Charles Laughton και η επιτομή της κομψότητας Marlene Dietrich, έστω και στα 56 της χρόνια. Είναι δυνατόν αυτή η ταινία να μην είναι καλή; Προφανώς όχι. Το πανέξυπνο σενάριο της Christie, που θέλει μια σύζυγο να καταθέτει στη δίκη του συζύγου της (τώρα υπέρ του, εναντίον του, θα σας γελάσω) και ένα δικηγόρο που παρά τη μακροχρόνια πείρα του τα έχει χαμένα με τις μηχανορραφίες του ζεύγους, μεταφέρεται με τον καλύτερο τρόπο στην οθόνη από τον master του είδους Wilder. Το τέλος αλλάζει, για να ταιριάξει στις τότε διατάξεις λογοκρισίας, αλλά ο Wilder κατορθώνει να το εναρμονίσει στο σενάριο, το οποίο ξεχειλίζει από καυστικό χιούμορ. Δυστυχώς δεν αποτελεί αριστούργημα, γιατί του λείπει το κάτι παραπάνω. Είναι όμως μια εξαιρετική ταινία, κι ας μην έχει ούτε Ηρακλή Πουαρό ούτε Μις Μαρπλ.

4. Σκιές και Σιωπή (Το Kill a Mockingbird, 1962)

4 Stars

220px-To_Kill_a_Mockingbird_poster

Διάρκεια: 129΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Robert Mulligan
Πρωταγωνιστούν: Gregory Peck, Mary Badham, Phillip Alford, John Megna
Υπόθεση: O Atticus Finch, ένας φιλελεύθερος δικηγόρος σε μια ρατσιστική πόλη της Αλαμπάμα, προσπαθεί να σώσει έναν μαύρο που κατηγορείται άδικα για το βιασμό μιας λευκής γυναίκας, καθώς και τα παιδιά του από το μίσος και την προκατάληψη.

Το μοναδικό, μέχρι σήμερα, μυθιστόρημα της Νelle Harper Lee (ένα sequel ονόματι Go Set a Watchman αναμένεται να δημοσιευτεί σύντομα μετά από 55 χρόνια) και η κινηματογραφική του μεταφορά από τον Robert Mulligan αποτελούν ένα τεράστιο μάθημα ζωής. Είναι το μάθημα που προσπαθεί να περάσει ένας απλός άνθρωπος, ο δικηγόρος Atticus Finch, πηγαίνοντας κόντρα στο ρατσισμό και την προκατάληψη της κοινωνίας στην οποία ζούσε. Είναι το μάθημα που προσπαθεί να διδάξει στα παιδιά του, Jem και Scout (η αφηγήτρια της ιστορίας), που ανέμελα και αθώα αρχίζουν να αντιλαμβάνονται πως εκεί έξω τα πράγματα δεν είναι εύκολα, ειδικά γι΄ αυτούς που ανήκουν στους «απόκληρους», είτε αυτοί λέγονται μαύροι, είτε φτωχοί, είτε ανάπηροι, είτε όπως αλλιώς θέλετε. Είναι το μάθημα που προσπαθεί, μέσα από μια μάταιη προσπάθεια σε μια δίκη με προαποφασισμένο αποτέλεσμα, να διδάξει στην ρατσιστική κοινωνία του Αμερικανικού Νότου, υπερασπιζόμενος ένα μαύρο που κατηγορείται για βιασμό και οδηγείται στην ηλεκτρική καρέκλα μόνο και μόνο λόγω χρώματος. Ένα μάθημα που δυστυχώς δεν έχουμε πάρει όσο θα έπρεπε, 53 χρόνια μετά. Μια μεγάλη ταινία, λίγο κουραστική σε κάποια σημεία, αλλά με την ερμηνεία του Gregory Peck να αποτελεί μια απ΄ τις καλύτερες και πιο ανθρώπινες όλων των εποχών.

3. Ανατομία ενός Εγκλήματος (Anatomy of a Murder, 1959)

4 Stars

220px-AnatomyMurder2

Διάρκεια: 160΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Otto Preminger
Πρωταγωνιστούν: James Stewart, Lee Remick, Ben Gazzara, Arthur O’Connell
Υπόθεση: Ένας σύζυγος κατηγορείται για τη δολοφονία ενός άντρα, και ισχυρίζεται πως διέπραξε το έγκλημα επειδή το θύμα βίασε τη γυναίκα του. Ποια είναι η αλήθεια όμως, και ποια η ετυμηγορία των ενόρκων;

Είναι μάλλον η μοναδική ταινία που καλύπτει βήμα προς βήμα ολόκληρη τη νομική διαδικασία στην περίπτωση ενός εγκλήματος όπως ο φόνος. Η σύλληψη, η ανάκριση, η κράτηση, η επιλογή δικηγόρων και ενόρκων, η δίκη (τουλάχιστον 1 ώρα εκτυλίσσεται στο δικαστήριο), αγορεύσεις επί αγορεύσεων και καταθέσεις επί καταθέσεων, η έρευνα και των δυο πλευρών για νέα στοιχεία που θα στηρίξουν τα επιχειρήματά τους, και η τελική απόφαση των ενόρκων. Αληθινό μάθημα νομικής για υποψήφιους δικαστικούς! Και μια ταινία που σόκαρε το Χόλιγουντ της εποχής, εστιάζοντας σε λεπτομέρειες όπως… τα εσώρουχα μιας γυναίκας ή το σπέρμα του βιαστή που αποδεικνύει το βιασμό, σκανδαλιστικές για τον καταπιεσμένο από τη λογοκρισία Αμερικανικό σινεμά των 50¨s. Η αναλυτική, νευρώδης σκηνοθεσία του μεγάλου Otto Preminger (Laura) και η μεστή ερμηνεία του James Stewart, σ΄ ένα ρόλο παρόμοιο μ΄ αυτούς που τον ανέδειξαν (Mr. Smith Goes to Washington, It΄s a Wonderful Life, Harvey), συνθέτουν, παρά την ανεπάρκεια κάποιων ηθοποιών όπως ο Ben Gazzara (στο ρόλο του κατηγορούμενου), μια εξαιρετική ταινία. Αν βέβαια η διαδικασία που περιγράψαμε στην αρχή σας φαίνεται βαρετή, μην αγνοήσετε το έργο, αλλά το πιθανότερο είναι να σας κουράσει…

2. H Δίκη της Νυρεμβέργης (Judgment at Nuremberg, 1961)

4,5 stars

220px-170592-Judgment-at-Nuremberg-Posters

Διάρκεια: 179΄
Είδος: Ιστορικό δράμα
Σκηνοθεσία: Stanley Kramer
Πρωταγωνιστούν: Spencer Tracy, Burt Lancaster, Richard Widmark, Marlene Dietrich
Υπόθεση: Λίγο μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ένα Αμερικανικό δικαστήριο στη Νυρεμβέργη δικάζει τέσσερις Γερμανούς πρώην δικαστές για εγκλήματα πολέμου.

Όταν κάποιος ακούει για τη δίκη της Νυρεμβέργης, του έρχεται αμέσως στο μυαλό η πολύκροτη δίκη του Χέρμαν Γκέρινγκ, του Ρούντολφ Ες και των άλλων μεγαλοστελεχών των Ναζί, όσων επέζησαν τουλάχιστον από τον πόλεμο, και καταδικάστηκαν σε θάνατο και άλλες βαριές ποινές. Δεν είναι αυτή η δίκη όμως το θέμα τούτου του τρίωρου έπους του Stanley Kramer, αλλά αυτή τεσσάρων δικαστών του Γ΄ Ράιχ, που θανάτωναν και τιμωρούσαν απάνθρωπα τους αντιφρονούντες του καθεστώτος στο «όνομα της δικαιοσύνης». Για άλλη μια φορά, η δίκη είναι απλά η αφορμή για τον Kramer για να αναλύσει τις σχέσεις Γερμανών και Συμμάχων μετά τον πόλεμο, τις προσπάθειας εκδημοκρατισμού και αναγέννησης της Γερμανίας, καθώς και τα γεωπολιτικά συμφέροντα των διαφόρων νικητριών χωρών (Αγγλία, Γαλλία, ΗΠΑ, ΕΣΣΔ) σχετικά με τη Γερμανία. Είναι επίσης η αφορμή, ευτυχώς για εμάς, ώστε ένα ensemble cast γεμάτο αστέρια (Spencer Tracy, Maximilian Schell, Marlene Dietrich, Burt Lancaster, Judy Garland και άλλοι) να αποδώσει το σενάριο μ΄ έναν απολαυστικό και συνάμα καθηλωτικό τρόπο. Μοναδικό μειονέκτημα της ταινίας η μεγάλη διάρκειά της, καθώς τα «νεκρά» διαστήματα δε λείπουν. Κατά τ΄ άλλα πρόκειται για ένα αριστούργημα, με τρομερές ερμηνείες και επίκαιρα κοινωνικά μηνύματα.

1. Οι Δώδεκα Ένορκοι (12 Angry Men, 1957)

4,5 stars

220px-12_angry_men

Διάρκεια: 96΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Sidney Lumet
Πρωταγωνιστούν: Henry Fonda, Lee J. Cobb, E. G. Marshall, Martin Balsam
Υπόθεση: Ένας νεαρός από μια φτωχογειτονιά της Νέας Υόρκης κατηγορείται για το φόνο του πατέρα του. Για την καταδίκη του απαιτείται ομόφωνη απόφαση των ενόρκων, αλλά ένας απ΄ αυτούς θεωρεί πως η υπόθεση μπορεί να μην είναι τόσο απλή όσο παρουσιάστηκε στο δικαστήριο.

Τι το ενδιαφέρον μπορεί να έχει μια ταινία που εκτυλίσσεται σχεδόν στο σύνολό της σ΄ ένα δωμάτιο, με 12 τύπους να συζητούν για το αν κάποιος φτωχός μετανάστης δολοφόνησε τον πατέρα του; Με τον τρόπο που το παρουσιάζει ένας από τους καλύτερους δημιουργούς του Νέου Χόλιγουντ, ο Sidney Lumet (Serpico, Έγκλημα στο Orient Express, Σκυλίσια Μέρα, Το Δίκτυο, The Verdict, Πριν ο Διάβολος καταλάβει ότι πέθανες), τρομερό ενδιαφέρον. Το φιλμ αποτελεί τον απόλυτο ύμνο στην ανθρώπινη λογική. Η λογική σκέψη, αυτή που κάνει το είδος μας να προοδεύει και να ξεχωρίζει από τα ζώα, σε όλο της το μεγαλείο. Παρατήρηση, σκέψη, συζήτηση, διαφωνία, επιχείρημα, συμπέρασμα, όλα τα στάδια της αναλυτικής σκέψης του ανθρώπου, μέσ΄ απ΄ τη ματιά 12 ετερόκλητων ανθρώπων, άλλων πλούσιων και άλλων φτωχών, άλλων αδιάφορων για την υπόθεση άλλων όχι, άλλων φιλελεύθερων και άλλων συντηρητικών και προκατειλημμένων. Την τελευταία αντίθεση αντιπροσωπεύουν ο φιλελεύθερος ένορκος #8 (ονόματα δεν υπάρχουν, για να τονίσουν την ανωνυμία, στο ρόλο του ο Peter Fonda), ο πρώτος που αμφιβάλλει λογικά για την ενοχή του κατηγορούμενου, και ο μισαλλόδοξος, αλλά σε καμία περίπτωση μισητός ένορκος #3 (Lee J. Cobb). Η συλλογιστική πορεία και των 12 ενόρκων, διαφορετική φυσικά στον καθένα, αποτελεί ένα μεγάλο θρίαμβο της λογικής και της ορθής σκέψης απέναντι στα στερεότυπα και τις αναίτιες συναισθηματικές αντιδράσεις. Πιθανότατα το καλύτερο σκηνοθετικό ντεμπούτο όλων των εποχών, ένα διαχρονικό και άφθαρτο αριστούργημα.

Άλλες αξιόλογες ταινίες του είδους

anatomyΩς συνήθως, στο τέλος θα αναφερθούμε σε κάποιες καλές ταινίες που έμειναν απ΄ έξω. Από το κλασικό σινεμά, θα τονίσω ιδιαίτερα το πρωτοποριακό για την εποχή του They Won΄t Forget (1937) του Mervyn LeRoy, που όπως και το Inherit the Wind βασίστηκε σε μια αληθινή ιστορία που στιγματίστηκε από το ρατσισμό, καθώς και το συγκλονιστικό Εν Ψυχρώ (1967), βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Truman Capote, που με τη σειρά του βασίστηκε σε αληθινή ιστορία. Αργότερα, ξεχωρίζουν οι ταινίες The Verdict (1982), με έναν εκπληκτικό Paul Newman να πρωταγωνιστεί, Truman Capote (2005), μια διαφορετική προσέγγιση του Εν Ψυχρώ με τον αείμνηστο Philip Seymour Hoffman στον ομώνυμο ρόλο, αλλά και το σύγχρονο The Judge (2014), που, παρά τα αρκετά ελαττώματα του, αξίζει για τις ερμηνείες των Robert Downey Jr. και Robert Duvall.

Σας αποχαιρετούμε και πάλι με ένα βίντεο, που περιλαμβάνει την μάλλον πιο εμβληματική κινηματογραφική σκηνή που εκτυλίσσεται σε δικαστήριο. Από την ταινία Ζήτημα Τιμής, ο δικηγόρος Τομ Κρουζ πιέζει το μάρτυρα Τζακ Νίκολσον να αποκαλύψει την αλήθεια, με τον τελευταίο να του απαντά «You can’t handle the truth!». H φράση αυτή ψηφίστηκε στις 100 πιο διάσημες στην ιστορία του σινεμά σε σχετική ψηφοφορία του AFI, και τη σκηνή μπορείτε να την απολαύσετε στο παρακάτω βίντεο.

Πολύ συχνά, οι δημιουργοί ταινιών, είτε γιατί θέλουν να εκμεταλλευτούν μια παλαιότερη επιτυχία, είτε για να αποτίσουν φόρο τιμής στην αυθεντική ταινία, είτε γιατί απλά… στέρευσαν από έμπνευση, γυρίζουν μια ταινία που αποτελεί remake μιας (συνήθως πετυχημένης) παλαιότερης. Δέκα τέτοιες περιπτώσεις θα εξετάσουμε εδώ, δέκα περιπτώσεις διαφορετικές μεταξύ τους ως προς τον τρόπο που το remake προσέγγισε την αυθεντική ταινία και όχι μόνο.

remakeΗ επιλογή ενός σκηνοθέτη να γυρίσει remake μιας παλαιότερης ταινίας είναι από μόνη της αμφιλεγόμενη. Από τη μία, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος, στην προσπάθειά του να εκσυγχρονίσει το έργο (ειδικά αν το αυθεντικό φιλμ είναι αρκετά παλιό) και να προσθέσει τη δική του οπτική επί του θέματός του, να χάσει βασικά νοήματά του ή/και να το παραποιήσει σε τέτοιο βαθμό που θα χαθεί η ουσιαστική αξία του. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που κάποιες πολύ κλασικές ταινίες, όπως το Όσα Παίρνει ο Άνεμος (1939), ο Πολίτης Κέιν (1941) και η Καζαμπλάνκα (1942), δεν μπορούν να ξαναγυριστούν σαν remake, γιατί πολύ απλά οι συνθήκες που τις δημιούργησαν είναι μοναδικές και ανεπανάληπτες, και οι (πολλοί) πιστοί της αυθεντικής ταινίας θα αγανακτήσουν βλέποντας μια αλλοιωμένη έκδοσή της. Από την άλλη όμως, αν ένα remake γυριστεί με έμφαση στην ποιότητα και σεβασμό στην πηγή του, τα οφέλη είναι πολλά. Καθώς συνήθως πηγή έμπνευσης είναι μια αναγνωρισμένη ταινία, το remake έχει έτοιμο σενάριο και άρα σωστές βάσεις για να είναι μια καλή ταινία. Επίσης, μέσω ενός πετυχημένου remake το κοινό έρχεται σε επαφή και με την αυθεντική ταινία, καθώς του υπενθυμίζεται κατά κάποιο τρόπο η ύπαρξή της και του κινείται η περιέργεια. Τέλος, συγκρίνοντας την αυθεντική ταινία με το remake μπορούμε να αντλήσουμε σημαντικά στοιχεία και συμπεράσματα για τη φύση και την ιστορία του κινηματογράφου, καθώς βλέπουμε πώς διαφορετικοί άνθρωποι σε διαφορετικές εποχές (και ίσως και σε διαφορετικές χώρες) προσέγγισαν το ίδιο θέμα. Κάτι τέτοιο θα προσπαθήσουμε να κάνουμε κι εδώ, συγκρίνοντας 10 ταινίες με τα αντίστοιχα remake τους, και προσπαθώντας να διαπιστώσουμε τις αλλαγές που έγιναν σε αυτά και το τι κρύβεται πίσω από αυτές.

Διευκρίνιση: Τυπικά, ως remake ορίζεται αποκλειστικά μια ταινία που χρησιμοποιεί ως πηγή έμπνευσης μια προηγούμενη, και όχι μία που απλώς χρησιμοποιεί την ίδια πηγή με μια παλαιότερη (π.χ. ένα βιβλίο ή ένα θεατρικό έργο). Παρ΄ όλα αυτά, αναπόφευκτα στο αφιέρωμά μας θα συναντήσουμε και τη δεύτερη περίπτωση, που κι αυτή ουσιαστικά μπορεί να καταγραφεί ως remake εάν οι δυο ταινίες αποδίδουν με πολύ παρόμοιο τρόπο το θέμα της κοινής πηγής τους.

Ένα συνηθισμένο remake
3:10 to Yuma (1957 και 2007)

310_to_Yuma_(1957_film)310_to_Yuma_(2007_film)Διάρκεια: 92΄ (1957) – 122΄ (2007)
Είδος: Γουέστερν, περιπέτεια
Σκηνοθεσία: Delmer Daves (1957) – James Mangold (2007)
Πρωταγωνιστούν :
Glenn Ford, Van Heflin, Felicia Farr (1957) – Russell Crowe, Christian Bale, Logan Lerman (2007)

Υπόθεση: (πρακτικά κοινή για τις δύο ταινίες): Ένας φτωχός αγρότης στην Αριζόνα του 1880 δέχεται να συνοδεύσει ένα διαβόητο εγκληματία μέχρι την πόλη απ΄ όπου αυτός θα επιβιβαστεί σ΄ ένα τρένο για τη φυλακή της Γιούμα, αλλά η συμμορία του τελευταίου προσπαθεί διαρκώς να τον απελευθερώσει.

Λένε ότι οι μεγάλες ιδέες συχνά γεννιούνται σε μια απλή φιλική συζήτηση. Έτσι συνέβη και με το αφιέρωμα αυτό, για τη δημιουργία του οποίου αφορμή αποτέλεσε μια συζήτηση με κάποιους φίλους μου για αυτές τις δύο ταινίες, και η προσπάθεια να εντοπιστούν ομοιότητες και διαφορές. Εδώ έχουμε μια τυπική και συνηθισμένη περίπτωση remake. Πρακτικά ίδια υπόθεση, ίδιοι χαρακτήρες (πρωταγωνιστές ένας σκληρός αλλά εκλεπτυσμένος εγκληματίας και ένας φτωχός αλλά σκληροτράχηλος αγρότης), και καθαρό κλίμα γουέστερν και στις δύο ταινίες. Οι όποιες διαφορές στο σενάριο και τη σκηνοθεσία συνίστανται στη χρονική διαφορά των 50 χρόνων μεταξύ των δύο ταινιών, καθώς το remake είναι πιο σκληρό, προσγειωμένο και ρεαλιστικό (ιδίως στο φινάλε), ενώ περιέχει περισσότερη βία και πιο «ακατάλληλες» σκηνές. Το πρώτο φιλμ, προϊόν του κλασικού Χόλιγουντ, είναι ατμοσφαιρικό, αργό στην πλοκή του και δε βασίζεται τόσο στις ερμηνείες, σε αντίθεση με το έργο του Mangold που είναι πιο ευθύ, άμεσο και γρήγορο ενώ στηρίζει την επιτυχία του στο εξαιρετικό πρωταγωνιστικό δίδυμο Russell Crowe – Christian Bale. Κατά τ΄ άλλα το remake είναι απόλυτα πιστό στην πηγή του, και παρά τις διαφορές τους, οι δυο ταινίες μοιάζουν ισάξιες και εξίσου αξιόλογες.

Βαθμολογία: 4/5 (και για τις δύο ταινίες)
Άλλα παραδείγματα: Η πλειοψηφία των remakes

Άλλες εποχές, άλλα ήθη
Ο Άνθρωπος της Μαντζουρίας (1962 και 2004)

220px-The_Manchurian_Candidate_poster220px-The_Manchurian_Candidate_1962_movieΔιάρκεια: 126΄ (1962) – 130΄ (2004)
Είδος: Θρίλερ
Σκηνοθεσία: John Frankenheimer (1962) – Jonathan Demme (2004)
Πρωταγωνιστούν : Frank Sinatra, Laurence Harvey, Janet Leigh (1962) – Denzel Washington, Meryl Streep, Liev Schreiber (2004)

Υπόθεση: (1962) Ένας βετεράνος του πολέμου της Κορέας δέχεται πλύση εγκεφάλου από Κομμουνιστές προκειμένου να μετατραπεί σε δολοφόνο. Ένας πρώην συνάδελφός του στο στρατό προσπαθεί να τον βοηθήσει – (2004) Πρακτικά η ίδια, μόνο που αντί για τον πόλεμο της Κορέας έχουμε τον πόλεμο του Κόλπου και αντί για τους Κομμουνιστές την πλύση εγκεφάλου επιτυγχάνουν τα μέλη μιας πολυεθνικής.

Εξ αρχής η ιδέα του διακεκριμένου Jonathan Demme (Η Σιωπή των Αμνών) να γυρίσει remake την ταινία του Frankenheimer δείχνει λανθασμένη. Αφενός, κατά τη γνώμη μου η πρώτη ταινία δεν είναι τίποτε το αξιόλογο, απλώς μια φαντασμαγορική αντικομμουνιστική προπαγάνδα του Ψυχρού Πολέμου. Αφετέρου, οι συνθήκες της εποχής που δημιούργησαν το αυθεντικό φιλμ (ο Ψυχρός Πόλεμος δηλαδή) δεν υφίστανται στο 2004, και η προσπάθεια του Demme να μεταφέρει την ιστορία στο παρόν και να αντικαταστήσει την κομμουνιστική συνομωσία με αυτήν μιας μεγάλης εταιρίας που χρησιμοποιεί τη μητέρα του πρωταγωνιστή (Angela Lansbury στην αυθεντική ταινία, Meryl Streep στο remake) για να διεισδύσει στην πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ, δείχνει μάλλον καταδικασμένη. Στην πρώτη ταινία, οι ερμηνείες των Sinatra και Harvey είναι ανεπαρκείς, η Janet Leigh παίζει πολύ λιγότερο απ΄ όσο θα ΄πρεπε, και η μόνη που… αξίζει τα λεφτά της είναι η Lansbury. Ανάλογη περίπτωση και το remake με τη Meryl Streep να αποδίδει εξαιρετικά το ρόλο της «κακιάς», με τη διαφορά ότι και η ερμηνεία του Denzel Washington (στο ρόλο που έπαιξε ο Σινάτρα το 1962) είναι συμπαθητική. Συνολικά, ήταν που ήταν τολμηρό το εγχείρημα του Demme να προσαρμόσει ένα ξεπερασμένο σενάριο στα δεδομένα της σύγχρονης εποχής, διάλεξε και τη λάθος ταινία, οπότε ήρθε κι έδεσε…

Βαθμολογία: 1,5/5 (1962) – 2/5 (2004)
Άλλα παραδείγματα: Η Συμμορία των 11 (1960 και 2001, στην πρώτη ταινία έπαιζε και πάλι ο Φρανκ Σινάτρα), Η Κρυφή Ζωή του Walter Mitty (1947 και 2013)

Άλλη χώρα, άλλα ήθη
Οι Επτά Σαμουράι (Ιαπωνία, 1954) – Και οι επτά ήταν υπέροχοι (ΗΠΑ, 1960)

Seven_Samurai_movie_poster220px-Magnificent_originalΔιάρκεια: 207΄ (1954) – 128΄ (1960)
Είδος: Δράμα (1954) – Γουέστερν (1960)
Σκηνοθεσία: Akira Kurosawa (1954) – John Sturges (1960)
Πρωταγωνιστούν : Toshiro Mifune, Takashi Shimura, Keiko Tsushima (1954) – Yul Brynner, Eli Wallach, Steve McQueen (1960)

Υπόθεση: (1954) Οι κάτοικοι ενός χωριού στην Ιαπωνία του 1587 που δέχεται συνεχείς επιθέσεις από ληστές επιστρατεύουν επτά περιπλανώμενους σαμουράι για να τους προστατέψουν. (1960) Η ίδια υπόθεση, μεταφερμένη στην Άγρια Δύση στα τέλη του 19ου αιώνα και με καουμπόηδες αντί για σαμουράι.

Να και μια περίπτωση που η αυθεντική ταινία είναι πιο διάσημη σήμερα απ΄ το (όχι και πολύ) μεταγενέστερο remake της. Το κλασικό έργο του Κουροσάβα, όσο κουραστικό κι αν είναι με την πρωτόγονη τεχνολογία του, την έλλειψη χρώματος, την τεράστια διάρκεια και την εξαιρετικά αργή πλοκή του (από τον Κουροσάβα έχει εμπνευστεί μεταξύ άλλων και ο – πιο αργός πεθαίνεις – Αγγελόπουλος), είναι μοναδικό και έχει τη δική του ιστορική αξία. Η ταινία έκανε μεγάλη επιτυχία στις ΗΠΑ στα τέλη των 50΄s, και έτσι το Χόλιγουντ αποφάσισε να δημιουργήσει μια ταινία-remake, με φαντασμαγορικά για την εποχή σκηνικά, ηθοποιούς αστέρες (Yul Brynner, Steve McQueen), και την όλη υπόθεση να μεταφέρεται στην Άγρια Δύση και να μετατρέπεται σε κλασικό γουέστερν. Παρότι η ταινία του Sturges είναι πιο προσιτή στο κοινό, λόγω της πολύ μικρότερης διάρκειάς της και της τεχνολογικής υπεροχής της σε σχέση με αυτήν του Kουροσάβα, είναι απλώς ένα συμπαθητικό γουέστερν. Το αυθεντικό Ιαπωνικό φιλμ, όσο πρωτόγονο και κουραστικό κι αν είναι, έχει μια σπάνια ομορφιά. Από την οπτική γωνία του απλού θεατή, το remake είναι εμφανώς πιο ενδιαφέρον. Αν κοιτάξουμε όμως «πίσω απ΄ την κάμερα», η ταινία του Κουροσάβα έχει επηρεάσει απείρως περισσότερο την τέχνη του κινηματογράφου και αποτελεί ένα από τα κλασικότερα cult films.

Βαθμολογία: 3/5 (1954 – συμψηφίζοντας τα εμφανή ελαττώματα της ταινίας με την ιστορική της αξία) – 2,5/5 (1960)
Άλλα παραδείγματα: Αρκετά, πιο δημοφιλές μάλλον αυτό της κινέζικης παραγωγής Infernal Affairs (2002), με το Αμερικανικό remake να έχει τίτλο Ο Πληροφοριοδότης (2006), σκηνοθέτη τον Martin Scorcese, και να γίνεται το μοναδικό remake που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.

Ίδιος σκηνοθέτης, διαφορετική ταινία
The Man Who Knew Too Much (Ηνωμένο Βασίλειο, 1934 και ΗΠΑ, 1956)

220px-The_Man_Who_Knew_Too_Much_(1956_film)220px-The_man_who_knew_too_much_1934_poster

Διάρκεια: 75΄ (1934) – 120΄ (1956)
Είδος: Θρίλερ μυστηρίου
Σκηνοθεσία: Alfred Hitchock (1934 και 1956)
Πρωταγωνιστούν : Leslie Banks, Edna Best, Peter Lorre (1934) – James Stewart, Doris Day, Bernard Miles (1956)

Υπόθεση: (1934) Ένα αντρόγυνο σε διακοπές στην Ελβετία ανακαλύπτει ένα στοιχείο που το οδηγεί στο συμπέρασμα πως μια πολιτική δολοφονία πρόκειται να πραγματοποιηθεί σύντομα. Οι συνωμότες απαγάγουν την κόρη τους ώστε να κρατήσουν το στόμα τους κλειστό. (1956) Ίδια υπόθεση, αντί για την Ελβετία το αντρόγυνο κάνει διακοπές στο Μαρόκο, και έχει γιο αντί για κόρη.

Πριν ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, και πριν τον ανακαλύψει το Χόλιγουντ, ο μοναδικός Άλφρεντ Χίτσκοκ είχε σκηνοθετήσει μια σειρά από πρωτόγονα αλλά επιτυχημένα θρίλερ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ένα από τα καλύτερα και πιο αναγνωρισμένα ήταν το φιλμ του 1934 The Man Who Knew Too Much, που η επιτυχία του βοήθησε τόσο τον Χίτσκοκ όσο και τον πρωταγωνιστή Peter Lorre να ξεκινήσουν την καριέρα τους στο Χόλιγουντ. 22 χρόνια μετά, οι καιροί είχαν αλλάξει, ο κινηματογράφος ιδίως στις ΗΠΑ είχε ωριμάσει εντυπωσιακά και είχε αποκτήσει το δικό του στιλ, και ο πολύ πιο έμπειρος και πετυχημένος Χίτσκοκ αποφάσισε να ξαναγυρίσει την ίδια ταινία. Μόνο που το ασπρόμαυρο έγινε έγχρωμο, το μπάτζετ πολλαπλασιάστηκε, οι άσημοι ηθοποιοί του 1934 αντικαταστάθηκαν από δύο μεγάλα αστέρια (James Stewart, Doris Day), ακόμη και η μουσική του remake υπήρξε πολύ πιο προσεγμένη, με το τραγούδι Que Sera, Sera που ερμήνευσε η Doris Day να γράφει τη δική του ιστορία. Το σενάριο προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις του 1956, η διάρκεια αυξήθηκε, και υπό αυτές τις συνθήκες ήταν αδύνατο για την αυθεντική ταινία να συναγωνιστεί το remake. Οι δυο ταινίες πρέπει να κριθούν υπό τελείως διαφορετικό πρίσμα. Η πρώτη, πιο ατμοσφαιρική άλλα πρωτόγονη, καταδεικνύει τι μπορεί να πετύχει ένας ταλαντούχος σκηνοθέτης με φτωχά μέσα και άσημους αλλά εξίσου ταλαντούχους ηθοποιούς. Η δεύτερη, εντυπωσιακή και λαμπερή, δείχνει πως ο ίδιος σκηνοθέτης, αναγνωρισμένος πια ως ένας από τους καλύτερους, μπορεί να χειριστεί πετυχημένα το ίδιο θέμα με τελείως διαφορετικό τρόπο. Και όπως είχε πει πολύ εύστοχα ο ίδιος, κανείς δε μπορεί να γυρίσει remake ένα θρίλερ του Χίτσκοκ εκτός από τον ίδιο το Χίτσκοκ.

Βαθμολογία: 3/5 (1934) – 3,5/5 (1956)
Άλλα Παραδείγματα: Σχετικά λίγα, ειδικά στο σύγχρονο σινεμά. Μεταξύ αυτών, οι Δέκα Εντολές του Cecil B. DeMille (1923 και 1956) και οι ταινίες του Leo McCarey Love Affair (1939) και An Affair to Remember (1957), οι οποίες έχουν λέξη προς λέξη το ίδιο σενάριο!

Κάπου εδώ θα σας αφήσουμε, καθώς οι υπόλοιπες έξι περιπτώσεις θα μας απασχολήσουν στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος. Για να έχετε μια γεύση από τις ταινίες που μόλις αναλύσαμε, δείτε το αυθεντικό trailer της ταινίας Οι Επτά Σαμουράι, που παρουσιάστηκε πρόσφατα από το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου, και ακούστε το τραγούδι 3:10 to Yuma, που αποτέλεσε το soundtrack της ομώνυμης ταινίας του 1957.

Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων