Skip to content

Cinema Therapy

Αν έχει σχέση με το σινεμά και τις ταινίες, εδώ θα το βρείτε!

Archive

Tag: Jack Nicholson

imagesΟι ζέστες έχουνε σφίξει, αλλά εμείς έχουμε πιο… χειμωνιάτικη και συγκεκριμένα οσκαρική διάθεση! Με αφορμή, λοιπόν, τη δήλωση του τρεις φορές βραβευμένου με Όσκαρ Βρετανού ηθοποιού Sir Daniel Day Lewis ότι αποσύρεται, μόλις στα 60 του χρόνια, από τον κινηματογράφο, θυμόμαστε αυτόν και τους μόλις δύο ακόμη άνδρες ηθοποιούς που έχουν κερδίσει τρία Όσκαρ Α΄ ή/και Β΄ Ανδρικού Ρόλου στη διάρκεια της καριέρας τους. 90 χρόνια Όσκαρ, μόνο τρεις ηθοποιοί κατέχουν αυτό το ρεκόρ, και ήρθε η ώρα να τους γνωρίσουμε.

Walter Brennan (1894-1974)

Εθνικότητα: Αμερικανός
Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου: 1936 (Come and Get it), 1938 (Kentucky), 1940 (The Westerner)

11. Walter BrennanΠολλοί από εσάς μπορεί να μη γνωρίζετε καν- και δικαίως- το όνομα αυτό, κι ακόμη κι όσοι το ξέρουν αναρωτιούνται αμέσως «καλά, από τόσους μεγάλους ηθοποιούς στην ιστορία, γιατί αυτός έχει τρία Όσκαρ;». Η αλήθεια είναι πως ο συμπαθέστατος και αρκούντως ταλαντούχος ηθοποιός, μόνιμα δεύτερους ρόλους σε γουέστερν, δράματα και ανάλαφρες κωμωδίες (Sergeant York, The Pride of the Yankees, Meet John Doe, To Have and Have Not κ.α.) δε θα είχε ποτέ κερδίσει τα βραβεία του με τους σημερινούς κανονισμούς. Στα 30΄s όμως, δικαίωμα ψήφου για τα νεαρά τότε βραβεία Όσκαρ, στην κατηγορία των Β΄ ρόλων, είχε σχεδόν οποιοσδήποτε είχε την παραμικρή σχέση με το Χόλιγουντ, και ο Brennan ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους κύκλους των «μη-αστέρων» της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Όταν η Ακαδημία κατάλαβε τι συμβαίνει, άλλαξε το σύστημα, δίνοντας ψήφο μόνο στα μέλη της, και ο Brennan δεν κέρδισε άλλο βραβείο, αν και οι καλύτερες ερμηνείες του ήλθαν μετά το 1940, όταν κέρδισε για τελευταία φορά. Σχεδόν ποτέ πρωταγωνιστής, πάντα «ξεχασμένος» δεύτερος ρόλος, ο Brennan εξασφάλισε μια θέση στην αιωνιότητα μ΄ αυτόν τον παράδοξο τρόπο.

Jack Nicholson (1937- )

Εθνικότητα: Αμερικανός
Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου: 1975 (One Flew Over the Cuckoo’s Nest), 1997 (As Good as It Gets)
Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου: 1983 (Terms of Endearment)

Στο προαιώνιο ερώτημα «καλύτερος ηθοποιός όλων των εποχών», ο Τζακ Νίκολσον είναι σίγουρα μια σεβαστή απάντηση, οπότε τα τρία χρυσά αγαλματίδια που κατέχει δεν προκαλούν ιδιαίτερη έκπληξη. Για την ακρίβεια, θα μπορούσε να έχει κερδίσει ακόμη περισσότερα, με τις ερμηνείες του σε ταινίες όπως Chinatown (1974), Λάμψη (1980), Ζήτημα Τιμής (1992), μεταξύ άλλων, να είναι πολύ υψηλού επιπέδου. Έχοντας αποσυρθεί κι αυτός πλέον (αν και σχεδιάζει να επανέλθει έστω για σύντομες εμφανίσεις), ο Νίκολσον έχει διαγράψει μια τεράστια, σταθερά ποιοτική καριέρα για περίπου μισό αιώνα, έχοντας παίξει πρακτικά σε όλα τα είδη και με ειδίκευσή του, φυσικά, τους λίγο… ψυχοπαθείς χαρακτήρες. Γι΄ αυτόν, τουλάχιστον, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα τρία Όσκαρ του είναι πανάξια, κι είναι απλά ακόμη ένα τεκμήριο του ταλέντου και των ικανοτήτων του.

Daniel Day-Lewis (1957- )

Εθνικότητα: Βρετανός (έχει και ιρλανδική υπηκοότητα)
Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου: 1989 (My Left Foot), 2007 (There Will Be Blood, 2012 (Lincoln)

Όπως και ο Νίκολσον, έτσι κι αυτός έχει μια πλούσια καριέρα με πολλές μεγάλες ερμηνείες, κι ίσως αυτή η ποικιλία και η σταθερότητα σε ποιοτικές ταινίες να οφείλονται για το γεγονός ότι είναι ο μοναδικός ηθοποιός με τρία Όσκαρ αποκλειστικά Α΄ Ανδρικού, αν και μάλλον δε θα ήταν ο πρώτος που θα σου ερχόταν στο μυαλό για μια τέτοια διάκριση. Είναι αναμφίβολα μεγάλος ηθοποιός, έχοντας περάσει με επιτυχία από κινηματογράφο, θέατρο και τηλεόραση, έχοντας ενσαρκώσει χαρακτήρες που άφησαν εποχή και δεν είναι τυχαίο πως εκτός από τις οσκαρικές ερμηνείες του έχει κι άλλες στο ενεργητικό του, τουλάχιστον εξίσου καλές (Ο Τελευταίος των Μοϊκανών, Εις το Όνομα του Πατρός, Οι Συμμορίες της Νέας Υόρκης). Ο 60χρονος Βρετανός έχει συνεργαστεί με τους περισσότερους μεγάλους δημιουργούς της εποχής μας, ειδικεύεται στα ιστορικά έπη έχοντας όμως αποδειχθεί ικανός σε οποιαδήποτε πρόκληση, και αν όντως πραγματοποιήσει την «απειλή» του για… συνταξιοδότηση, αυτό θα είναι μεγάλο πλήγμα για την έβδομη τέχνη.

Ένα μεγάλο ποσοστό των ταινιών στο σύνολό τους έχουν ως βάση ή πηγή έμπνευσης ένα βιβλίο, και οι διάσημοι συγγραφείς βλέπουν συνεχώς τα έργα τους να μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη. Ένας εκ των πιο σημαντικών απ΄ αυτούς είναι αναμφίβολα ο Stephen King. Έξι ταινίες που άφησαν εποχή, όλες βασισμένες στα έργα του, θα αναλύσουμε στις γραμμές που ακολουθούν.

220px-Stephen_King,_ComiconO King γεννήθηκε το 1947 στο Πόρτλαντ και άρχισε να γράφει στη δεκαετία του ΄70. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, έχοντας βάλει τη σφραγίδα του σε αριστουργήματα επιστημονικής φαντασίας, τρόμου, δράματα, νεανικής λογοτεχνίας, ακόμη και πραγματικές ιστορίες. Έχει κερδίσει αρκετά βραβεία και εξακολουθεί να γράφει, αν και έχει αρκετά χρόνια να παρουσιάσει κάποια μεγάλη επιτυχία. Πάνω από 50 ταινίες (55, για την ακρίβεια) έχουν γυριστεί έχοντας ως πηγή έμπνευσης τα έργα του, χωρίς να προσθέσουμε τηλεοπτικές σειρές, τηλεταινίες, ακόμη και κόμιξ. Μερικές από τις ταινίες αυτές ήταν χωρίς αμφιβολία πρωτοκλασάτες, με καστ αστέρων, φημισμένους σκηνοθέτες και αρκετή διαφήμιση. Έξι τέτοιες ταινίες θα συναντήσουμε εδώ που, ανεξάρτητα από το πόσο πιστά απέδωσαν την πηγή τους ή σε τι ποσοστό βασίστηκαν στα έργα του Κινγκ, όλες έγραψαν τη δική τους ιστορία. Ανέδειξαν ηθοποιούς, κέρδισαν βραβεία, και μνημονεύονται ακόμη και σήμερα ως «διαμάντια» της έβδομης τέχνης. Ας τις δούμε λοιπόν…

6. Carrie (1976)
Από το ομώνυμο μυθιστόρημα του 1974

3,5 Stars

220px-Carrieposter

Διάρκεια: 98΄
Είδος: Θρίλερ επιστημονικής φαντασίας
Σκηνοθεσία: Brian De Palma
Πρωταγωνιστούν: Sissy Spacek, Piper Laurie, Amy Irving, John Travolta, Nancy Allen
Υπόθεση: Μια 17χρονη, θύμα bullying και κακομεταχείρισης επί χρόνια, ανακαλύπτει πως διαθέτει ικανότητες τηλεκίνησης. Μετά από μια ταπεινωτική φάρσα εις βάρος της, αρχίζει να χρησιμοποιεί τις ικανότητές της με καταστροφικό τρόπο.

Η πρώτη ταινία που βασίζεται σε μυθιστόρημα του Κινγκ, και συγκεκριμένα από το πρώτο του μυθιστόρημα. Ολόκληρη η ταινία ξεχειλίζει ταυτόχρονα από ταλέντο και απειρία, και είναι απόλυτα λογικό. Ο Κινγκ ήταν ένας άπειρος, νεαρός ταλαντούχος συγγραφέας, ο εξαιρετικός σκηνοθέτης Brian De Palma (Ο Σημαδεμένος, Οι Αδιάφθοροι) και η πλειοψηφία του καστ (Spacek, Allen, Travolta) βρίσκονταν στο ξεκίνημα της καριέρας τους, ενώ τα 70΄s ήταν γενικότερα η δεκαετία της κινηματογραφικής αναρχίας. Η ταινία ανέδειξε σε μεγάλο βαθμό τους De Palma, Travolta και Spacek (η τελευταία στο ρόλο της ηρωίδας κέρδισε μια απροσδόκητη υποψηφιότητα για Όσκαρ σε μια χρονιά μεγάλου ανταγωνισμού) και βοήθησε να έρθει σε επαφή (και) το κινηματογραφικό κοινό με το έργο του μεγάλου συγγραφέα. Από ποιοτικής άποψης και μόνο, τέλος, είναι ένα αξιόλογο θρίλερ επιστημονικής φαντασίας, στο τυπικό στιλ του Κινγκ, με νευρώδη σκηνοθεσία και πειστικές ερμηνείες από νέους ηθοποιούς.

5. Stand by Me (1986)
Από τη νουβέλα The Body (1982)

3,5 Stars

Stand_By_Me_1986_American_Theatrical_Release_Poster

Διάρκεια: 88΄
Είδος: Νεανική κωμωδία, δράμα
Σκηνοθεσία: Rob Reiner
Πρωταγωνιστούν: Wil Wheaton, River Phoenix, Corey Feldman
Υπόθεση: Μετά το θάνατο ενός φίλου του, ένας συγγραφέας θυμάται μια εξερεύνηση για το πτώμα ενός αγοριού που΄έκανε όταν ήταν παιδί με τρεις φίλους του, μεταξύ των οποίων και ο αποθανών.

Στο έργο αυτό, ή μάλλον στη νουβέλα-πηγή έμπνευσής του, ο Κινγκ ξεφεύγει από το συνηθισμένο γι΄ αυτόν περιβάλλον του θρίλερ και της επιστημονικής φαντασίας και φτιάχνει ένα όμορφο νεανικό δράμα με αρκετά κωμικά στοιχεία. Ο ειδήμων σε τέτοιες ταινίες Rob Reiner (Misery, When Harry Met Sally) σκηνοθετεί μια ταινία με τέσσερις έφηβους πρωταγωνιστές και περιγράφει τις δυσκολίες αλλά και τα όνειρά τους, τις απορίες που τους δημιουργούσαν οι συνθήκες της ζωής που σιγά σιγά μάθαιναν, αλλά και τις (κυριολεκτικές και φιλοσοφικές) αναζητήσεις τους. Λίγο πολύ όλοι τα έχουμε περάσει αυτά μικροί, οπότε το φιλμ δε δυσκολεύεται να έρθει σε άμεση επαφή με το κοινό του και να προκαλέσει συγκίνηση και νοσταλγία. Η ταύτιση με τον ήρωα (Wheaton) σχεδόν αναπόφευκτη, τα κλισέ αρκετά αλλά δεν ενοχλούν ιδιαίτερα, γενικώς μια ταινία που μπορεί να μην είναι εντυπωσιακή αλλά βλέποντάς την αδυνατείς να συγκρατήσεις ένα χαμόγελο στο τέλος…

Το τραγούδι-σύμβολο της ταινίας…

4. Misery (1990)
Από το ομώνυμο μυθιστόρημα του 1987

3,5 Stars

215px-Miseryposter

Διάρκεια: 107΄
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ
Σκηνοθεσία: Rob Reiner
Πρωταγωνιστούν: James Caan, Kathy Bates, Richard Farnsworth, Lauren Bacall
Υπόθεση: Ένας επιτυχημένος συγγραφέας διασώζεται μετά από μια χιονοθύελλα από τη «μεγαλύτερη θαυμάστριά του», αλλά πρέπει να προσαρμόσει το τελευταίο του έργο στις προτιμήσεις του προκειμένου να μην απειληθεί η ζωή του.

Το πιο παρανοϊκό από τα μη-επιστημονικής φαντασίας έργα του King, εξελίχθηκε σε ένα σκοτεινό και τρομακτικό θρίλερ χάρη στη σκηνοθεσία του Reiner (ξανά υπεύθυνος για τη μεταφορά ενός έργου του συγγραφέα) και τις απίθανες ερμηνείες των James Caan και Kathy Bates. Η τελευταία κέρδισε το μοναδικό Όσκαρ που έχει κερδίσει ποτέ ταινία βασισμένη στο έργο του Κινγκ (τεράστια έκπληξη και αδικία συνάμα) χάρη στην ανεπανάληπτη ερμηνεία της ως η μυστηριώδης θαυμάστρια ενός συγγραφέα (ξανά ο Κινγκ χρησιμοποιεί άνθρωπο του επαγγέλματός του ως βασικό χαρακτήρα) που, ενώ φαίνεται να τον τοποθετεί ψηλότερα απ΄ όλους, είναι ικανή να κάνει τα πάντα αν δεν της αρέσει αυτά που γράφει. Ο Caan είναι κι αυτός εξαιρετικός στο ρόλο του θύματος που μοιάζει παγιδευμένος στην παράδοξα εφιαλτική μοίρα του, η σκηνοθεσία του Reiner σου παγώνει το αίμα, πολύ όμορφη και ιστορικής αξίας πινελιά η μικρής διάρκειας εμφάνιση της αείμνηστης Lauren Bacall στο ρόλο της manager του συγγραφέα-ήρωα. Ένα πολύ δυνατό θρίλερ, με το σασπένς να μοιάζει να έρχεται από… το πουθενά, και αυτό ακριβώς είναι και το καλύτερο.

Η πιο ανατριχιαστική και σοκαριστική σκηνή της ταινίας.

3. Η Λάμψη (The Shining, 1980)
Από το ομώνυμο μυθιστόρημα του 1977

4 Stars

αρχείο λήψης

Διάρκεια: 144΄ (αμερικάνικη έκδοση), 119′ (ευρωπαϊκή έκδοση)
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ
Σκηνοθεσία: Stanley Kubrick
Πρωταγωνιστούν: Jack Nicholson, Shelley Duvall, Scatman Crothers, Danny Lloyd
Υπόθεση: Μια οικογένεια αναλαμβάνει να περάσει το χειμώνα σ΄ ένα απομονωμένο ξενοδοχείο προκειμένου να το συντηρεί. Μια σατανική πνευματική οντότητα όμως θα τους οδηγήσει στον όλεθρο, με τον πατέρα να γίνεται βίαιος και το γιο να βλέπει μεταφυσικά οράματα του παρελθόντος και του μέλλοντος.

Τα έχουμε ξαναπεί γι΄ αυτήν την ταινία. Ένα αριστουργηματικό, αν και κουραστικό κατά διαστήματα, ψυχολογικό και ταυτόχρονα μεταφυσικό θρίλερ, από τον εκκεντρικό αλλά ευφυή Stanley Kubrick, και με τον Τζακ Νίκολσον να ταυτίζεται απόλυτα με το ρόλο του σταδιακά ψυχοπαθούς Jack Torrance. Από τα έργα του Κινγκ, όμως, είναι αυτό που υπέστη τις περισσότερες αλλαγές προκειμένου να μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη. Όπως και στο Κουρδιστό Πορτοκάλι, έτσι κι εδώ ο Κιούμπρικ αδυνατεί (ή μάλλον δεν προσπαθεί καν) να ακολουθήσει πιστά την πηγή του και απλώς τη χρησιμοποιεί ως έμπνευση για να αρχίσει τα… κόλπα του. Γι΄ αυτό και ο ίδιος ο King, καθώς και αρκετοί οπαδοί του βιβλίου, τον κατηγόρησαν για ασέβεια προς το υλικό και τον συγγραφέα, και αρκετοί κριτικοί τον «έθαψαν». Αυτό δεν αλλοιώνει, ωστόσο, το γεγονός πως ένα μεγάλο ποσοστό όσων διάβασαν το βιβλίο και κατόπιν είδαν την ταινία προτίμησαν την εκδοχή του Κιούμπρικ, καθώς και πως η ταινία αποτελεί ένα από τα πιο «ψυχοβγαλτικά» θρίλερ στην ιστορία του σινεμά. Σίγουρα δεν είναι η καλύτερη μεταφορά βιβλίου στον κινηματογράφο που έχουμε δει, είναι όμως ένα πολύ ξεχωριστό θρίλερ.

All work and no play makes Jack a dull boy (Jack who?)

2. Το Πράσινο Μίλι (The Green Mile, 1999)
Από το ομώνυμο μυθιστόρημα του 1996

4,5 stars

220px-Green_mile

Διάρκεια: 188′
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Frank Darabont
Πρωταγωνιστούν: Tom Hanks, Michael Clarke Duncan, David Morse, Bonnie Hunt, Michael Jeter
Υπόθεση: Οι φύλακες της πτέρυγας θανατοποινιτών σε μια φυλακή στις ΗΠΑ του 1935 βλέπουν τις ζωές τους να επηρεάζονται από την έλευση ενός γιγαντόσωμου μαύρου κατάδικου, που μοιάζει να διαθέτει ένα εκπληκτικό χάρισμα.

Ο Κινγκ είχε ασχοληθεί αρκετά ως συγγραφέας με την απελπιστική κατάσταση στις αμερικανικές φυλακές, ιδιαίτερα στις δεκαετίες που προηγήθηκαν από το έργο του (πριν και αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο). Ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα που έγραψε ήταν το Πράσινο Μίλι, το οποίο μεταφέρθηκε αριστοτεχνικά στο σινεμά από τον Φρανκ Ντάραμποντ, που είχε σκηνοθετήσει ακόμη ένα αριστούργημα βασισμένο σε βιβλίο του Κινγκ το 1994, με τίτλο Τελευταία Έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ. Η ταινία αποτελεί, μεταξύ άλλων, ένα δριμύ κατηγορώ απέναντι στο θεσμό της θανατικής ποινής, που εξευτελίζει και μειώνει την αξία της ανθρώπινης ζωής, καθώς κι έναν ύμνο στην ανθρώπινη πίστη, αγάπη, υπομονή και επιμονή και, έμμεσα, στη θεϊκή δύναμη. Αν βρείτε άνθρωπο που δε συγκινήθηκε στο τελευταίο μισάωρο της ταινίας, όταν ο γιγάντιος αλλά καλοκάγαθος και θαυματουργός θανατοποινίτης (Duncan) οδηγείται από ένα σύστημα γεμάτο μισαλλοδοξία και απέχθεια σε κάθε τι όμορφο στην ηλεκτρική καρέκλα, μάλλον πρόκειται για αναίσθητο. Στα «μείον» της ταινίας η μεγάλη διάρκεια και οι μεταφυσικές παρεμβολές σ΄ ένα κατά τ΄ άλλα λογικότατο και πολύ ανθρώπινο σενάριο, αλλά η ουσία παραμένει η ίδια. Ένα τεράστιας αξίας βιβλίο μετατράπηκε σε μια τεράστιας αξίας ταινία, συγκινητική, διδακτική, απολαυστική.

Αμέσως πριν την εκτέλεση, ο κατάδικος ζητά να δει για πρώτη φορά στη ζωή του μια ταινία. Η σκηνή που ακολουθεί, και περιλαμβάνει ένα απόσπασμα από το Top Hat (1935), με τους Fred Astaire και Ginger Rogers να εκτελούν το ανεπανάληπτο «Cheek to Cheek», αποτελεί έναν ύμνο στη δύναμη της έβδομης τέχνης, και κάνει ακόμη και τις πέτρες να λυγίσουν.

https://www.youtube.com/watch?v=U7-6okeCpJY

1. Τελευταία Έξοδος Ρίτα Χέιγουορθ (The Shawshank Redemption, 1994)
Από τη νουβέλα Rita Hayworth and Shawshank Redemption (1982)

5-stars

220px-ShawshankRedemptionMoviePoster

Διάρκεια: 142′
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Frank Darabont
Πρωταγωνιστούν: Tim Robbins, Morgan Freeman, Bob Gunton, William Sadler, Clancy Brown
Υπόθεση: Δύο φυλακισμένοι έρχονται σε επαφή και δένονται μεταξύ τους όσο περνάει ο καιρός, βρίσκοντας τελικά γαλήνη και λύτρωση μέσα από πράξεις ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Μια σύντομη νουβέλα του Stephen King, σχετικά άγνωστη μέχρι να μεταφερθεί στο σινεμά, έγινε η καλύτερη κινηματογραφική μεταφορά έργου του και ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της έβδομης τέχνης. Γι΄ αυτό φρόντισε κυρίως ο Frank Darabont που έδωσε μια απίστευτα συγκινητική και ανθρώπινη διάσταση στον τρόπο που σκηνοθέτησε το φιλμ, καθώς και οι Robbins και Freeman με το συγκλονιστικό τρόπο που απέδωσαν τους ρόλους τους και μας απέδειξαν με τον πειστικό τρόπο πόσα μπορεί να πετύχει ο άνθρωπος, ακόμη και υπό τις χειρότερες συνθήκες, όταν δεν ξεχάσει την αξιοπρέπεια και την καλοσύνη του. Για άλλη μια φορά ο Κινγκ, και κατά συνέπεια ο Ντάραμποντ, εξαπολύει σφοδρή επίθεση στο σύστημα των αμερικανικών φυλακών, που εκπροσωπεί εδώ ο σαδιστής, απατεώνας και θρησκόληπτος διευθυντής του σωφρονιστικού καταστήματος (Gunton). Μια ταινία με άπειρες κοινωνικές και ανθρώπινες προεκτάσεις, χάρη στις οποίες δεν κουράζει με τη σχετικά μεγάλη διάρκειά της. Ίσως όχι η καλύτερη ταινία όλων των εποχών, όπως την έχουν ψηφίσει οι χρήστες του IMDb, αλλά ένα «κόσμημα» της τέχνης από τα λίγα, και μ΄ ένα λυτρωτικό, συγκλονιστικό φινάλε. Και μια ακόμη ωδή στον (κλασικό, κυρίως) κινηματογράφο, με μυθικές πρωταγωνίστριες του παλιού Χόλιγουντ όπως η Rita Hayworth, η Marilyn Monroe και η Raquel Welch να δίνουν με το δικό τους τρόπο μια… χείρα βοηθείας στους ήρωές μας. Ανεκτίμητο.

Get busy living, or get busy dying. Τόσο απλά…

Γίνεται σαφές, επομένως, πως ελάχιστοι συγγραφείς έχουν εμπνεύσει με τα έργα τους τόσες αξιόλογες ταινίες, κάποιες εκ των οποίων αποτελούν σπάνια διαμάντια που κοσμούν αυτή την υπέροχη τέχνη που λέγεται κινηματογράφος, όπως ο Stephen King. Κλείνουμε με ένα βίντεο με τις 10 καλύτερες μεταφορές των έργων του, όπως τις επέλεξε το site Watchmojo.com. Η μεγάλη ομοιότητα μεταξύ της λίστας αυτής και της δικής μας δε συνεπάγεται σε καμιά περίπτωση ότι τους αντιγράψαμε, απλώς έτυχε…

Μπορεί να μην είναι (ούτε και ήταν ποτέ) ωραίος, ελκυστικός ή αξιαγάπητος (ούτε καν συμπαθητικός, θα έλεγα), αλλά είναι ένας από τους πιο ταλαντούχους και χαρισματικούς ηθοποιούς που πέρασαν ποτέ από τη μεγάλη οθόνη. Ο λόγος για τον αθάνατο Τζακ Νίκολσον, τις έξι καλύτερες ερμηνείες του οποίου θα θυμηθούμε στο αφιέρωμα αυτό!

Jack_Nicholson_ze_znaczkiem_Solidarności_fot_Jerzy_KośnikΟ Νίκολσον γεννήθηκε το 1937 στο New Jersey και, σύμφωνα με τον ίδιο, νόμιζε μέχρι το 1974 πως οι παππούδες του ήταν οι γονείς του και η μητέρα του αδερφή του! Τα πρώτα του βήματα στο Χόλιγουντ τα έκανε στον τομέα των κινουμένων σχεδίων (!), αλλά σύντομα μεταπήδησε στην υποκριτική, και πραγματοποίησε το κινηματογραφικό του ντεμπούτο το 1958. Τη δεκαετία του ’60 η καριέρα του ως ηθοποιός δεν έμοιαζε να οδηγεί πουθενά, γι΄ αυτό και στράφηκε στη συγγραφή σεναρίων – χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία – μέχρι να «τραβήξει την ευκαιρία απ΄ τα μαλλιά» με την εμφάνισή του στην ταινία Easy Rider (1969) με τους Peter Fonda και Dennis Hopper. Έχοντας νέες ελπίδες και προοπτικές, είχε αρκετές επιτυχίες στις αρχές των 70’s και το 1974 έγινε επιτέλους αστέρας μετά τη μοναδική του ερμηνεία στο νεο-νουάρ Chinatown του Roman Polanski. Την επόμενη χρονιά ήρθε και το Όσκαρ, για τη μάλλον καλύτερη και πιο φημισμένη ερμηνεία του, αυτή του αντισυμβατικού έγκλειστου ψυχιατρικής κλινικής Randle P. McMurphy στο αριστουργηματικό δράμα Στη Φωλιά του Κούκου. Έκλεισε τα 70’s χωρίς άλλη τρομερή επιτυχία, αν και είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με αστέρια όπως ο Marlon Brando και ο Robert De Niro. Το 1980, όμως, πρωταγωνίστησε στο εμβληματικό θρίλερ Λάμψη του Stanley Kubrick, μια ταινία που αγνοήθηκε όταν κυκλοφόρησε, αλλά σήμερα θεωρείται μια απ΄ τις καλύτερες του είδους, κυρίως για την ερμηνεία του Νίκολσον. Στη δεκαετία του ΄80 είχε 4 υποψηφιότητες για Όσκαρ, κερδίζοντας αυτό του Β΄ Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του στις Σχέσεις Στοργής (1983). Μετά από μια ακόμη υποψηφιότητα (από τις 12 συνολικά) για το Ζήτημα Τιμής (1992), κέρδισε τρίτο αγαλματίδιο για μια ακόμη μεγαλειώδη ερμηνεία του στην ταινία Καλύτερα Δε Γίνεται με την Helen Hunt. Για δέκα χρονιά μετά την ταινία αυτή η καριέρα του αναγεννήθηκε, με επιτυχίες διαφορετικών ειδών όπως Κάλλιο Αργά Παρά Αργότερα (2003), Ο Πληροφοριοδότης (2006) και The Bucket List (2007) να ακολουθούν. Πρόσφατα ανακοίνωσε πως αποσύρεται από την υποκριτική, καθώς αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας. Οι 12 υποψηφιότητες για Όσκαρ αποτελούν ρεκόρ για άνδρα ηθοποιό, και οδήγησαν σε 3 βραβεία. Προφανώς, έξι ταινίες του δεν αρκούν για να αποδώσουν το μεγαλείο αυτού του ανθρώπου. Θα κάνουμε μια προσπάθεια όμως, να ξεχωρίσουμε τις καλύτερες ερμηνείες που μας χάρισε ο ένας και μοναδικός Τζακ Νίκολσον. Ακολουθούν πολλά κιλά ποιότητας…

6. Ζήτημα Τιμής (A Few Good Men, 1992)
Ως συνταγματάρχης Nathan R. Jessup

few-good-men-jack-nicholson_480_poster_original_display_image

Διάρκεια: 138΄
Είδος: Δράμα, θρίλερ
Σκηνοθεσία: Rob Reiner
Πρωταγωνιστούν: Tom Cruise, Jack Nicholson, Demi Moore, Kevin Bacon
Υπόθεση: Ένας νεαρός στρατιωτικός δικηγόρος καλείται να υπερασπιστεί δυο πεζοναύτες που κατηγορούνται για το φόνο ενός συναδέλφου τους, και υποστηρίζουν ότι τους δώθηκε διαταγή να διαπράξουν το έγκλημα.

Στο δικαστικό δράμα Ζήτημα Τιμής πρωταγωνιστές είναι αναμφίβολα ο Tom Cruise με τη Demi Moore, αλλά η σχετικά μικρής διάρκειας εμφάνιση του Νίκολσον κλέβει την παράσταση. Ο ταλαντούχος ηθοποιός υποδύεται έναν σεξιστή, εγωιστή, στρατοκράτη συνταγματάρχη σε μια βάση πεζοναυτών στο Γκουαντάναμο, που προσπαθεί να συγκαλύψει μια ανθρωποκτονία που διαπράχθηκε σύμφωνα μ΄ έναν στρατιωτικό «κώδικα τιμής», στην οποία είχε ο ίδιος ανάμιξη. Ουσιαστικά ο Νίκολσον εμφανίζεται σε 2-3 σκηνές, όμως οι ατάκες του, το δηλητηριώδες χιούμορ του και η ενσάρκωση ενός ανθρώπου με αυστηρές στρατιωτικές αρχές που κατορθώνει μετατρέπουν τη σύντομη ερμηνεία του σε μια από τις καλύτερες της καριέρας του. Κρίμα που δεν έπαιξε περισσότερο…

Στο βίντεο που ακολουθεί ο συνταγματάρχης Jessup (Nicholson) εκφράζει την… κάπως περίεργη άποψή του για τη θέση που πρέπει να έχουν οι γυναίκες στον αμερικανικό στρατό.

5. Ο Ταχυδρόμος Χτυπάει Πάντα Δυο Φορές (The Postman Always Rings Twice, 1981)
Ως Frank Chambers

Nicholson postman

Διάρκεια: 122΄
Είδος: Θρίλερ, δράμα
Σκηνοθεσία: Bob Rafelson
Πρωταγωνιστούν: Jack Nicholson, Jessica Lange, John Colicos
Υπόθεση: Η ελκυστική σύζυγος ενός Έλληνα ιδιοκτήτη εστιατορίου στη μέση του πουθενά σχεδιάζει να δολοφονήσει το σύζυγό της μαζί με τον εραστή της, έναν περιπλανώμενο γοητευτικό άνδρα χωρίς προορισμό.

Ο Νίκολσον υπήρξε πάντοτε λάτρης των φιλμ νουάρ, κι αυτός ήταν ένας λόγος που δέχτηκε να παίξει σε τούτο το remake του κλασικού νουάρ του 1946 με τον John Garfiled και τη Lana Turner. Τα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ των δυο ταινιών αιτιολογούν τις μεγάλες διαφορές, αλλά τα δυο φιλμ είναι περίπου ισάξια. Ενώ στο πρώτο όμως κυριαρχεί η γυναικεία παρουσία (Turner), εδώ ο Nicholson δίνει κυριολεκτικά ρέστα, επισκιάζοντας οτιδήποτε άλλο, καθώς κατορθώνει να ενσαρκώσει έναν πολύ δύσκολο ρόλο: έναν αντιήρωα νουάρ σε μια εποχή που οι χαρακτήρες αυτοί είχαν χάσει την ταυτότητά τους. Σ΄ αυτή την ταινία ο Νίκολσον δεν είναι αντιπαθής ή εριστικός όπως συνήθως, είναι περισσότερο δέσμιος του πάθους και της απληστίας του, αλλά σε αντίθεση με το αρχικό έργο δεν αποτελεί έρμαιο της femme fatale και συνενόχου του. Με λίγα λόγια, ο Νίκολσον είχε στα χέρια του έναν άβουλο και αδύναμο χαρακτήρα, και τον μετέτρεψε σ΄ έναν φαινομενικά σταθερό και άνετο δολοφόνο, που στην κρίσιμη στιγμή καταρρέει σαν χάρτινος πύργος. Μια απολαυστική ερμηνεία, που αποδεικνύει για άλλη μια φορά την ικανότητα του Νίκολσον να αποδίδει σ΄ ένα πολύ ιδιαίτερο είδος όπως το (νεο)νουάρ.

Στη σκηνή που ακολουθεί, οι χαρακτήρες του Νίκολσον και της Jessica Lange συζητούν για το τι είναι κατά τη γνώμη τους σωστό και λάθος στην περίπτωσή τους, ενώ σχεδιάζουν το έγκλημα.

4. Chinatown (1974)
Ως ντετέκτιβ J.J «Jake» Gittes

Nicholson chinatown

Διάρκεια: 131΄
Είδος: Θρίλερ, δράμα
Σκηνοθεσία: Roman Polanski
Πρωταγωνιστούν: Jack Nicholson, Faye Dunaway, John Huston
Υπόθεση: Ένας ιδιωτικός ντετέκτιβ προσλαμβάνεται για να ξεσκεπάσει έναν άπιστο σύζυγο, αλλά μπλέκει σε μια υπόθεση γεμάτα παραπλανητικά στοιχεία, διαφθορά, αλλά και φόνους.

Επτά χρόνια πριν το φιλμ Ο Ταχυδρόμος Χτυπάει Πάντα Δυο Φορές, ο Τζακ Νίκολσον είχε πρωταγωνιστήσει σε ακόμη ένα εμβληματικό νεο-νουάρ, το οποίο και τον καταξίωσε ως σταρ. Αυτή τη φορά υποδύεται έναν ντετέκτιβ που, όπως και στις κλασικές ταινίες του είδους, ξεκινά να διερευνήσει μια φαινομενικά απλή υπόθεση και τελικά εμπλέκεται σ΄ ένα κύκλωμα απίστευτων διαστάσεων και διατρέχει μόνιμο κίνδυνο. Εμφανώς άπειρος από τέτοιους ρόλους, ο Νίκολσον δυσκολεύεται να «βρει ρυθμό» στην αρχή της ταινίας, αλλά σταδιακά γίνεται όλο και πιο πειστικός και καταλήγει να αποδώσει το ρόλο του μ΄ έναν τρόπο που θα ζήλευε και ο master του είδους Humphrey Bogart. Μαζί με τη σαφώς πιο έμπειρη (τότε) Faye Dunaway δημιουργούν ένα αξιοζήλευτο δίδυμο και δεν είναι περίεργο που ο Νίκολσον έλαβε διθυραμβικές κριτικές για την ερμηνεία του. Μια πραγματικά «γεμάτη» ερμηνεία, που αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη επιτυχία ενός μεγάλου ηθοποιού, μια ερμηνεία ενδεικτική των τεράστιων δυνατοτήτων του που μνημονεύεται δικαίως ως μια απ΄ τις καλύτερες της δεκαετίας του ΄70 – και της καριέρας του Νίκολσον.

Καλύτερα Δε Γίνεται (As Good As It Gets, 1997)
Ως Melvin Udall (Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου, 1997)

As-Good-As-It-Gets

Διάρκεια: 139΄
Είδος: Ρομαντική κομεντί, δράμα
Σκηνοθεσία: James L. Brooks
Πρωταγωνιστούν: Jack Nicholson, Helen Hunt, Greg Kinnear
Υπόθεση: Μια ανύπαντρη μητέρα που εργάζεται ως σερβιτόρα, ένας μισάνθρωπος επιτυχημένος συγγραφέας κι ένας ομοφυλόφιλος καλλιτέχνης έρχονται σε επαφή και αναπτύσσουν μια ανορθόδοξη φιλία όταν ο τελευταίος έχει ένα ατύχημα.

Καθώς έμπαινε πλέον στα 60, ο Νίκολσον συνειδητοποίησε πως τα χρόνια είχαν περάσει και δε μπορούσε πλέον να παίζει τον «σκληρό», τον επαναστάτη ή τον (αντι)ήρωα μιας ταινίας δράσης. Έτσι, οι ταινίες στις οποίες πρωταγωνιστούσε πλέον ήταν πιο ανάλαφρες και κοινωνικού χαρακτήρα, αρχής γενομένης από την ανεπανάληπτη ερμηνεία του στο έργο αυτό του James Brooks. Υποδυόμενος έναν μισάνθρωπο, παρανοϊκό, ρατσιστή, ομοφοβικό, ατομικιστή συγγραφέα που αναγκάζεται λόγω των συνθηκών (αρχικά) να έλθει σε επαφή με μια σερβιτόρα κι έναν ομοφυλόφιλο καλλιτέχνη αλλά σταδιακά βλέπει, συνειδητά κι ασυνείδητα, το χαρακτήρα του να αλλάζει και να γίνεται τουλάχιστον «πιο ανθρώπινος», ο Νίκολσον, εκτός από απολαυστικός, είναι και πολύ συγκινητικός. Ουσιαστικά ο ρόλος του Melvin Udall είναι μια εξέλιξη αυτών που τον καταξίωσαν τις προηγούμενες δεκαετίες, πιο ήρεμος και γήινος μεν αλλά με το ίδιο καυστικό χιούμορ και τις αδυναμίες που προσπαθεί μάταια να κρύψει. Η ταινία θα ήταν μια συνηθισμένη κομεντί με χιλιοειπωμένα κλισέ αν δεν υπήρχαν οι ερμηνείες του Νίκολσον και της Helen Hunt (εξαιρετική η χημεία μεταξύ τους), που αμφότερες κέρδισαν Όσκαρ. Η καλύτερη ερμηνεία της «δεύτερης νιότης» (μετά το 1995, δηλαδή) του Νίκολσον, συγκινητική, απαιτητική, ακόμη ένα δείγμα όχι μόνο του ταλέντου αλλά και της ευελιξίας του μεγάλου ηθοποιού.

Σε μια από τις πιο – παραδόξως – ρομαντικές σκηνές των τελευταίων ετών, ο Melvin Udall (Nicholson) προσπαθεί να εξηγήσει στη σερβιτόρα που σταδιακά ερωτεύεται (Hunt) πόσο τον έχει βοηθήσει να γίνει καλύτερος άνθρωπος.

2. Η Λάμψη (The Shining, 1980)
Ως Jack Torrance

Nicholson shining

Διάρκεια: 119΄ (Ευρωπαϊκή έκδοση), 144΄ (Αμερικανική έκδοση)
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ
Σκηνοθεσία: Stanley Kubrick
Πρωταγωνιστούν: Jack Nicholson, Shelley Duvall, Danny Lloyd, Scatman Crothers
Υπόθεση: Μια οικογένεια περνά το χειμώνα της σ΄ ένα απομονωμένο και στοιχειωμένο (όπως αποδεικνύεται) ξενοδοχείο. Ο πατέρας σταδιακά οδηγείται στην παράνοια και αποκτά δολοφονικές τάσεις, ενώ ο γιος ταλανίζεται από μεταφυσικά οράματα του παρελθόντος και του μέλλοντος.

Όταν ένας εκκεντρικός ηθοποιός (Νίκολσον) συνεργάζεται μ΄ έναν ακόμη πιο εκκεντρικό σκηνοθέτη (Κιούμπρικ), το αποτέλεσμα δε μπορεί να είναι άλλο από ένα… εκκεντρικό ψυχολογικό θρίλερ, με επίκεντρο την παράνοια που διέπει όλους τους χαρακτήρες και τις μεταφυσικές επιδράσεις που αυτοί δέχονται. Γι΄ άλλη μια φορά, η νευρώδης σκηνοθεσία του Κιούμπρικ και οι παλαβές εμπνεύσεις του δε θα είχαν κανένα ιδιαίτερο αποτέλεσμα αν δεν υπήρχε η ερμηνεία του Νίκολσον, στο ρόλο ενός φαινομενικά φυσιολογικού ανθρώπου που αναλαμβάνει φύλακας σ΄ ένα απομονωμένο ξενοδοχείο, αλλά σταδιακά χάνει τα λογικά του (όπως κι όλη η οικογένειά του), φαντασιώνεται καταστάσεις και γεγονότα και, τελικά, αποκτά δολοφονικές τάσεις. Αρκετοί απ΄ όσους είδαν την ταινία πρέπει να έβλεπαν τη φιγούρα του Νίκολσον στους… εφιάλτες του για αρκετό καιρό, εξαιτίας κυρίως της σκηνής στην οποία, έχοντας χάσει κάθε λογική, επιτίθεται στη γυναίκα και το γιο του μ΄ ένα τσεκούρι με το μάτι του να γυαλίζει σαν να ήταν στ΄ αλήθεια ψυχωτικός δολοφόνος. Σπανίως μπορείς να δεις έναν ηθοποιό να ταυτίζεται τόσο πολύ μ΄ ένα ρόλο, και όταν μάλιστα αυτός ο ρόλος είναι ιδιαιτέρως απαιτητικός και δημιούργημα του Κιούμπρικ, ο βαθμός δυσκολίας αυξάνεται, άρα ακόμη μεγαλύτερη η επιτυχία του Νίκολσον. Μια πραγματικά μεγάλη στιγμή της καριέρας του 78χρονου σήμερα ηθοποιού, που μετατρέπει το χαρακτήρα του σ΄ έναν από τους πιο τρομακτικούς όλων των εποχών.

Βλέποντας το βίντεο που ακολουθεί, ποιος μπορεί να μην πιστέψει πως ο Νίκολσον είναι όντως παρανοϊκός;

1.Στη Φωλιά του Κούκου (One Flew Over the Cuckoo’s Nest, 1975)
Ως Randle McMurphy (Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου, 1975)

Nicholson cuckoo

Διάρκεια: 133΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Milos Forman
Πρωταγωνιστούν: Jack Nicholson, Louise Fletcher, Will Sampson, Christopher Lloyd, Danny De Vito
Υπόθεση: Έχοντας κριθεί ψυχασθενής από δικαστήριο, ένας δυναμικός εγκληματίας εισάγεται σε μια ψυχιατρική κλινική, όπου θα έρθει σε αντιπαράθεση με την αυταρχική νοσοκόμα-διευθύντρια και θα προσπαθήσει να ξεσηκώσει και τους υπόλοιπους ασθενείς εναντίον της.

Η καλύτερη και πιο αξιομνημόνευτη ερμηνεία του Νίκολσον, στην καλύτερη ταινία που γύρισε ποτέ, και αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες όλων των εποχών. Υποδυόμενος έναν δυναμικό και ανεξάρτητο τρόφιμο ψυχιατρικής κλινικής, ο Νίκολσον οδηγεί την έννοια του αντι-ήρωα του Νέου Χόλιγουντ σε άλλη διάσταση, καθώς κατορθώνει να γίνει συμπαθής παρότι φαινομενικά είναι εγκληματίας, ψυχασθενής και επαναστάτης. Προσπαθώντας να επιβάλλει μια λογική στην… τρέλα, μια τρέλα που προέρχεται περισσότερο από την αυταρχική συμπεριφορά της αρχινοσοκόμας (εξαιρετική στο ρόλο αυτό η Louise Fletcher) παρά από τις πραγματικές διαταραχές των τροφίμων, ο χαρακτήρας του Νίκολσον αποδεικνύεται πολυδιάστατος, και το τραγικό για τον ίδιο φινάλε συγκινεί και τον πιο αναίσθητο θεατή. Σε μια ταινία που δηλώνει μεγαλοπρεπώς το θρίαμβο της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας απέναντι στην καταπίεση απ΄ όπου κι αν προέρχεται, η ερμηνεία του Νίκολσον είναι μεγαλειώδης και εκτοξεύει στα ύψη την ποιότητα της δημιουργίας του Forman. Αψεγάδιαστη ταινία, αψεγάδιαστη ερμηνεία, δικαιότατο Όσκαρ, συνολικά ένας από τους λόγους που θα θυμόμαστε τον Τζακ Νίκολσον όσα χρόνια κι αν περάσουν…

Σε μια από τις πιο γλυκόπικρες και ταυτόχρονα χιουμοριστικές σκηνές της ταινίες, ο Randall McMurphy (Nicholson) προσπαθεί να διδάξει μπάσκετ σ΄ έναν πανύψηλο μουγγό (;) Ινδιάνο (Sampson), τρόφιμο της ίδιας κλινικής, με τον οποίο αναπτύσεει μια ιδιαίτερη φιλία κατά τη διάρκεια του έργου.

Κλείνοντας, σας δίνουμε την ευκαιρία να απολαύσετε μερικές ακόμη στιγμές από την πλούσια καριέρα του Τζακ Νίκολσον, και συγκεκριμένα από ερμηνείες που δε συμπεριλάβαμε στο αφιέρωμα…

Σχέσεις Στοργής (Terms of Endearment, 1983)
Ως Garrett Breadlove (Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου, 1983)

Μπάτμαν (Batman, 1989)
Ως Τζόκερ

Κάλλιο Αργά Παρά Αργότερα (Something’s Gotta Give, 2003)
Ως Harry Sanborn

Ο Πληροφοριοδότης (The Departed, 2006)
Ως Francis «Frank» Costello

Δεν ξέρω αν υπάρχουν δικηγόροι, δικαστές, ή έστω φοιτητές νομικής ανάμεσα στο πολυάριθμο (λέμε τώρα) κοινό μας. Αν υπάρχουν όμως, θέλω να πιστεύω πως θα ενθουσιαστούν με το καινούριο μας αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες που διαδραματίζονται εν μέρει ή εξ ολοκλήρου σε μια δικαστική αίθουσα. Και όχι μόνο αυτοί!

a few good menΔυστυχώς ή ευτυχώς, ο κινηματογράφος από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του ασχολήθηκε με το κάθε είδους έγκλημα. Λογικό, καθώς τα εγκλήματα και η διαδικασία γύρω από αυτά πάντοτε συγκλόνιζαν και συγκινούσαν ιδιαίτερα την κοινή γνώμη. Συνήθως όμως, στις ταινίες που ασχολούνται με εγκλήματα (crime films), μας απασχολεί το ίδιο το έγκλημα, ή ο εντοπισμός και η καταδίωξη των δραστών, παρά οι νομικές διαδικασίες που ακολουθούνται μετά τη σύλληψή τους. Άλλες φορές, πάλι, οι ταινίες ασχολούνται με την κατάσταση στις φυλακές, όπου οι εγκληματίες έχουν ήδη καταδικαστεί και εκτίουν τις ποινές τους. Σπανίως βλέπουμε ένα έργο να περιστρέφεται γύρω από μια δίκη και να εκτυλίσσεται σε μεγάλο βαθμό σε μια δικαστική αίθουσα, με δικηγόρους, κατήγορους, κατηγορούμενους, δικαστές και ενόρκους. Ξανά λογικό, καθώς η όλη διαδικασία μοιάζει κάπως βαρετή στον απλό θεατή. Κάποιες ταινίες όμως, κατάφεραν να εκμεταλλευτούν το γεγονός ότι μια καλοστημένη δικαστική υπόθεση μπορεί να ανεβάσει την αγωνία του κοινού στα ύψη, εάν την περιγράψεις σωστά. Οι 8 ταινίες που ακολουθούν είναι αυτές που τα κατάφεραν καλύτερα. Στην πλειοψηφία τους δεν εκτυλίσσονται εξ ολοκλήρου μέσα σ΄ ένα δικαστήριο, ούτε ασχολούνται απαραίτητα με εγκλήματα. Όλες όμως έχουν μια δίκη στο επίκεντρο της πλοκής, και την παρουσιάζουν με πραγματικά συγκλονιστικό τρόπο. Ησυχία στο ακροατήριο, η συνεδρίαση αρχίζει…

8. Kράμερ εναντίον Κράμερ (Kramer vs. Kramer, 1979)

3,5 Stars

220px-Oscar_posters_79

Διάρκεια: 105΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Robert Benton
Πρωταγωνιστούν: Dustin Hoffman, Meryl Streep, Justin Henry, Jane Alexander
Υπόθεση: Ένας χωρισμένος άνδρας καλείται να μεγαλώσει μόνος του το γιο του, με τον οποίο ποτέ δεν είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα ως τότε, και κατόπιν να διεκδικήσει την κηδεμονία του στο δικαστήριο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ταινίας που θεωρείται courtroom drama ενώ μόνο ένα 20λεπτο εξελίσσεται σε δικαστική αίθουσα. Ένα από τα καλύτερα δράματα των 70΄s, με εξαιρετικές ερμηνείες από τους Hoffman και Streep (δύο ούτως ή άλλως μεγάλους ηθοποιούς), ήρεμη σκηνοθεσία και ένα πανέξυπνο – αν και υπερβολικά μελοδραματικό σενάριο – που αποτελεί εύκολα αφορμή για μεγάλη συζήτηση σχετικά με τις ανθρώπινες σχέσεις και την οικογένεια. Οι ήρωες εδώ είναι κοινοί άνθρωποι, ένα ανδρόγυνο που χώρισε γιατί ο σύζυγος ασχολούνταν υπερβολικά με τη δουλειά του και παραμελούσε τα του οίκου του, αλλά αφού έμεινε μόνος με τον 8χρονο γιο του (πολύ καλός στο ρόλο του μικρού ο Justin Henry) συνειδητοποίησε το σφάλμα του και αποφάσισε να γίνει καλύτερος άνθρωπος. Μια συγκινητική ταινία που αποδεικνύει πως πολλές φορές, όταν δυο άνθρωποι διαφωνούν, δεν έχει απαραίτητα ο ένας δίκιο κι ο άλλος άδικο. Όλοι έχουν τις ευθύνες τους, και το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε ως ανθρώπινα όντα είναι να τις αποδεχθούμε και να προσπαθήσουμε να τις αναλάβουμε όσο καλύτερα γίνεται. Η μοναδική ταινία του είδους που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, αξίζει μόνο και μόνο για τις ερμηνείες των πρωταγωνιστών.

7. Ζήτημα Τιμής (A Few Good Men, 1992)

3,5 Stars

220px-A_Few_Good_Men_poster

Διάρκεια: 138΄
Είδος: Δράμα, θρίλερ
Σκηνοθεσία: Rob Reiner
Πρωταγωνιστούν: Tom Cruise, Jack Nicholson, Demi Moore, Kevin Bacon
Υπόθεση: Ένας νεαρός στρατιωτικός δικηγόρος καλείται να υπερασπιστεί δυο πεζοναύτες που κατηγορούνται για το φόνο ενός συναδέλφου τους, και υποστηρίζουν ότι τους δώθηκε διαταγή να διαπράξουν το έγκλημα.

Εκεί που τελειώνει η λογική, αρχίζει ο στρατός, λέει ένα ρητό. Αυτή η ταινία αποδεικνύει γιατί. Μια υπό άλλες συνθήκες φυσιολογική υπόθεση δολοφονίας μετατρέπεται σε μια σειρά από αλλοπρόσαλλες και αντικρουόμενες καταθέσεις στρατιωτών και αξιωματικών στο Γκουαντάναμο, που μπερδεύουν μεταξύ άλλων και τον, αρχικά αδιάφορο για την υπόθεση, συνήγορο υπεράσπισης (Tom Cruise), όσο και την πιο έμπειρη αλλά παρορμητική συνεργάτιδά του (Demi Moore). Μην προσπαθείτε να βγάλετε άκρη με τους κώδικες τιμής του Αμερικανικού (και όχι μόνο) στρατού, απλά αποδεχτείτε τους. Και αφού τους αποδεχθείτε, μπορείτε να απολαύσετε τρεις ικανούς ηθοποιούς (Cruise, Nicholson, Moore) να ερμηνεύουν τους πανέξυπνους διαλόγους του εμπνευσμένου σεναρίου του Aaron Sorkin. Ευχάριστη έκπληξη της ταινίας η ερμηνεία της Demi Moore, που αποδεικνύει ότι δε χρειάζεται να… βγαίνει από τα ρούχα της για να μας αρέσει, δυσάρεστη η πολύ μικρής διάρκειας εμφάνισης του απολαυστικού Νίκολσον, τη στιγμή ειδικά που στους τίτλους τοποθετείτε δεύτερος…

6. Inherit the Wind (1960)

4 Stars

220px-Inherit-the-Wind-poster

Διάρκεια: 128΄
Είδος: Ιστορικό δράμα
Σκηνοθεσία: Stanley Kramer
Πρωταγωνιστούν: Spencer Tracy, Fredric March, Gene Kelly, Dick York
Υπόθεση: Σε μια οπισθοδρομική μικρή πόλη του Αμερικανικού Νότου, το 1925, ένας δάσκαλος κατηγορείται γιατί… δίδασκε τη θεωρία της Εξέλιξης. Δύο διακεκριμένοι δικηγόροι, που τους συνδέει στενή φιλία, διασταυρώνουν τα ξίφη τους για την υπόθεση, η οποία αποκτά τεράστια δημοσιότητα.

Αρκετοί σήμερα θεωρούν αυτό το φιλμ ξεπερασμένο, επειδή το θέμα του δε δείχνει να ανταποκρίνεται στο σήμερα. Το λάθος που κάνουν, κατά τη γνώμη μου πάντα, όλοι αυτοί, είναι ότι αγνοούν πως το θέμα αυτό της ταινίας, ή μάλλον της (αληθινής) δίκης στην οποία βασίζεται, είναι απλά η αφορμή. Η αφορμή για το σκηνοθέτη Stanley Kramer, ειδικό στις ταινίες «κοινωνικής διαμαρτυρίας» (The Defiant Ones – 1958, Η Δίκη της Νυρεμβέργης – 1961, Guess Who’s Coming to Dinner – 1967) να εξαπολύσει ένα δριμύ «κατηγορώ» στο συντηρητισμό και τη μισαλλοδοξία πάσης φύσεως. Τότε ήταν η θεωρία της Εξέλιξης, σήμερα είναι κάτι άλλο, αύριο κάτι άλλο, όσο αυτές οι αντιλήψεις παραμένουν. Για να κάνει πιο… πειστικά τα επιχειρήματα του ο Kramer επιστρατεύει τρία μεγάλα ονόματα του τότε Χόλιγουντ (Tracy, March, Kelly), δραματοποιεί αρκετά την υπόθεση, και στέλνει προς πάσα κατεύθυνση το μήνυμά του. Και μια από αυτές τις κατευθύνσεις είναι και οι άνθρωποι της Εκκλησίας, που πρέπει να διαχωρίζουν την επιθυμία τους να κηρύξουν την πίστη τους από το δικαίωμα των άλλων να μην τους ακολουθήσουν, αλλιώς εκτροχιάζονται…

5. Μάρτυς Κατηγορίας (Witness for the Prosecution, 1957)

4 Stars

220px-Movie_poster_for_-Witness_for_the_Prosecution-

Διάρκεια: 116΄
Είδος: Δράμα μυστηρίου
Σκηνοθεσία: Billy Wilder
Πρωταγωνιστούν: Tyrone Power, Marlene Dietrich, Charles Laughton
Υπόθεση: Ένας παντρεμένος τυχωδιώκτης κατηγορείται για το φόνο μιας ηλικιωμένης γνωστής του. Ένας πολύπειρος αλλά μεγάλης ηλικίας δικηγόρος καλείται να τον γλιτώσει απ΄ την κρεμάλα.

Η ταινία αυτή προέρχεται από το ομώνυμο έργο της μοναδικής Agatha Christie, και τη σκηνοθεσία του υπογράφει ο τεράστιος Billy Wilder (Double Indemnity, Sunset Blvd., Stalag 17, Some Like it Hot, The Apartment). Πρωταγωνιστής στον τελευταίο του ρόλο ο διάσημος σταρ των 40΄s Tyrone Power, στο πλάι του ο βετεράνος και υπερβολικά… Βρετανός Charles Laughton και η επιτομή της κομψότητας Marlene Dietrich, έστω και στα 56 της χρόνια. Είναι δυνατόν αυτή η ταινία να μην είναι καλή; Προφανώς όχι. Το πανέξυπνο σενάριο της Christie, που θέλει μια σύζυγο να καταθέτει στη δίκη του συζύγου της (τώρα υπέρ του, εναντίον του, θα σας γελάσω) και ένα δικηγόρο που παρά τη μακροχρόνια πείρα του τα έχει χαμένα με τις μηχανορραφίες του ζεύγους, μεταφέρεται με τον καλύτερο τρόπο στην οθόνη από τον master του είδους Wilder. Το τέλος αλλάζει, για να ταιριάξει στις τότε διατάξεις λογοκρισίας, αλλά ο Wilder κατορθώνει να το εναρμονίσει στο σενάριο, το οποίο ξεχειλίζει από καυστικό χιούμορ. Δυστυχώς δεν αποτελεί αριστούργημα, γιατί του λείπει το κάτι παραπάνω. Είναι όμως μια εξαιρετική ταινία, κι ας μην έχει ούτε Ηρακλή Πουαρό ούτε Μις Μαρπλ.

4. Σκιές και Σιωπή (Το Kill a Mockingbird, 1962)

4 Stars

220px-To_Kill_a_Mockingbird_poster

Διάρκεια: 129΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Robert Mulligan
Πρωταγωνιστούν: Gregory Peck, Mary Badham, Phillip Alford, John Megna
Υπόθεση: O Atticus Finch, ένας φιλελεύθερος δικηγόρος σε μια ρατσιστική πόλη της Αλαμπάμα, προσπαθεί να σώσει έναν μαύρο που κατηγορείται άδικα για το βιασμό μιας λευκής γυναίκας, καθώς και τα παιδιά του από το μίσος και την προκατάληψη.

Το μοναδικό, μέχρι σήμερα, μυθιστόρημα της Νelle Harper Lee (ένα sequel ονόματι Go Set a Watchman αναμένεται να δημοσιευτεί σύντομα μετά από 55 χρόνια) και η κινηματογραφική του μεταφορά από τον Robert Mulligan αποτελούν ένα τεράστιο μάθημα ζωής. Είναι το μάθημα που προσπαθεί να περάσει ένας απλός άνθρωπος, ο δικηγόρος Atticus Finch, πηγαίνοντας κόντρα στο ρατσισμό και την προκατάληψη της κοινωνίας στην οποία ζούσε. Είναι το μάθημα που προσπαθεί να διδάξει στα παιδιά του, Jem και Scout (η αφηγήτρια της ιστορίας), που ανέμελα και αθώα αρχίζουν να αντιλαμβάνονται πως εκεί έξω τα πράγματα δεν είναι εύκολα, ειδικά γι΄ αυτούς που ανήκουν στους «απόκληρους», είτε αυτοί λέγονται μαύροι, είτε φτωχοί, είτε ανάπηροι, είτε όπως αλλιώς θέλετε. Είναι το μάθημα που προσπαθεί, μέσα από μια μάταιη προσπάθεια σε μια δίκη με προαποφασισμένο αποτέλεσμα, να διδάξει στην ρατσιστική κοινωνία του Αμερικανικού Νότου, υπερασπιζόμενος ένα μαύρο που κατηγορείται για βιασμό και οδηγείται στην ηλεκτρική καρέκλα μόνο και μόνο λόγω χρώματος. Ένα μάθημα που δυστυχώς δεν έχουμε πάρει όσο θα έπρεπε, 53 χρόνια μετά. Μια μεγάλη ταινία, λίγο κουραστική σε κάποια σημεία, αλλά με την ερμηνεία του Gregory Peck να αποτελεί μια απ΄ τις καλύτερες και πιο ανθρώπινες όλων των εποχών.

3. Ανατομία ενός Εγκλήματος (Anatomy of a Murder, 1959)

4 Stars

220px-AnatomyMurder2

Διάρκεια: 160΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Otto Preminger
Πρωταγωνιστούν: James Stewart, Lee Remick, Ben Gazzara, Arthur O’Connell
Υπόθεση: Ένας σύζυγος κατηγορείται για τη δολοφονία ενός άντρα, και ισχυρίζεται πως διέπραξε το έγκλημα επειδή το θύμα βίασε τη γυναίκα του. Ποια είναι η αλήθεια όμως, και ποια η ετυμηγορία των ενόρκων;

Είναι μάλλον η μοναδική ταινία που καλύπτει βήμα προς βήμα ολόκληρη τη νομική διαδικασία στην περίπτωση ενός εγκλήματος όπως ο φόνος. Η σύλληψη, η ανάκριση, η κράτηση, η επιλογή δικηγόρων και ενόρκων, η δίκη (τουλάχιστον 1 ώρα εκτυλίσσεται στο δικαστήριο), αγορεύσεις επί αγορεύσεων και καταθέσεις επί καταθέσεων, η έρευνα και των δυο πλευρών για νέα στοιχεία που θα στηρίξουν τα επιχειρήματά τους, και η τελική απόφαση των ενόρκων. Αληθινό μάθημα νομικής για υποψήφιους δικαστικούς! Και μια ταινία που σόκαρε το Χόλιγουντ της εποχής, εστιάζοντας σε λεπτομέρειες όπως… τα εσώρουχα μιας γυναίκας ή το σπέρμα του βιαστή που αποδεικνύει το βιασμό, σκανδαλιστικές για τον καταπιεσμένο από τη λογοκρισία Αμερικανικό σινεμά των 50¨s. Η αναλυτική, νευρώδης σκηνοθεσία του μεγάλου Otto Preminger (Laura) και η μεστή ερμηνεία του James Stewart, σ΄ ένα ρόλο παρόμοιο μ΄ αυτούς που τον ανέδειξαν (Mr. Smith Goes to Washington, It΄s a Wonderful Life, Harvey), συνθέτουν, παρά την ανεπάρκεια κάποιων ηθοποιών όπως ο Ben Gazzara (στο ρόλο του κατηγορούμενου), μια εξαιρετική ταινία. Αν βέβαια η διαδικασία που περιγράψαμε στην αρχή σας φαίνεται βαρετή, μην αγνοήσετε το έργο, αλλά το πιθανότερο είναι να σας κουράσει…

2. H Δίκη της Νυρεμβέργης (Judgment at Nuremberg, 1961)

4,5 stars

220px-170592-Judgment-at-Nuremberg-Posters

Διάρκεια: 179΄
Είδος: Ιστορικό δράμα
Σκηνοθεσία: Stanley Kramer
Πρωταγωνιστούν: Spencer Tracy, Burt Lancaster, Richard Widmark, Marlene Dietrich
Υπόθεση: Λίγο μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ένα Αμερικανικό δικαστήριο στη Νυρεμβέργη δικάζει τέσσερις Γερμανούς πρώην δικαστές για εγκλήματα πολέμου.

Όταν κάποιος ακούει για τη δίκη της Νυρεμβέργης, του έρχεται αμέσως στο μυαλό η πολύκροτη δίκη του Χέρμαν Γκέρινγκ, του Ρούντολφ Ες και των άλλων μεγαλοστελεχών των Ναζί, όσων επέζησαν τουλάχιστον από τον πόλεμο, και καταδικάστηκαν σε θάνατο και άλλες βαριές ποινές. Δεν είναι αυτή η δίκη όμως το θέμα τούτου του τρίωρου έπους του Stanley Kramer, αλλά αυτή τεσσάρων δικαστών του Γ΄ Ράιχ, που θανάτωναν και τιμωρούσαν απάνθρωπα τους αντιφρονούντες του καθεστώτος στο «όνομα της δικαιοσύνης». Για άλλη μια φορά, η δίκη είναι απλά η αφορμή για τον Kramer για να αναλύσει τις σχέσεις Γερμανών και Συμμάχων μετά τον πόλεμο, τις προσπάθειας εκδημοκρατισμού και αναγέννησης της Γερμανίας, καθώς και τα γεωπολιτικά συμφέροντα των διαφόρων νικητριών χωρών (Αγγλία, Γαλλία, ΗΠΑ, ΕΣΣΔ) σχετικά με τη Γερμανία. Είναι επίσης η αφορμή, ευτυχώς για εμάς, ώστε ένα ensemble cast γεμάτο αστέρια (Spencer Tracy, Maximilian Schell, Marlene Dietrich, Burt Lancaster, Judy Garland και άλλοι) να αποδώσει το σενάριο μ΄ έναν απολαυστικό και συνάμα καθηλωτικό τρόπο. Μοναδικό μειονέκτημα της ταινίας η μεγάλη διάρκειά της, καθώς τα «νεκρά» διαστήματα δε λείπουν. Κατά τ΄ άλλα πρόκειται για ένα αριστούργημα, με τρομερές ερμηνείες και επίκαιρα κοινωνικά μηνύματα.

1. Οι Δώδεκα Ένορκοι (12 Angry Men, 1957)

4,5 stars

220px-12_angry_men

Διάρκεια: 96΄
Είδος: Δράμα
Σκηνοθεσία: Sidney Lumet
Πρωταγωνιστούν: Henry Fonda, Lee J. Cobb, E. G. Marshall, Martin Balsam
Υπόθεση: Ένας νεαρός από μια φτωχογειτονιά της Νέας Υόρκης κατηγορείται για το φόνο του πατέρα του. Για την καταδίκη του απαιτείται ομόφωνη απόφαση των ενόρκων, αλλά ένας απ΄ αυτούς θεωρεί πως η υπόθεση μπορεί να μην είναι τόσο απλή όσο παρουσιάστηκε στο δικαστήριο.

Τι το ενδιαφέρον μπορεί να έχει μια ταινία που εκτυλίσσεται σχεδόν στο σύνολό της σ΄ ένα δωμάτιο, με 12 τύπους να συζητούν για το αν κάποιος φτωχός μετανάστης δολοφόνησε τον πατέρα του; Με τον τρόπο που το παρουσιάζει ένας από τους καλύτερους δημιουργούς του Νέου Χόλιγουντ, ο Sidney Lumet (Serpico, Έγκλημα στο Orient Express, Σκυλίσια Μέρα, Το Δίκτυο, The Verdict, Πριν ο Διάβολος καταλάβει ότι πέθανες), τρομερό ενδιαφέρον. Το φιλμ αποτελεί τον απόλυτο ύμνο στην ανθρώπινη λογική. Η λογική σκέψη, αυτή που κάνει το είδος μας να προοδεύει και να ξεχωρίζει από τα ζώα, σε όλο της το μεγαλείο. Παρατήρηση, σκέψη, συζήτηση, διαφωνία, επιχείρημα, συμπέρασμα, όλα τα στάδια της αναλυτικής σκέψης του ανθρώπου, μέσ΄ απ΄ τη ματιά 12 ετερόκλητων ανθρώπων, άλλων πλούσιων και άλλων φτωχών, άλλων αδιάφορων για την υπόθεση άλλων όχι, άλλων φιλελεύθερων και άλλων συντηρητικών και προκατειλημμένων. Την τελευταία αντίθεση αντιπροσωπεύουν ο φιλελεύθερος ένορκος #8 (ονόματα δεν υπάρχουν, για να τονίσουν την ανωνυμία, στο ρόλο του ο Peter Fonda), ο πρώτος που αμφιβάλλει λογικά για την ενοχή του κατηγορούμενου, και ο μισαλλόδοξος, αλλά σε καμία περίπτωση μισητός ένορκος #3 (Lee J. Cobb). Η συλλογιστική πορεία και των 12 ενόρκων, διαφορετική φυσικά στον καθένα, αποτελεί ένα μεγάλο θρίαμβο της λογικής και της ορθής σκέψης απέναντι στα στερεότυπα και τις αναίτιες συναισθηματικές αντιδράσεις. Πιθανότατα το καλύτερο σκηνοθετικό ντεμπούτο όλων των εποχών, ένα διαχρονικό και άφθαρτο αριστούργημα.

Άλλες αξιόλογες ταινίες του είδους

anatomyΩς συνήθως, στο τέλος θα αναφερθούμε σε κάποιες καλές ταινίες που έμειναν απ΄ έξω. Από το κλασικό σινεμά, θα τονίσω ιδιαίτερα το πρωτοποριακό για την εποχή του They Won΄t Forget (1937) του Mervyn LeRoy, που όπως και το Inherit the Wind βασίστηκε σε μια αληθινή ιστορία που στιγματίστηκε από το ρατσισμό, καθώς και το συγκλονιστικό Εν Ψυχρώ (1967), βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Truman Capote, που με τη σειρά του βασίστηκε σε αληθινή ιστορία. Αργότερα, ξεχωρίζουν οι ταινίες The Verdict (1982), με έναν εκπληκτικό Paul Newman να πρωταγωνιστεί, Truman Capote (2005), μια διαφορετική προσέγγιση του Εν Ψυχρώ με τον αείμνηστο Philip Seymour Hoffman στον ομώνυμο ρόλο, αλλά και το σύγχρονο The Judge (2014), που, παρά τα αρκετά ελαττώματα του, αξίζει για τις ερμηνείες των Robert Downey Jr. και Robert Duvall.

Σας αποχαιρετούμε και πάλι με ένα βίντεο, που περιλαμβάνει την μάλλον πιο εμβληματική κινηματογραφική σκηνή που εκτυλίσσεται σε δικαστήριο. Από την ταινία Ζήτημα Τιμής, ο δικηγόρος Τομ Κρουζ πιέζει το μάρτυρα Τζακ Νίκολσον να αποκαλύψει την αλήθεια, με τον τελευταίο να του απαντά «You can’t handle the truth!». H φράση αυτή ψηφίστηκε στις 100 πιο διάσημες στην ιστορία του σινεμά σε σχετική ψηφοφορία του AFI, και τη σκηνή μπορείτε να την απολαύσετε στο παρακάτω βίντεο.

Η τιτανομαχία μεταξύ δύο εκ των καλύτερων δημιουργών των τελευταίων 40 ετών, του Στίβεν Σπίλμπεργκ και του Μάρτιν Σκορτσέζε, συνεχίζεται. Στο δεύτερο μέρος αναλύουμε συνολικά 8 ταινίες (4 ζευγάρια) που σημάδεψαν τις καριέρες των δημιουργών τους αλλά και το κοινό που είχε την τύχη να τις απολαύσει.

Η «Καλύτερη Ταινία»
Η Λίστα του Σίντλερ (1993) vs. Ο Πληροφοριοδότης (2006)

220px-Schindler's_List_movie
5-starsΔιάρκεια: 197΄
Είδος: Ιστορικό δράμα
Σκηνοθεσία: Steven Spielberg
Πρωταγωνιστούν: Liam Neeson, Ralph Fiennes, Ben Kingsley, Caroline Goodall
Υπόθεση: Στην Πολωνία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γερμανός βιομήχανος Όσκαρ Σίντλερ αρχίζει να ενδιαφέρεται για τους Εβραίους υπαλλήλους του καθώς βλέπει την καταδίωξη που υφίστανται από τους Ναζί.

220px-Departed2344,5 starsΔιάρκεια: 151΄
Είδος: Περιπέτεια δράσης, δράμα
Σκηνοθεσία: Martin Scorcese
Πρωταγωνιστούν: Leonardo DiCaprio, Matt Damon, Jack Nicholson, Mark Wahlberg
Υπόθεση: Ένας πράκτορας της αστυνομίας που έχει εισχωρήσει στην Ιρλανδική Μαφία της Βοστόνης ως πληροφοριοδότης, και ένας μαφιόζος με την ίδια αποστολή στην αστυνομία, εμπλέκονται σ΄ έναν αγώνα δρόμου για το ποιος θα αποκαλύψει πρώτος ποιον, όταν και οι δυο πλευρές συνειδητοποιούν ότι στις τάξεις τους υπάρχει κατάσκοπος.

Σε αντίθεση με άλλους μεγάλους δημιουργούς (Alfred Hitchock, Sidney Lumet, David Fincher και πολλοί άλλοι), ο Spielberg και ο Scorcese είχαν την τύχη να δουν από μία ταινία τους να κερδίζει το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, και τους ίδιους να κερδίζουν το αντίστοιχο βραβείο σκηνοθεσίας. Και το πιο περίεργο, το κέρδισαν ο καθένας για την ταινία που μάλλον είναι όντως η καλύτερή του. Για το Σπίλμπεργκ δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία. Η Λίστα του Σίντλερ είναι ένα από τα αριστουργήματα του παγκόσμιου σινεμά, μια ταινία ρεαλιστική, συγκινητική, επική με συγκλονιστικές ερμηνείες (που κακώς δεν απέφεραν κανένα Όσκαρ), ανεπανάληπτη σκηνοθεσία (οι θηριωδίες των Ναζί απεικονίζονται με τον πιο λεπτομερή, ανατριχιαστικό τρόπο, ενώ η ταινία είναι ασπρόμαυρη με μοναδική εξαίρεση το κοριτσάκι με το κόκκινο φόρεμα) και ένα σενάριο που η μεγάλη του δύναμη είναι ότι βασίζεται σε αληθινή ιστορία. Ο Πληροφοριοδότης, από την άλλη, είναι αναμφίβολα μια μεγάλη ταινία, αλλά του λείπει το κάτι παραπάνω που θα τον κατέτασσε στα αριστουργήματα, επομένως άλλες ταινίες του Σκορτσέζε όπως Το Νησί των Καταραμένων και Ο Λύκος της Wall Street μπορούν να θεωρηθούν ισάξιές του. Τρεις μεγάλοι αστέρες του σινεμά (DiCaprio, Damon, Nicholson) δίνουν καταπληκτικές ερμηνείες, η δράση και η αγωνία δεν αφήνουν το θεατή να πάρει ανάσα, αλλά ίσως το σενάριο και οι συντελεστές να δημιουργούν προσδοκίες για κάτι πολύ μεγάλο, που δεν επαληθεύονται. Αναμφίβολα η ταινία άξιζε τα Όσκαρ που κέρδισε και είναι μια από τις καλύτερες του 21ου αιώνα, αλλά οι δυνατότητές της ήταν ακόμη περισσότερες. Σε κάθε περίπτωση, απέδειξε ότι ο Σκορτσέζε περνά από το 2000 και μετά τη… δεύτερη σκηνοθετική νιότη του.

Το τρίωρο ιστορικό έπος
Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν (1998) vs. Οι Συμμορίες της Νέας Υόρκης (2002)

220px-Saving_Private_Ryan_poster4 StarsΔιάρκεια: 169΄
Είδος: Περιπέτεια, δράμα
Σκηνοθεσία: Steven Spielberg
Πρωταγωνιστούν: Tom Hanks, Edward Burns, Matt Damon, Tom Sizemore
Υπόθεση: Μετά την απόβαση στη Νορμανδία, μια ομάδα Αμερικανών στρατιωτών αναλαμβάνει να εντοπίσει και να διασώσει έναν αλεξιπτωτιστή που βρέθηκε πίσω από τις εχθρικές γραμμές, ενώ και τα τρία αδέρφια του χάθηκαν στον πόλεμο.

220px-Gangs_of_New_York_Poster4 StarsΔιάρκεια: 160΄
Είδος: Ιστορικό δράμα
Σκηνοθεσία: Martin Scorcese
Πρωταγωνιστούν: Leonardo DiCaprio, Daniel Day-Lewis, Cameron Diaz, Liam Neeson
Υπόθεση: Το 1863, ο Amsterdam Vallon επιστρέφει στην περιοχή των Πέντε Σημείων στη Νέα Υόρκη, για να εκδικηθεί τον δολοφόνο του πατέρα του και κυρίαρχο της περιοχής. Ο Αμερικανικός εμφύλιος, όμως, που εξελίσσεται αποτελεί έναν απρόβλεπτο παράγοντα στα σχέδια και των δύο.

Οι ταινίες εποχής είναι ακόμη ένα είδος που τόσο ο Στίβεν Σπίλμπεργκ όσο και ο Μάρτιν Σκορτσέζε διέπρεψαν. Ο πρώτος ασχολήθηκε κυρίως με μεγάλους σύγχρονους πολέμους, όπως ο Αμερικανικός εμφύλιος (Λίνκολν), ο Α΄ Παγκόσμιος (Το Άλογο του Πολέμου) και, φυσικά, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (Λίστα του Σίντλερ). Με τον τελευταίο ασχολείται και στην επική Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν, μόνο που εδώ ασχολείται με όσα συνέβησαν στο πεδίο της μάχης και όχι με το Ολοκαύτωμα. Το πρώτο δεκάλεπτο του φιλμ βλέπουμε μια δραματοποιημένη περιγραφή της απόβασης της Νορμανδίας, και είναι ό,τι πιο καλλιτεχνικά βίαιο έχουμε δει στη μεγάλη οθόνη. Δεν είναι εύκολο να βλέπεις βόμβες να σκάνε, σώματα να διαμελίζονται και στοίβες πτώματα να δημιουργούνται, και όλα αυτά να αποδίδονται με τόσο ρεαλιστικό και υψηλής αισθητικής τρόπο. Η υπόλοιπη ταινία βασίζεται στην εξαιρετική ερμηνεία του αγαπημένου πρωταγωνιστή του Σπίλμπεργκ, Tom Hanks, καθώς και στη γεμάτη εντυπωσιακά και απαιτητικά πλάνα σκηνοθεσία, που του χάρισε και δεύτερο Όσκαρ Σκηνοθεσίας. Σε αντίθεση με το Σπίλμπεργκ, ο Μάρτιν Σκορτσέζε ασχολήθηκε περισσότερο με την εξέλιξη της αμερικανικής κοινωνίας στους περίπου δύο αιώνες ιστορίας του έθνους, και στις εξίσου επικές Συμμορίες της Νέας Υόρκης, παρουσιάζει με τον πιο διορατικό τρόπο τη Νεοϋορκέζικη κοινωνία εν μέσω εμφυλίου, που μαστίζονταν από τη βία, το ρατσισμό και την προκατάληψη. Οι κεντρικοί χαρακτήρες, ο βίαιος και ρατσιστής Bill Cutting (Daniel Day-Lewis) και ο νεαρός παθιασμένος Ιρλανδός Amsterdam Vallon (DiCaprio), ανεξάρτητα από τις τεράστιες διαφορές τους, είναι άνθρωποι που με το δικό τους τρόπο συνέβαλαν στη δημιουργία της σύγχρονης Αμερικής. Οι δυο πρωταγωνιστές είναι απολαυστικοί, και ο Σκορτσέζε απλά δίνει ρέστα πίσω απ΄ την κάμερα, πρωτοτυπώντας ακόμη μια φορά καθώς απεικονίζει τον εμφύλιο από την πλευρά του Βορρά (συνήθως απεικονίζεται ο Νότος). Τέλος, οι ταινίες αυτές δείχνουν πως οι περισσότεροι σταρ των τελευταίων ετών έχουν συνεργαστεί και με τους δύο μεγάλους δημιουργούς: ο Matt Damon πρωταγωνίστησε στον Πληροφοριοδότη του Σκορτσέζε, ενώ οι Leonardo DiCaprio, Daniel Day Lewis και Liam Neeson έπαιξαν σε τουλάχιστον μία μεγάλη επιτυχία του Σπίλμπεργκ (Πιάσε με αν Μπορείς, Λίνκολν και Λίστα του Σίντλερ αντίστοιχα).

Αναδεικνύοντας τον Ντι Κάπριο
Πιάσε με αν Μπορείς (2002) vs. The Aviator (2004)

220px-Catch_Me_If_You_Can_2002_movie4,5 starsΔιάρκεια: 141΄
Είδος: Βιογραφικό δράμα, περιπέτεια
Σκηνοθεσία: Steven Spielberg
Πρωταγωνιστούν: Leonardo DiCaprio, Tom Hanks, Christopher Walken, Martin Sheen
Υπόθεση: Η ιστορία του κορυφαίου παραχαράκτη Frank Abagnale Jr, που πριν κλείσει τα 19 του χρόνια είχε κερδίσει εκατομμύρια δολλάρια πλαστογραφώντας επιταγές ως πιλότος της PanAm, διακεκριμένος χειρουργός και δημόσιος κατήγορος.

220px-The_Aviator_Poster4,5 starsΔιάρκεια: 170΄
Είδος: Βιογραφικό δράμα
Σκηνοθεσία: Martin Scorcese
Πρωταγωνιστούν: Leonardo DiCaprio, Cate Blanchett, Kate Beckinsale, John C. Reilly, Alec Baldwin
Υπόθεση: Ο βίος και η πολιτεία του επιχειρηματία Howard Hughes από τη δεκαετία του 1920 μέχρι αυτήν του 1940, όταν και διέπρεψε ως ιδιοκτήτης αεροπορικής εταιρίας και μεγαλοπαραγωγός του κλασικού Χόλιγουντ, αλλά η ψυχική του υγεία γινόταν όλο και πιο εύθραυστη.

Ίσως ο τίτλος του συγκεκριμένου ζεύγους να είναι λανθασμένος. Ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο είχε ήδη αναδειχθεί στο Χόλιγουντ από τη δεκαετία του ΄90 μέσα από τις – ανώριμες αλλά πετυχημένες – ερμηνείες του σε ταινίες όπως Ρωμαίος και Ιουλιέτα και, φυσικά, στον Τιτανικό. Ποιοτικός ηθοποιός όμως δεν ήταν. Αυτό το έργο ανέλαβαν, μεταξύ άλλων, ο Μάρτιν Σκορτσέζε και ο Στίβεν Σπίλμπεργκ, με τον πρώτο να αναπτύσσει μαζί του μια εξαιρετική συνεργασία που διαρκεί μέχρι σήμερα και… κάνει θαύματα. Όσο ο, 28χρονος τότε, Ντι Κάπριο, γύριζε τις Συμμορίες της Νέας Υόρκης του Σκορτσέζε, τον είχε εντοπίσει ο Σπίλμπεργκ και του έδωσε τον δύσκολο πρωταγωνιστικό ρόλο του παραχαράκτη Frank Abagnale Jr. Ρόλος που είναι δύσκολος τόσο γιατί ο χαρακτήρας που υποδύεται είναι υπαρκτό πρόσωπο, όσο και γιατί το πρόσωπο αυτό είχε μια τόσο ενδιαφέρουσα και πολυτάραχη ζωή, που το να… μπεις στο μυαλό του χρειάζεται μεγάλη τέχνη. Με την ερμηνεία του όμως ο Ντι Κάπριο έβγαλε ασπροπρόσωπο τον Σπίλμπεργκ, και ξεκίνησε μια λαμπρή καριέρα σε ποιοτικούς ρόλους. Πολλούς τέτοιους του έδωσε στη συνέχεια ο Σκορτσέζε, και ο πιο χαρακτηριστικός από αυτούς ήταν αυτός του επιχειρηματία Howard Hughes. Τα ίδια κι εδώ. Υπαρκτό πρόσωπο, με μοναδική και πολυδιάστατη προσωπικότητα, τεράστιες φιλοδοξίες, και εύθραυστο εσωτερικό κόσμο. Αυτή τη φορά ο Ντι Κάπριο ταυτίζεται πλήρως με το ρόλο του: δείχνει απίστευτα έξυπνος και δραστήριος, παθιασμένος και φιλόδοξος, αλλά ταυτόχρονα παρανοϊκός. Απορίας άξιο γιατί δεν κέρδισε Όσκαρ. Το ρόλο του πλούσιου επιχειρηματία, άλλωστε, ο Ντι Κάπριο τον επανέλαβε στο μέλλον με μεγάλη επιτυχία (Ο Υπέροχος Γκάτσμπι, Ο Λύκος της Wall Street). Σε κάθε περίπτωση, οι δυο ταινίες αυτές, μαζί με τις Συμμορίες της Νέας Υόρκης που αναλύσαμε πριν, μετέτρεψαν τον Ντι Κάπριο από έναν μέτριο ηθοποιό που πρωταγωνιστούσε χάρη στη γοητεία του και μόνο, σε έναν ώριμο σταρ που διαθέτει αδιαμφισβήτητη ποιότητα και μπορεί να αποδώσει με την ίδια άνεση ανάλαφρους και σοβαρούς ρόλους. Και τόσο ο Σπίλμπεργκ, όσο και ο Σκορτσέζε αξίζουν τα εύσημα για το κατόρθωμα αυτό.

Η τελευταία ταινία… μέχρι την επόμενη
Λίνκολν (2012) vs. Ο Λύκος της Wall Street (2013)

220px-Lincoln_2012_Teaser_Poster3,5 StarsΔιάρκεια: 150΄
Είδος: Ιστορικό δράμα, βιογραφία
Σκηνοθεσία: Steven Spielberg
Πρωταγωνιστούν: Daniel Day-Lewis, Sally Field, David Strathairn, Joseph Gordon-Levitt, Tommy Lee Jones
Υπόθεση: Ενώ ο Αμερικανικός Εμφύλιος μαίνεται, ο πρόεδρος Λίνκολν προσπαθεί να εξασφαλίσει τη νίκη στο πεδίο της μάχης και ταυτόχρονα να κάμψει την αντίσταση του Κογκρέσου στην προσπάθεια του να περάσει ένα διάταγμα απελευθέρωσης των σκλάβων.

WallStreet2013poster4,5 starsΔιάρκεια: 179΄
Είδος: Μαύρη κωμωδία, βιογραφία
Σκηνοθεσία: Martin Scorcese
Πρωταγωνιστούν: Leonardo DiCaprio, Jonah Hill, Margot Robbie, Matthew McConaughey
Υπόθεση: Η άνοδος και η πτώση του χρηματιστή Τζόρνταν Μπέλφορτ, από τα τεράστια κέρδη του στη Wall Street με νόμιμους και παράνομους τρόπους μέχρι τα προβλήματα που αντιμετώπισε με τις εξαρτήσεις, τη διαφθορά και το FBI.

Βρισκόμαστε στη δεκαετία του 2010, και μετά από μισό αιώνα καριέρας, ο Στίβεν Σπίλμπεργκ και ο Μάρτιν Σκορτσέζε εξακολουθούν να είναι ενεργοί και να μας προσφέρουν μεγάλες ταινίες. Μέχρι να κυκλοφορήσουν στους κινηματογράφους οι νέες ταινίες τους (Bridge of Spies και Silence, αντίστοιχα), πιο πρόσφατες ταινίες τους είναι αυτές που παρουσιάζουμε εδώ. Το Λίνκολν αποτελεί, μετά τη Λίστα του Σίντλερ, την πιο ώριμη, σοβαρή και λιγότερο εντυπωσιακή (από άποψη ειδικών εφέ και τεχνολογικών μέσων) ταινία του Σπίλμπεργκ. Η αφήγηση της ιστορίας του μεγάλου Αμερικανού προέδρου κατά τη διάρκεια του εμφυλίου είναι μεστή και απέριττη, ο Σπίλμπεργκ προτιμά να μείνει στα γεγονότα, και η ταινία του σίγουρα δεν είναι εντυπωσιακή. Είναι ένα δείγμα ενός σκηνοθέτη στην ωριμότητά του, που δεν έχει πλέον επιθυμία για φαντασμαγορικά σκηνικά, χρώματα και οπτικά εφέ, και θέλει οι ταινίες του να είναι προσγειωμένες και ρεαλιστικές. Μεγάλη αξία στην ταινία δίνει φυσικά η ερμηνεία του Daniel Day-Lewis στο ρόλο του Lincoln, που τον κατέστησε το μοναδικό μέχρι στιγμής άνδρα ηθοποιό με 3 Όσκαρ στην κατοχή του. Όσο το Lincoln κυκλοφορούσε στους κινηματογράφους, ο Μάρτιν Σκορτσέζε ετοίμαζε μια εντελώς διαφορετική ταινία. Ο Λύκος της Wall Street είναι μια από τις πιο άναρχες, ανώριμες και χωρίς ίχνος σοβαρότητας ταινίες που έχει γυρίσει ο μεγάλος δημιουργός, αλλά ταυτόχρονα μια από τις καλύτερες. Ο Σκορτσέζε ήξερε πολύ καλά τι έκανε. Προσέγγισε ίσως για πρώτη φορά στην καριέρα του την κωμωδία (αν και πάντα είχαν κάποια δόση χιούμορ τα έργα του), έδωσε στον Ντι Κάπριο ένα ρόλο που του ταιριάζει γάντι, και μας έδειξε και πάλι τις τεράστιες δυνατότητές του. Η ταινία κατηγορήθηκε για σεξισμό, προώθηση ενός ανήθικου lifestyle καθώς και για τις πολλές ακατάλληλες σκηνές που περιέχει, αλλά το αποτέλεσμα δικαιώνει πλήρως τους συντελεστές της. Χιούμορ, δράση, συγκίνηση και… προκλητικές σκηνές συνθέτουν μια ταινία που, αν και αρκετοί καταδικάζουν, η πλειοψηφία του κοινού αγάπησε. Κι εμείς επίσης.

Οι 70χρονοι πια Σπίλμπεργκ και Σκορτσέζε αποδεικνύουν διαρκώς πως δεν υστερούν σε τίποτα σε σχέση με νεότερους συναδέλφους τους, αλλά ούτε και με τους παλαιότερους εαυτούς τους. Αναμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον τις επόμενες παραγωγές τους, και εκφράζουμε το θαυμασμό και την ευγνωμοσύνη μας για όσα μας προσέφεραν μέχρι τώρα. Κλείνουμε το αφιέρωμά μας μ΄ ένα μάλλον χιουμοριστικό βίντεο, στο οποίο σκηνοθέτες όπως ο Σπίλμπεργκ, ο Άλφρεντ Χίτσκοκ, ο Κουέντιν Ταραντίνο και ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ… ραπάρουν προκειμένου να αναδειχθεί ο καλύτερος. Αν και δεν ανταποκρίνεται φυσικά στην πραγματικότητα, το βίντεο είναι γεμάτο σινεφίλ αναφορές και αναμφίβολα αστείο.

Δεν ξέρω αν σας άρεσε το πρώτο μέρος του αφιερώματός μας στα πιο σημαντικά θρίλερ της ιστορίας, αλλά εφόσον δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για το αντίθετο μπορούμε να το συνεχίσουμε. Στο πρώτο μέρος ταξιδέψαμε πολύ πίσω στο χρόνο, τότε που οι ταινίες ήταν ως επί το πλείστον ασπρόμαυρες και οι τεχνολογικές ανακαλύψεις του σήμερα αποτελούσαν επιστημονική φαντασία. Τώρα ερχόμαστε στα πιο σύγχρονα, και συγκεκριμένα σε ταινίες που προβλήθηκαν από το 1975 μέχρι και σήμερα. Αν αναρωτιέστε γιατί δεν υπάρχουν πολλές σύγχρονες ταινίες στο αφιέρωμά μας (μόνο μία ανήκει στον 21ο αιώνα), ο λόγος είναι πως οι πολύ πρόσφατες ταινίες δεν έχουν δοκιμαστεί ακόμη στο χρόνο και, πλην κάποιον εξαιρέσεων, είναι αδύνατο να διαπιστώσει ή να προβλέψει κάποιος την επίδραση που θα έχουν στις μελλοντικές παραγωγές. Πάλι πολύ χώρο και χρόνο όμως ξοδέψαμε για διευκρινίσεις, οπότε ας αρχίσουμε…

Τα σαγόνια του καρχαρία (Jaws)
3 Stars

JAWS_Movie_poster

Χώρα και έτος παραγωγής: ΗΠΑ, 1975
Διάρκεια: 124΄
Σκηνοθεσία: Steven Spielberg
Πρωταγωνιστούν: Roy Scheider, Robert Shaw, Richard Dreyfuss, Lorraine Gary
Υπόθεση: Ένας γιγάντιος λευκός καρχαρίας σκορπάει τον τρόμο στο μικρό τουριστικό θέρετρο Amity. Ένας αστυνόμος, ένας εγωιστής ψαράς και ένας ειδικός επιστήμονας αναλαμβάνουν να τον σταματήσουν.

Εάν ο Εξορκιστής, με τον οποίο ολοκληρώθηκε το πρώτο μέρος του αφιερώματος, αποτελεί το πρώτο σύγχρονο θρίλερ, τα Σαγόνια του Καρχαρία αποτελούν, όσο υπερβολικό κι αν ακούγεται, την πρώτη σύγχρονη ταινία. Αποτελούν σίγουρα το πρώτο σύγχρονο blockbuster, το πρώτο έργο που στηρίχθηκε περισσότερο στη διαφήμιση και την προώθησή του από τα μέσα παρά στο ίδιο του το περιεχόμενο. Αφίσες, διαφημίσεις, προϊόντα κάθε είδους, προώθηση της ταινίας με κάθε δυνατό και αδύνατο μέσο, απ΄ την κυκλοφορία προϊόντων όπως καρχαρίες-μπρελόκ(!), μπλουζάκια με την αφίσα της ταινίας και μινιατούρες του καρχαρία μέχρι και κατηγορίες εναντίον της ταινίας (γιατί και η αρνητική διαφήμιση είναι διαφήμιση) από ξενοδόχους και διαχειριστές τουριστικών θέρετρων πως το έργο… τρομάζει τους υποψήφιους πελάτες και τους αποτρέπει απ΄ το να ταξιδέψουν στα εν λόγω θέρετρα. Ο (μηχανικός) καρχαρίας που χρησιμοποιήθηκε στην ταινία έγινε το απόλυτο σύμβολο των ταινιών τρόμου της εποχής, και από τότε γυρίστηκαν όλων των ειδών οι απίθανες ταινίες με θέμα διάφορα θαλάσσια, υπαρκτά και μη, πλάσματα που απειλούν τους λουόμενους στις διακοπές τους, με πιο πρόσφατη την απαράδεκτη σειρά Piranha. Φυσικά την ίδια την ταινία ακολούθησαν τρία (μετριότατα) σίκουελ, όλα τεράστιες επιτυχίες στο box office. Όταν βγήκε η ταινία έγινε σε λίγους μήνες η πιο εμπορική όλων των εποχών, και σήμερα, αν συνυπολογίσουμε τον πληθωρισμό, είναι η 9η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία στα χρονικά με κέρδη πάνω από 2 δισ. σημερινά δολλάρια. Ποιοτικά η ταινία αξίζει μόνο για την εμβληματική σκηνοθεσία του Spielberg με μεγάλο αριθμό σκηνών που «κόβουν την ανάσα» και το σκηνοθέτη να αξιοποιεί την τεχνολογία που είχε στα χέρια του με τον καλύτερο τρόπο. Η αξία της ταινίας όμως δε βρίσκετα στα 124 λεπτά της διάρκειάς της. Βρίσκεται στο γεγονός ότι, μαζί με την τριλογία Star Wars του George Lucas που κυκλοφόρησε λίγα χρόνια αργότερα, το Jaws έβαλε τέλος στο Νέο Χόλιγουντ και διαμόρφωσε τον κινηματογράφο όπως τον ξέρουμε σήμερα. Και το οξύμωρο είναι ότι ο δημιουργός του Steven Spielberg μαζί με τον Lucas, κατηγόρησαν πρόσφατα το Χόλιγουντ ότι δίνει υπερβολική αξία στα εφέ και τη διαφήμιση και ελάχιστη στην ποιότητα και το περιεχόμενο. Μάλλον ξέχασαν ποιοι το ξεκίνησαν όλο αυτό, και πόσο επωφελήθηκαν οικονομικά και επαγγελματικά από αυτό…

Η Λάμψη (The Shining)
3,5 Stars

αρχείο λήψης

Χώρα και έτος παραγωγής: ΗΠΑ/Ηνωμένο Βασίλειο, 1980
Διάρκεια: 144΄ (αμερικάνικη έκδοση), 119′ (ευρωπαϊκή έκδοση)
Σκηνοθεσία: Stanley Kubrick
Πρωταγωνιστούν: Jack Nicholson, Shelley Duvall, Scatman Crothers, Danny Lloyd
Υπόθεση: Μια οικογένεια αναλαμβάνει να περάσει το χειμώνα σ΄ ένα απομονωμένο ξενοδοχείο προκειμένου να το συντηρεί. Μια σατανική πνευματική οντότητα όμως θα τους οδηγήσει στον όλεθρο, με τον πατέρα να γίνεται βίαιος και το γιο να βλέπει μεταφυσικά οράματα του παρελθόντος και του μέλλοντος.

Στον Εξορκιστή, αυτό που σκορπούσε τον πανικό ήταν ένας δαίμονας. Στα Σαγόνια του Καρχαρία, ένας γιγάντιος λευκός καρχαρίας. Στη Λάμψη όμως, είναι κάτι πολύ χειρότερο. Ένας παρανοϊκός άνθρωπος, επηρεασμένος βέβαια από μεταφυσικά στοιχεία και γεγονότα, που ενώ στο ξεκίνημα της ταινίας δείχνει απόλυτα φυσιολογικός, οδηγείται στην απόλυτη παράνοια που τον ωθεί στο να επιτεθεί στη γυναίκα και το παιδί του μ΄ ένα τσεκούρι (πασίγνωστη πια η αντίστοιχη σκηνή με το κεφάλι του Νίκολσον να ξεπροβάλλει απ΄ την πόρτα φωνάζοντας «Here’s Johnny!») από ένα συνδυασμό μοναξιάς (εσωτερικής και εξωτερικής) και σκοτεινών πνευμάτων. Αρκετές πρωτοτυπίες και σ΄ αυτό το έργο, που χρησιμοποιούνται κατά κόρον μέχρι σήμερα σε αντίστοιχες ταινίες. Οι κεντρικοί χαρακτήρες βρίσκονται αποκλεισμένοι και παγιδευμένοι σ΄ έναν τελείως απομονωμένο χώρο χωρίς να μπορούν να ξεφύγουν ή να καλέσουν σε βοήθεια όταν συμβεί το κακό, ένας φαινομενικά φυσιολογικός άνθρωπος οδηγείται στην τρέλα μέσα σ΄ αυτό το κλειστοφοβικό περιβάλλον και αποτελεί τρομερό κίνδυνο για τους υπόλοιπους, ενώ φαντάσματα, πνεύματα και κάθε τι μεταφυσικό δε θα λέγαμε ότι… βοηθούν την όλη κατάσταση. Αρκετά συνηθισμένο σενάριο για θρίλερ (με αρκετές παραλλαγές βέβαια), δε συμφωνείτε; Τώρα σίγουρα. Τότε όμως χρειάστηκε η έμπνευση ενός εκκεντρικού πλην μεγαλοφυούς σκηνοθέτη (Stanley Kubrick) και η εξαιρετική ερμηνεία ενός εξίσου εκκεντρικού πλην ταλαντούχου ηθοποιού (Τζακ Νίκολσον), για τον οποίο πραγματικά αναρωτιέσαι μήπως είναι πραγματικά ψυχασθενής αφού δεις την ταινία (ειδικά αν έχεις δει και τη Φωλιά του Κούκου), προκειμένου να καθιερωθεί το συγκεκριμένο είδος θρίλερ – ή ταινίας τρόμου, όπως προτιμάτε – στα μάτια κοινού και κριτικών και να ακολουθήσουν εκατοντάδες παρόμοια. Αλλά κι αυτή η καθιέρωση μόνο εύκολη δεν ήταν, με τους κριτικούς να μην είναι και τόσο… εγκωμιαστικοί («Κιούμπρικ και Νίκολσον έπιασαν πάτο», ο τίτλος της κριτικής της ταινίας στους Los Angeles Times), την ταινία να προτείνεται για 2 Χρυσά Βατόμουρα και το κοινό, μουδιασμένο, να καθιστά το έργο εμπορική επιτυχία μεν, όχι όσο θα μπορούσε βάσει υπόθεσης και ονομάτων δε. Σήμερα η Λάμψη θεωρείται ένα απ΄ τα πιο κλασικά και σημαντικά θρίλερ που έχουν γυριστεί, και δεν υπάρχουν και πολλοί που δε θα τρομάξουν, ειδικά στις παρανοϊκές εκρήξεις του Νίκολσον στην κορύφωση του φιλμ.

Εφιάλτης στο Δρόμο με τις Λεύκες (A Nightmare on Elm Street)
3 Stars

220px-Nightmare01

Χώρα και έτος παραγωγής: ΗΠΑ, 1984
Διάρκεια: 91΄
Σκηνοθεσία: Wes Craven
Πρωταγωνιστούν: John Saxon, Ronee Blakley, Heather Langenkamp, Amanda Wyss, Nick Corri, Johnny Depp, Robert Englund
Υπόθεση: Αρκετοί άνθρωποι πέφτουν θύματα ενός κατά συρροή δολοφόνου που τους σκοτώνει στα όνειρά τους. Όσοι επέζησαν προσπαθούν να βρουν γιατί τους επέλεξε ο δολοφόνος, αλλά αυτός δε χάνει καμιά ευκαιρία να τους δολοφονήσει μόλις κοιμηθούν.

Τη δεκαετία του 1980 συνέβησαν αρκετά πράγματα που άλλαξαν για πάντα την ιστορία του κινηματογράφου. Ένα από αυτά, και ίσως το πιο σημαντικό, ήταν η ανακάλυψη και η ευρεία χρήση του βίντεο και της βιντεοκασέτας, που απ΄ τη μια έδινε στο θεατή τη δυνατότητα να παρακολουθήσει μια ταινία σπίτι του χωρίς να… περιμένει να την προβάλλει η τηλεόραση, ενώ στους παραγωγούς της ταινίας μια ακόμη αγορά για επιπλέον κέρδη πέρα από τους κινηματογράφους. Πολλές ταινίες γυρίστηκαν με στόχο αποκλειστικά ή κυρίως την αγορά του βίντεο, και έτσι αναπτύχθηκε μεταξύ άλλων το είδος του low-budget thriller, που χωρίς να χρησιμοποιεί μεγάλα ονόματα ή ακριβή τεχνολογία καθήλωνε το κοινό και έβγαζε με το παραπάνω το χαμηλό προϋπολογισμό του. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτή εδώ η ταινία, που αποτέλεσε την πρώτη «νεανική» ταινία τρόμου, με τους νεαρούς πρωταγωνιστικούς χαρακτήρες της να καταδιώκονται από τον μανιακό και με υπερφυσικές δυνάμεις δολοφόνο Freddy Krueger – του οποίου το όνομα νομίζω είναι πιο γνωστό από οποιονδήποτε ηθοποιό που έπαιξε στο φιλμ πλην του τότε πρωτάρη Τζόνι Ντεπ, και σίγουρα πιο γνωστό απ΄ αυτό του Robert Englund που τον υποδύθηκε – και να προσπαθούν ταυτόχρονα να επιβιώσουν και να ανακαλύψουν την πηγή του κακού. Ενώνοντας ξανά έναν παρανοϊκό δολοφόνο με σκοτεινά μεταφυσικά μυστικά του παρελθόντος (όπως και στη Λάμψη), ο Wes Craven, χωρίς να διαθέτει στο ελάχιστο το ταλέντο των Alfred Hitchock, Steven Spielberg και Stanley Kubrick, φτιάχνει ένα θρίλερ εξίσου διάσημο με τα δικά τους. Και αυτή η ταινία γέννησε μια ξεχωριστή υποκατηγορία του είδους (slasher film), και αυτή ξεκίνησε μια σειρά σίκουελ, ριμέικ και δε συμμαζεύεται (πιο πρόσφατο το ριμέικ του 2010), και αυτή σημείωσε τεράστια επιτυχία στην αγορά. Μαζί με την εξίσου διάσημη σειρά ταινιών Παρασκευή και 13, με την οποία συγκρίνεται διαρκώς και οι αντίστοιχοι φαν έχουν δημιουργήσει δυο αντίπαλα «στρατόπεδα», το έργο αυτό και οι συνέχειές του διαμόρφωσαν μια δημοφιλή κατηγορία στο είδος του θρίλερ, και για σειρές ταινιών όπως Saw και Βλέπω το θάνατό σου αποτελούν αναμφίβολα πηγή έμπνευσης. Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα θετικό, καθώς πολλές απ΄ αυτές τις ταινίες… δε βλέπονται, ωστόσο η επιρροή της ταινίας στο είδος είναι αδιαμφισβήτητα μεγάλη και ευδιάκριτη.

Η Σιωπή των Αμνών (The Silence of the Lambs)
5-stars

220px-The_Silence_of_the_Lambs_poster

Χώρα και έτος παραγωγής: ΗΠΑ, 1991
Διάρκεια: 118΄
Σκηνοθεσία: Jonathan Demme
Πρωταγωνιστούν: Jodie Foster, Anthony Hopkins, Scott Glenn, Ted Levine
Υπόθεση: Μια νεαρή δόκιμος του FBI (Jodie Foster) συμβουλεύεται έναν ψυχοπαθή κανίβαλο δολοφόνο υπό κράτηση (Anthony Hopkins) προκειμένου να συλλάβει έναν άλλο μανιακό δολοφόνο που γδέρνει τα θύματά του.

Αν ο Άλφρεντ Χίτσκοκ μπορούσε να δει τη Σιωπή των Αμνών, θα ζήλευε. Ο Jonathan Demme μπορεί να μην είναι τόσο ικανός σκηνοθέτης όσο ο βασιλιάς του σασπένς, ωστόσο το θρίλερ του αυτό αντιπροσωπεύει κατά τη γνώμη μου όσα εκείνος ήθελε να έχουν οι ταινίες του και δε μπορούσε εξαιτίας της λογοκρισίας και των περιορισμένων τεχνολογικών δυνατοτήτων. Το έργο του Demme αποτελεί το μοναδικό αμιγές θρίλερ που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, το δεύτερο και τελευταίο μέχρι σήμερα horror film – αν και εγώ διαφωνώ με την κατάταξή του στο συγκεκριμένο είδος – που προτάθηκε για το βραβείο αυτό (μετά τον Εξορκιστή) και την τρίτη και πιο πρόσφατη ταινία που κέρδισε και τα 5 βασικά Όσκαρ, Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Σεναρίου, Α΄ Ανδρικού και Α΄ Γυναικείου (μετά τα φιλμ Συνέβη μια Νύχτα (1934) και Στη Φωλιά του Κούκου (1975)). Ο κεντρικός χαρακτήρας του Χάνιμπαλ Λέκτερ (Hopkins) αποτελεί τον πιο εκλεπτυσμένο και την ίδια στιγμή επικίνδυνο «κακό» στην ιστορία του είδους, καθώς ενώ είναι κανίβαλος, κατά συρροή δολοφόνος και ψυχοπαθής, είναι μορφωμένος, πανέξυπνος, ψυχίατρος ο ίδιος πριν τρελαθεί, και δέχεται να προσφέρει τις γνώσεις του για τον μανιακό δολοφόνο «Buffalo Bill» στη νεαρή πράκτορα Clarice Starling (Foster), η οποία σταδιακά κερδίζει το σεβασμό του. Γι΄ αυτό και στο τέλος δηλώνει πως δε θα την καταδιώξει, καθώς «ο κόσμος είναι καλύτερος με αυτήν ζωντανή» (κάτι που τελικά δεν εκπληρώνεται καθώς στο μάλλον μέτριο σίκουελ Hannibal (2001), οι δυο τους έρχονται και πάλι αντιμέτωποι), προτού φυσικά την αφήσει με την επική ατάκα «I’m having an old friend for dinner». Ο Χάνιμπαλ αποτελεί το σύμβολο του έξυπνου μεν, ψυχοπαθούς δε, κινηματογραφικού ήρωα και το AFI δικαίως τον ανακήρυξε ως τον «καλύτερο κακό» στην ιστορία της 7ης τέχνης. Συνολικά η ταινία, σε αντίθεση με τις προηγούμενες που παραθέσαμε στο αφιέρωμα, δε λάνσαρε κάποια καινούρια τεχνοτροπία στο θρίλερ ούτε δημιούργησε κάποια καινούρια κατηγορία μέσα στο είδος της. Κατέδειξε όμως με τον καλύτερο τρόπο τι μπορεί να πετύχει ένας δημιουργός αν συνδυάσει επιτυχώς τις αρχές και το μυστήριο του παλιού κλασικού θρίλερ με τις πάσης φύσεως δυνατότητες που παρέχει ο σύγχρονος κινηματογράφος. Απλά ανεπανάληπτο.

Seven (Se7en)
4,5 stars

220px-Seven_(movie)_poster

Χώρα και έτος παραγωγής: ΗΠΑ, 1995
Διάρκεια: 127′
Σκηνοθεσία: David Fincher
Πρωταγωνιστούν: Brad Pitt, Morgan Freeman, Kevin Spacey, John C. McGinley, Gwyneth Paltrow
Υπόθεση: Δυο ντετέκτιβ, ένας νεαρός και ένας βετεράνος, συνεργάζονται για να συλλάβουν έναν κατά συρροή δολοφόνο που χρησιμοποιεί ως λογική και κίνητρο για τους φόνους του τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα.

Μπορεί μια ταινία να διαθέτει ένα σχετικά μεγάλο αριθμό από ανατριχιαστικές, σοκαριστικές σκηνές που παραπέμπουν σε ταινία τρόμου αλλά να μην παρασύρεται από αυτές, κρατώντας στο ακέραιο το μυστήριο και την αγωνία ενός ψυχολογικού θρίλερ; Η απάντηση που μας δίνει ο ταλαντούχος David Fincher μέσα απ΄ την ταινία αυτή είναι ένα ηχηρότατο «Ναι, μπορεί». Αν ο Χάνιμπαλ Λέκτερ είναι ο πιο επικίνδυνος κακός στην σύγχρονη ιστορία του θρίλερ, ο John Doe, όπως αυτοαποκαλείται στο έργο ο δολοφόνος, είναι μάλλον ο πιο μισητός. Στόχος του σύμφωνα με τον ίδιο να τιμωρήσει επτά διαφορετικούς ανθρώπους για το αντίστοιχο θανάσιμο αμάρτημα το οποίο κατά τη γνώμη του διέπραξαν, χωρίς να τους σκοτώσει ο ίδιος αλλά αναγκάζοντας τους να πεθάνουν μ΄ έναν τρόπο που παραπέμπει στο αμάρτημά τους. Από τη διαδικασία αυτή μάλιστα δεν εξαιρεί ούτε τον έναν απ΄ τους δυο αστυνομικούς που τον καταδιώκουν (Brad Pitt), παρά τις προσπάθειες του άλλου (Morgan Freeman), αλλά ούτε και τον εαυτό του. Με το ρόλο του ως ο serial killer John Doe στην ταινία αυτή και αυτόν του Verbal Kint στους Συνήθεις Υπόπτους (ακόμη ένα αριστούργημα, αλλά δε μπορεί να θεωρηθεί ακριβώς θρίλερ ώστε να συμπεριληφθεί σ΄ αυτό το αφιέρωμα), ο Kevin Spacey κερδίζει εύκολα τον τίτλο του ηθοποιού που όλοι αγαπούσαν να… μισούν μέσα στην ίδια χρονιά, καθώς και οι δυο ταινίες κυκλοφόρησαν το 1995. Ταυτόχρονα αυτή η ταινία αποτέλεσε μάλλον το κομβικό σημείο της καριέρας του Μπραντ Πιτ, που απέδειξε πως εκτός από… γόης είναι και εξαιρετικός ηθοποιός, με τις αντιδράσεις του ειδικά στο απίστευτα αγωνιώδες φινάλε να είναι χαρακτηριστικές. Η υστεροφημία του Se7en έγκειται κυρίως στο συνδυασμό σοκαριστικών, σχεδόν αηδιαστικών, πλάνων με μεγάλες δόσεις σασπένς και μυστηρίου που αναφέραμε πρωτύτερα, αλλά δυστυχώς πρόσφατα την ενίσχυσαν και οι… Τζιχαντιστές, καθώς στα απάνθρωπα βίντεο με τους αποκεφαλισμούς αθώων ουσιαστικά προσπαθούν να αναπαραστήσουν τα τελευταία καθοριστικά δευτερόλεπτα της ταινίας. Τα δευτερόλεπτα αυτά κατά την προσωπική μου άποψή αποτελούν ίσως το καλύτερο φινάλε που έχουμε δει σε θρίλερ, καθώς σε κάνουν να αισθάνεσαι πως είσαι μέρος των γεγονότων. Μοναδικό.

Το Νησί των Καταραμένων (Shutter Island)
4,5 stars

Shutterislandposter

Χώρα και έτος παραγωγής: ΗΠΑ, 2010
Διάρκεια: 138′
Σκηνοθεσία: Martin Scorcese
Πρωταγωνιστούν: Leonardo DiCaprio, Mark Ruffalo, Ben Kingsley, Max von Sydow, Michelle Williams, Emily Mortimer, Patricia Clarkson
Υπόθεση: Το 1954, ο ομοσπονδιακός αστυνόμος Teddy Daniels (DiCaprio) ερευνά τη μυστηριώδη εξαφάνιση μιας δολοφόνου που απέδρασε από το νησί-ψυχιατρική κλινική στην οποία κρατούνταν και εκτιμάται ότι βρίσκεται ακόμη κάπου κοντά.

Στον πρόλογο του συγκεκριμένου άρθρου ανέφερα πως είναι δύσκολο πολύ πρόσφατες ταινίες να συμπεριληφθούν σ΄ ένα τέτοιο αφιέρωμα καθώς η αξία τους στο χρόνο δε μπορεί να εκτιμηθεί, αλλά αν άφηνα το Νησί των Καταραμένων εκτός θα είχα αδικήσει καταφανώς την ταινία και τους συντελεστές της (ειδικά τον DiCaprio αρκετά τον έχουν αδικήσει κάποιοι άλλοι). Η ταινία παρότι κυκλοφόρησε πριν από 5 μόλις χρόνια έχει ήδη από τη στιγμή που κυκλοφόρησε μια μοναδική αξία, καθώς απέδειξε ότι το ψυχολογικό θρίλερ στον 21ο αιώνα δεν έχει πεθάνει και αντίθετα μπορεί να ανθίσει ως είδος περισσότερο από ποτέ αν το αξιοποιήσουν οι κατάλληλοι άνθρωποι. Στο έργο αυτό όλη η ευφυία κρύβεται στο σενάριο (και κατά συνέπεια στο βιβλίο του Dennis Lehane που αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης) καθώς είναι ό,τι πιο έξυπνο, ανατρεπτικό και μυστηριώδες έχουμε δει τα τελευταία χρόνια. Κατά τη διάρκεια των 2 ωρών και 18 λεπτών της ταινίας, ο θεατής είναι διαρκώς με κομμένη την ανάσα, ιδιαίτερα στο τέλος, είναι επίσης υποχρεωμένος να σκέφτεται συνεχώς προκειμένου να καταλάβει τι συμβαίνει, ενώ οι ανατροπές είναι τέτοιες που και να καταλάβει σύντομα διαπιστώνει ότι κατάλαβε λάθος. Όταν ένα τέτοιο σενάριο πέσει στα χέρια ενός τόσο μεγάλου δημιουργού όπως ο Scorcese, που έχει διαπρέψει σχεδόν σε κάθε κινηματογραφικό είδος εκτός απ΄ την κωμωδία, και τον απαιτητικό ρόλο του πρωταγωνιστή αναλάβει ο εξαιρετικός Leonardo DiCaprio, καταλαβαίνετε ποιο μπορεί να είναι το αποτέλεσμα. Δυστυχώς ή ευτυχώς, οι ανατροπές και οι εκπλήξεις στο έργο είναι τόσες πολλές που δε μπορώ να προσφέρω περισσότερες πληροφορίες χωρίς να υπάρξει κίνδυνος spoiler. Αυτό που μπορώ να πω όμως, είναι πως η ταινία έχει κερδίσει επάξια τη θέση της στα καλύτερα και πιο σημαντικά θρίλερ όλων των εποχών, και πιστεύω ότι μετά από κάποια χρόνια το κοινό θα τη θυμάται περίπου όπως τώρα θυμόμαστε το Seven, ως θρίλερ, και παλαιότερες επιτυχημένες συνεργασίες Scorcese – DiCaprio ως ταινία γενικότερα. Κλείνοντας, τολμώ να προσθέσω πως το Νησί των Καταραμένων μου ξανάδωσε την πίστη μου στο ψυχολογικό θρίλερ, και στο μέλλον του ως είδος.

Επειδή θα ακολουθήσουν αρκετά αφιερώματα σε παρόμοιο στιλ, θα εκτιμούσα πολύ τη γνώμη σας για τυχόν διορθώσεις, νέες ιδέες ή και ριζικές αλλαγές αν δε μείνατε ευχαριστημένοι. Να ξέρετε ότι η γνώμη σας μετράει πολύ!
Το πρώτο μέρος του αφιερώματος μπορείτε να το βρείτε εδώ.

Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων